BAYDHABO, Soomaaliya — OCT,26,2026- Dagaal culus ayaa lagu soo warramayaa inuu maalintii labaad oo xiriir ah ka socdo deegaanka Baay-burjeed ee duleedka magaalada Baydhabo, iyadoo ciidamada Daraawiishta ee daacadda u ah Cabdicasiis Xasan Maxamed Lafta Gareen, ay sheegteen inay guulo ka gaareen ciidamada dowladda federaalka ee taageeraya maamulka Sheekh Aadan Maxamed Nuur Madoobe.
Xogta hordhaca ah ee warbixintan lagu saleeyay ayaa sheegaysa in ciidamada Lafta Gareen ay ku dhawaaqeen inay la wareegeen Baay-burjeed, isla markaana qabsadeen dhowr gaari oo hubeysan. Si madax-bannaan looma xaqiijin sheegashada la wareegidda deegaanka, tirada gaadiidka, cidda lahayd iyo xaaladda ay ku sugan yihiin. Weli ma cadda dhinaca si buuxda gacanta ugu haya deegaanka lagu dagaallamayo.
Isla xogtaas ayaa tilmaamaysa in ciidamada federaalka ee taageeraya Aadan Madoobe ay fariisimo ku leeyihiin aagga Maaya-fuulka ee Baydhabo. Waxaa sidoo kale lagu soo warramayaa in 24-kii saac ee la soo dhaafay ciidamo badan oo daacad u ah Lafta Gareen ay ku soo qulqulayeen deegaannada ku dhow magaalada. Tiradooda, goobaha ay gaareen iyo hawlgallada ay qorsheynayaan lama xaqiijin.
Ilaa hadda ma jiraan tirooyin madax-bannaan oo lagu xaqiijiyay khasaaraha dhimasho iyo dhaawac ee dagaalkan ugu dambeeyay. Xogta kooban ee laga helayo goobaha dagaalka ayaa sidoo kale adkeyneysa in la kala caddeeyo sheegashooyinka dhinacyada iska soo horjeeda iyo xaaladda dhabta ah ee dadka rayidka ah.
Dagaalkan ayaa ku soo beegmaya xilli bilo badan ay socdeen weerarro lagu beegsanayay ciidamada federaalka ee ku sugan Baydhabo iyo hareeraheeda. Warbixin uu Somali Guardian daabacay 17-kii Oktoobar ayaa sheegtay in ciidamada Lafta Gareen ay qabsadeen Buurhakaba, Diinsoor, Berdaale iyo Awdiinle, kaddib markii ay horay ula wareegeen Qansaxdheere. Si kastaba, ma jirin xaqiijin madax-bannaan oo dhammaystiran oo ku saabsan dhammaan isbeddelladaas ciidan.
Haddii la xaqiijiyo sheegashada qabsashada Baay-burjeed, waxay cadaadis dheeraad ah saari kartaa ciidamada federaalka iyo maamulka Aadan Madoobe. Hase yeeshee, la wareegidda fariisin ku yaalla duleedka magaalada macnaheedu ma aha in Baydhabo oo dhan gacanta lagu dhigay. Dhinacyadu waxay marar hore soo bandhigeen warar iska soo horjeeda oo ku saabsan guulaha ay gaareen.
Baydhabo ayaa tan iyo bishii Maarso martigelisay dhowr dagaal oo waaweyn. Warbixin ay Shabelle Media Network baahisay 14-kii May ayaa sheegtay in ciidamada dowladda iyo kuwa Lafta Gareen ay dagaal culus ku dhexmareen duleedka magaalada. Waxaa dadka ku dhintay lagu sheegay laba sarkaal oo ka tirsanaa ciidanka xoogga dalka, Yoonis Aadan iyo Cali Adoow, iyadoo khasaaraha guud aan la xaqiijin.
Bishii Luulyo waxaa xigay weerarro kale. Warbixin la daabacay 16-kii Luulyo ayaa sheegtay in ciidamada Lafta Gareen ay habeenkii weerareen fariisimo ay ku sugnaayeen ciidanka xoogga dalka, oo ay ku jiraan ciidamo Gorgor iyo booliska milatariga. Israsaaseynta ayaa laga soo sheegay xaafadda Horseed, taasoo muujisay in dagaalku gaaray gudaha xaafadaha dadku deggan yihiin.
Dagaal kale oo dhacay horraantii Sebteembar ayaa sababay khasaare rayid oo la diiwaangeliyay. Dhakhtar ka tirsan Isbitaalka Gobolka Baay ayaa sheegay in xaruntu qaabishay 24 qof oo dhaawac ah iyo meydka hal qof oo rayid ah. Tiradaasi waxay la xiriirtay dagaalkii Sebteembar, mana aha khasaaraha dagaalka hadda laga soo sheegayo Baay-burjeed.
28-kii Sebteembar, dagaallo ayaa mar kale ku fiday xaafado ay ka mid yihiin Maaya-fuulka, Boonkaay, Barwaaqo iyo Munaawar. Ciidamada taageera Madoobe waxay sheegeen inay difaacdeen fariisimahooda, halka kuwa Lafta Gareen ay ku dhawaaqeen inay magaalada gudaha u galeen oo qaybo ka qabsadeen. Waxaa sidoo kale la soo sheegay madaafiic laga maqlayay agagaarka madaxtooyada Koonfur Galbeed.
Dagaalladan soo noqnoqday waxaa sal u ah khilaaf aan weli xal laga gaarin oo ku saabsan sharciyadda hoggaanka Koonfur Galbeed. Ciidamada federaalka ayaa Baydhabo la wareegay 30-kii Maarso, waxaana Lafta Gareen uu markaas ku dhawaaqay inuu xilka iska casilay, maalmo kaddib markii mar kale loo doortay xilka madaxweynaha. Maamulkiisu wuxuu horay uga horyimid wax-ka-beddellada dastuurka ee dowladda federaalku taageertay.
Inkasta oo uu shaaciyay iscasilaad, Lafta Gareen ayaa markii dambe ku adkeystay inuu weli yahay madaxweynaha sharciga ah ee Koonfur Galbeed. Bishii May ayuu dib u doorashadiisii Maarso u cuskaday saldhigga sheegashadaas. Mowqifkaasi wuxuu sii xoojiyay diidmada taageerayaashiisu kala horjeedaan maamulka beddelay iyo hannaankii siyaasadeed ee ay dowladda federaalku taageertay.
Aadan Madoobe ayaa bishii Juun xilka la wareegay, kaddib doorasho heer dowlad-goboleed ah iyo munaasabad uu xilka ugala wareegay hoggaamiyihii ku-meelgaarka ahaa, Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi. Munaasabadda waxaa ka qaybgalay mas’uuliyiin federaal ah, madaxda gobolka iyo odayaal dhaqameed. Hase yeeshee, dagaalladii xigay waxay muujiyeen in wareejinta xilku aysan soo afjarin khilaafka siyaasadeed iyo kala qaybsanaanta ciidamada.