BAYDHABO, Soomaaliya — Ugu yaraan 29 qof ayaa ku dhintay, 45 kalena way ku dhaawacmeen dagaal dib uga qarxay Baydhabo Isniintii, sida ay sheegeen ilo caafimaad iyo ilo amni. Dadka dhintay waxaa ku jiray 12 rayid ah iyo 17 askari, sida ay muujinayaan xog laga helay waaxyaha gargaarka degdegga ah ee isbitaallada iyo ilo amni oo ay heshay Baidoa Online.
Waaxyaha gargaarka degdegga ah ee Isbitaalka Bay iyo Isbitaalka Gobolka Bay ayaa xaqiijiyay dhimashada 12 qof oo rayid ah. Ilo amni ayaa sheegay in 17 askari ay iyaguna ku dhinteen dagaalka. Isbitaalladu waxay sheegeen in 45 qof ay ku dhaawacmeen. Faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan dadka dhaawacmay, oo ay ku jirto inta rayid iyo inta askar ahayd, markiiba lama helin.
Dagaalku wuxuu billowday abbaaro 4:50 subaxnimo, markaas oo dadka deggan magaalada ay maqleen rasaas xooggan iyo duqeyn ka dhacaysay qaybo badan oo Baydhabo ah. Dagaalka ayaa dhex maray ciidamo taageersan hoggaamiyaha maamulka Koonfur Galbeed, Sheekh Aadan Maxamed Nuur “Madoobe,” iyo ciidamada Daraawiishta ee daacadda u ah madaxweynihii hore ee maamulka, Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen.”
Dadka deegaanka ayaa sheegay in guryo ku yaalla magaalada ay waxyeello ka soo gaartay dagaalka. Siddeed guri oo rayid ah ayaa ku dhacay gantaallo garabka laga tuuro iyo madaafiic hoobiyeyaal ah, sida ay sheegeen ilo deegaanka ah. Guryaha ayaa burbur iyo waxyeello soo gaartay, balse inta uu le’eg yahay khasaaraha guud weli lama xaqiijin.
Diyaarado aan duuliye lahayn, ama drones, ayaa sidoo kale la adeegsaday intii uu socday dagaalka. Duqeyn drone ah ayaa burburisay bakhaar ciidan oo ay dowladda federaalku ku lahayd xaafadda Cali Salaam ee Baydhabo, sida ay sheegeen wararka laga helay magaalada.
Dagaalku wuxuu ku fiday xaafado kala duwan markii ciidamada Daraawiishta ee Laftagareen taageersan ay gudaha ugu soo dhaqaaqeen magaalada. Ugaas Xasan, oo ah afhayeen u hadlay ciidamadaas, ayaa sheegay in ciidamadiisu ay markii hore qabsadeen xaafado badan, isla markaana ay gaareen bartamaha magaalada iyo goobo muhiim ah.
Ugaas Xasan wuxuu sheegay in ciidamadu ay gaareen afaafka hore ee xarunta madaxtooyada Koonfur Galbeed, deegaanka Afar-Irdoodka iyo laba buundo. Wuxuu sidoo kale sheegay in ciidamadiisu ay qabsadeen gaadiid dhowr ah ka hor inta aysan dib uga gurin goobihii ay gaareen.
Maamulka Koonfur Galbeed ee uu hoggaamiyo Madoobe ayaa sheegay in ciidamadiisu ay magaalada ka saareen xoogaggii soo galay, isla markaana xaaladdu ay degtay. Ciidamo ka tirsan dowladda federaalka ayaa markii dambe lagu arkay qaybo ka mid ah Baydhabo, sida ay sheegeen ilo amni iyo dad goob-joogayaal ah.
Khilaafka hoggaanka oo hurinaya dagaalka
Dagaalka ayaa ah kii ugu dambeeyay ee ka dhasha khilaaf muddo socday oo ku saabsan cidda maamuleysa Koonfur Galbeed iyo cidda xaqa u leh doorashada hoggaanka maamulka. Xiisadda siyaasadeed ayaa xoogeysatay bishii Maarso, ka dib markii dowladda federaalku ay diidday dib-u-doorashadii Laftagareen oo muran ka taagnaa. Ciidamada federaalka ayaa la wareegay Baydhabo 30-kii Maarso, kaddibna Laftagareen wuxuu ku dhawaaqay inuu is-casilay. Wuxuu maamulka hoggaaminayay tan iyo sannadkii 2018.
Khilaafku wuxuu sababay in kooxo siyaasadeed iyo ciidamo kala duwan ay ku loollamaan saamaynta iyo awoodda gobolka. Baydhabo oo ah xarunta maamulka Koonfur Galbeed ayaa noqotay goobta ugu weyn ee loollankaasi ka socdo. Dagaalkii Isniinta ayaa iska horimaadka gaarsiiyay xaafado ay dadku deggan yihiin iyo goobo ku dhow xarumaha dowladda iyo kuwa amniga.
Iska horimaadyo waaweyn ayaa horay uga dhacay Baydhabo bishii Agoosto, kuwaas oo sababay dhimashada tobannaan qof iyo dhaawaca 98 qof, oo ay ku jireen ugu yaraan afar qof oo rayid ah, sida ay xilligaas sheegeen Isbitaalka Gobolka Bay. Dagaalka ayaa ka billowday agagaarka saldhigyo ciidan, wuxuuna ku fiday qaybo ka mid ah magaalada. Ciidamo la safan Laftagareen ayaa muddo kooban xoogagga dowladda iyo maamulka taageersan ka saaray goobo ka mid ah magaalada, ka hor inta aysan ciidamada dowladda dib ula wareegin.
Rabshado ayaa mar kale dhacay 3-dii Sebtembar, markaas oo dagaal dhex maray ciidamo la safan Laftagareen iyo ciidamada federaalka ee taageera Madoobe uu dhaawacay tobannaan qof. Isbitaalka Gobolka Bay ayaa qaabilay 71 qof oo dhaawacmay, oo ay ku jireen haween iyo carruur. Weriye ka tirsan warbaahinta maxalliga ah ayaa sidoo kale ka mid ahaa dadka dhaawacmay.
Iska horimaadyada soo noqnoqday ayaa sii kordhiyay amni darrada dadka ku nool Baydhabo, waxayna carqaladeeyeen nolol maalmeedka magaalada. Waxyeellada la sheegay inay guryaha ka soo gaartay dagaalkii Isniinta ayaa sare u qaadaysa khatarta ku wajahan dadka rayidka ah ee ku nool meelaha ay ka dhaceen is-weydaarsiga rasaasta iyo adeegsiga hubka culus.
Baydhabo sidoo kale waa xarun bani’aadannimo oo ay ku nool yihiin dad badan oo ka soo barakacay colaadaha iyo abaaraha. Isbitaallada magaalada ayaa u adeegaya dadka deegaanka iyo barakacayaasha, waxaana hirarka dhaawacyada ee ka dhasha dagaallada soo noqnoqda ay cadaadis dheeraad ah saarayaan adeegyada caafimaadka degdegga ah.
Dagaalkii ugu dambeeyay ayaa muujinaya khasaaraha ka dhashay khilaafka siyaasadeed ee aan weli xal loo helin ee Koonfur Galbeed. Iyadoo isbitaalladu iyo ilo amni ay soo sheegeen khasaaraha, guryo rayid ahna ay waxyeello gaartay, bakhaar ciidan oo federaalkana la burburiyay, dadka magaalada ayaa wajahaya xaalad amni oo weli kacsan. Dowladda iyo ciidamadeeda ayaa weli joogay qaybo ka mid ah Baydhabo.