MOGADISHU, Somalia — July 19, 2026 — Baaritaan ay samaysay BBC Verify ayaa shaaciyey xog cusub oo ku saabsan dhismayaal iyo hawlo horumarineed oo ka socda agagaarka Garoonka Diyaaradaha Berbera iyo xarun badeed ku dhow magaalada Berbera, taas oo dib u soo cusboonaysiisay doodda ku saabsan muhiimadda istaraatiijiyadeed ee magaalada iyo adeegsiga suurtagalka ah ee goobahaasi.

Kooxda xaqiijinta ee BBC-da, BBC Verify, ayaa falanqayn ku samaysay sawirro laga qaaday dayax-gacmeed kuwaas oo laga helay garoonka diyaaradaha Berbera iyo nawaaxigiisa. Warbixintu waxay sheegtay in sawirradu muujinayaan dhismooyin, qodis dhul iyo hawlo horumarineed oo socday muddo sannado ah.

Xogtan ayaa soo baxday iyadoo ay sii kordhayaan hadallada iyo wararka ku saabsan suuragalnimada in xarumaha Berbera ay yeelan karaan muhiimad amni iyo mid milateri. Hase yeeshee, BBC ma aysan xaqiijin in saldhigyo milateri oo shisheeye laga sameeyey Berbera, mana jiro war rasmi ah oo arrintaas ku saabsan oo ka soo baxay Somaliland, Soomaaliya, Maraykanka ama Israa’iil.

Sida ay sheegtay BBC Verify, sawirrada dayax-gacmeedka ayaa muujinaya in deked cusub laga sameeyey meel u dhow Garoonka Diyaaradaha Berbera, iyadoo hawlaha qodista iyo diyaarinta goobta ay bilaabmeen sannadkii 2018, isla markaana ay socdeen marxalado kala duwan ilaa sannadkii 2025.

Warbixintu waxay sheegtay in khubarada ay BBC-da la tashatay ay qiimeeyeen in dekeddu u muuqato mid leh marin-badeed qoto dheer oo awood u leh in ay qaabisho maraakiib waaweyn oo ganacsi iyo kuwo kale oo adeegyo gaar ah leh.

Khubaradu waxay sidoo kale tilmaameen in goobta ay ku taallo dekeddu ay siinayso muhiimad gaar ah, maadaama Berbera ay ku dhowdahay Gacanka Cadmeed, oo ka mid ah marinnada ugu muhiimsan ee ganacsiga badda ee caalamka.

BBC Verify ayaa sidoo kale sheegtay in Garoonka Diyaaradaha Berbera uu sameeyey ballaarin weyn sannadihii la soo dhaafay, gaar ahaan dhismaha iyo dhammeystirka dhabaha diyaaradaha.

Sawirro la qaaday bishii May ayaa muujiyey in dhabbaha diyaaradaha la dhammeeyey, iyadoo khubaro ay BBC la hadashay sheegeen in dhererka iyo qaabka garoonku u saamaxayo in ay isticmaali karaan diyaaradaha rayidka iyo kuwa milateriga labadaba.

Warbixintu waxay intaas ku dartay in la arkay dhismayaal cusub oo laga sameeyey meel u dhow xarumaha saadka ee garoonka. Qaar ka mid ah falanqeeyayaasha ayaa sheegay in dhismayaashaas loo isticmaali karo kaydinta ama dayactirka diyaaradaha, oo ay ku jiraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Wim Zwijnenburg, oo ah khabiir ku takhasusay sawirrada dayax-gacmeedka iyo xogaha ilaha furan, ayaa BBC-da u sheegay in kaabayaasha cusub ay siin karaan garoonka awood uu ku taageero hawlgallo milateri.

“Garoonku wuxuu si fudud u martigelin karaa hawlgallo weerar, gaar ahaan kuwa laga yaabo inay ka dhan noqdaan Xuutiyiinta,” ayuu yiri Zwijnenburg, isaga oo sheegay in dhismayaasha halkaas ka socda ay jireen muddo dheer.

Shirkadaha Shisheeye iyo Horumarinta Kaabayaasha Berbera

BBC Verify waxay sheegtay in shirkadda Imaaraadka Carabta ee Terminal Holdings ay ka mid ahayd hay’adihii ku lugta lahaa horumarinta kaabayaasha Garoonka Diyaaradaha Berbera.

Sida ay warbixintu xustay, masuul sare oo ka tirsan shirkadda ayaa hore qoraal uu soo dhigay barta LinkedIn ku sheegay in la bilaabay hawlo la xiriira horumarinta iyo diyaarinta garoonka.

Horumarinta dekedda iyo garoonka Berbera ayaa soo jiidatay indhaha caalamka, iyadoo magaalada loo arko meel muhiim ah oo ku taal marin ganacsi oo isku xira Afrika, Bariga Dhexe iyo Aasiya.

Muhiimadda Istaraatiijiyadeed ee Berbera

Berbera waxay leedahay taariikh dheer oo ganacsi iyo adeegyo badeed ah. Sanadihii ugu dambeeyey, magaalada ayaa yeelatay muhiimad siyaasadeed iyo amni sababo la xiriira halka ay ku taallo iyo dhowaanida ay u leedahay marinnada muhiimka ah ee badda.

Horumarinta dekedda iyo garoonka Berbera ayaa qayb ka ahayd dadaallo lagu ballaarinayo ganacsiga, gaadiidka iyo isku xirka gobolka.

Warbixino hore ayaa tilmaamay in dalal iyo shirkado shisheeye ay danaynayaan xeebaha Somaliland, gaar ahaan xilli ay sii kordhayaan xiisadaha amni ee ka jira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Wargeyska Faransiiska ee Le Monde ayaa hore u qoray warbixin ku saabsan arrimaha la xiriira danaha shisheeye ee Berbera, oo ay ku jiraan hadallo loo aanaynayo xubno ka tirsan Al-Shabaab. Hase yeeshee, xogahaas si madax-bannaan looma xaqiijin.

Jawaabta Dowladda iyo Xaaladda Hadda

Ilaa hadda, maamulka Somaliland ma uusan shaacin in saldhigyo milateri oo shisheeye laga sameeyey Garoonka Berbera ama dekedda ku dhow.

Dowladda Federaalka Soomaaliya sidoo kale ma aysan soo saarin war rasmi ah oo ku saabsan xogtan cusub.

Dalalka lagu xusay doodaha ku saabsan Berbera, oo ay ku jiraan Maraykanka iyo Israa’iil, ma aysan xaqiijin heshiis milateri oo ku saabsan xarumahaasi.

Xaaladda hadda jirta ayaa ah in goobaha Berbera ay yihiin xarumo kaabayaal oo la horumarinayo, inkastoo khubaradu ay sii wadaan qiimeynta saameynta amni ee ka dhalan karta.

Warbixino dheeraad ah, xog rasmi ah iyo falanqayn cusub oo laga sameeyo sawirrada dayax-gacmeedka ayaa laga filayaa inay bixiyaan faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan mustaqbalka xarumaha Berbera.

Dalalka gobolka iyo khubarada amniga ayaa sii wadi doona la socodka horumarrada magaalada, iyadoo tartanka istaraatiijiyadeed ee ka jira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed uu sii xoogeysanayo.

Horumarinta Garoonka Berbera iyo dekedda ku dhow waxay saameyn ku yeelan kartaa ganacsiga, amniga iyo siyaasadda gobolka Geeska Afrika. Meesha ay Berbera ku taallo waxay siinaysaa muhiimad gaar ah oo dhinaca ganacsiga iyo amniga ah.

Haddii mustaqbalka la xaqiijiyo in xarumahaasi loo adeegsanayo hawlo milateri, waxay saameyn ku yeelan kartaa xiriirka iyo qorshayaasha amni ee dalalka gobolka.

Dhanka kale, ballaarinta kaabayaasha Berbera waxay abuuri kartaa fursado dhaqaale, shaqooyin iyo koboc ganacsi oo ay ka faa’iidaystaan bulshada deegaanka.