MUQDISHO, Soomaaliya-Juun 28, 2026 -Wadahadallo siyaasadeed oo ku saabsan hoggaanka mustaqbalka ee Dowlad Goboleedka Hirshabeelle ayaa maalmahan si weyn u xoogeystay, iyadoo ilo xog-ogaal ah ay sheegayaan inuu jiro kala aragti duwanaansho la xiriira qorshaha Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) ee doorashada maamulka ee soo socota.

Sida ay sheegeen ilo ku dhow kulamada socda, doodaha ayaa u dhexeeya mas’uuliyiin heer federaal ah iyo hoggaanka Hirshabeelle, iyadoo diiradda la saarayo qaabka hoggaanka xisbiga iyo cidda matali doonta JSP marka la gaaro doorashada maamulka.

Arrintan ayaa kusoo beegmeysa xilli dhaqdhaqaaqyada siyaasadeed ee la xiriira doorashada Hirshabeelle ay sii kordhayaan, iyadoo dhinacyada siyaasadda ay bilaabeen diyaar-garow ku aaddan marxaladda xigta ee maamulka.

Horumarradii Ugu Dambeeyay

Ilo siyaasadeed ayaa sheegay in wadahadallada ugu badan ay ku saabsan yihiin cidda noqon doonta musharraxa ugu weyn ee hoggaanka Hirshabeelle iyo qaabka awood-qaybsiga ee lagu wajihi doono doorashada.

Sida ay tilmaamayaan ilo xog-ogaal ah, waxaa miiska saaran soo jeedinno ku saabsan in hoggaanka xiga ee Hirshabeelle uu ka yimaado beel kasoo jeeda gobolka Hiiraan. Qorshayaashan ayaa la sheegay inay qayb ka yihiin dadaallo lagu doonayo in lagu helo isu dheelitirnaan siyaasadeed iyo matalaad goboleed.

Wararka la helayo ayaa sidoo kale sheegaya in Madaxweynaha Hirshabeelle, Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe, uu kulamo kala duwan la yeeshay dhinacyo siyaasadeed si looga arrinsado doorkiisa siyaasadeed ee mustaqbalka iyo qaabka loo wajihi doono isbeddellada la filayo.

Dhinaca kale, ilo ku dhow wadahadallada ayaa sheegaya in arrimaha la isku hayo ay sidoo kale ku jiraan xilalka kale ee sare ee maamulka, kuwaas oo la filayo inay qayb ka noqdaan heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Ilaa hadda, Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Hirshabeelle midkoodna si rasmi ah ugama hadlin wararka la xiriira wadahadalladan.

Wadahadallada Siyaasadeed iyo Xisbiga JSP

Mas’uuliyiin la socda arrimaha siyaasadda ayaa sheegay in toddobaadyadii la soo dhaafay ay jireen kulamo joogto ah oo u dhexeeya siyaasiyiin heer federaal iyo heer dowlad goboleed ah si loo dardargeliyo qorshaha siyaasadeed ee JSP.

Xisbiga JSP ayaa loo arkaa inuu yahay mid door muuqda ka qaadan doona tartamada siyaasadeed ee soo socda, iyadoo hoggaankiisu uu dadaal ugu jiro inuu xoojiyo taageerada uu ku leeyahay gobollada dalka.

Ilo ku dhow kulamada ayaa sheegay in dadaallada socda lagu raadinayo qaab siyaasadeed oo ilaalin kara xasilloonida Hirshabeelle isla markaana heli kara taageero ballaaran oo ka timaadda bulshada ku nool labada gobol ee maamulka ka kooban.

Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa aaminsan in go’aan kasta oo la gaaro uu u baahan doono wadatashi iyo is-afgarad dhex mara dhinacyada saameynta leh ee siyaasadda Hirshabeelle.

Maamulka Hirshabeelle waxaa la aas aasay sanadkii 2016 kadib mideynta gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe ee nidaamka federaalka Soomaaliya.

Tan iyo markii la dhisay maamulka, arrimaha la xiriira awood-qaybsiga, matalaadda siyaasadeed iyo isu dheelitirka hoggaanka labada gobol ayaa ka mid ahaa qodobbada ugu muhiimsan ee saameeya siyaasadda Hirshabeelle.

Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa hoggaanka Hirshabeelle qabtay sanadkii 2020, isagoo maamulayay xilli ay jireen caqabado amni, dib-u-habeyn dowladeed iyo dadaallo lagu xoojinayo hay’adaha maamulka.

Kororka saameynta JSP ayaa sidoo kale qayb ka noqday isbeddellada siyaasadeed ee dalka, iyadoo xisbigu isku dayayo inuu yeesho door muuqda oo ku saabsan doorashooyinka iyo geeddi-socodyada siyaasadeed ee mustaqbalka.

Ilo siyaasadeed ayaa sheegaya in kulamada iyo wadahadalladu sii socon doonaan toddobaadyada soo socda, iyadoo dhinacyada ay raadinayaan heshiis siyaasadeed oo ku saabsan qaabka hoggaanka iyo diyaar-garowga doorashada.

Ilaa hadda ma jiro musharrax si rasmi ah loogu dhawaaqay inuu u tartami doono xilka Madaxweynaha ama Madaxweyne Ku-xigeenka Hirshabeelle.

Sida ay sheegayaan ilo siyaasadeed oo ku dhow wada-hadallada socda, waxaa jira warar sheegaya in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay waddo qorshe siyaasadeed oo lagu saameynayo doorashada Hirshabeelle, isla markaana lagu dhiirrigelinayo Madaxweynaha xilka haya Cali Cabdullaahi Xuseen Guudlaawe inuu ka baxo tartanka doorashada soo socota. Ilo wareedyada ayaa intaas ku daraya in ujeeddada laga leeyahay ay tahay in la taageero musharrax ka tirsan Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) oo ay dowladda federaalku gadaal ka riixayso.

Qaar ka mid ah isla ilo wareedyadaas ayaa isbarbardhig ku sameynaya xaalad la mid ah oo hore uga dhacday Galmudug, halkaas oo lagu warramay in wadahadallo siyaasadeed ay horseedeen in hoggaankii xilka hayay uu ka laabto tartanka doorashada, taas oo sahashay in musharrax kale oo la isku raacay uu hoggaanka qabto. Si kastaba ha ahaatee, arrimahan oo dhan weli si rasmi ah looma xaqiijin, mana jiro wax war ah oo ka soo baxay Dowladda Federaalka ama Maamulka Hirshabeelle oo arrintan xaqiijinaya.

Hirshabeelle waxay ka mid tahay dowlad goboleedyada ugu muhiimsan nidaamka federaalka Soomaaliya, taasoo ka dhigaysa isbeddel kasta oo siyaasadeed mid leh saameyn ka baxsan maamulka laftiisa.

Heshiis kasta oo ku saabsan hoggaanka cusub wuxuu saameyn ku yeelan karaa xiriirka siyaasadeed ee u dhexeeya madaxda federaalka iyo dowlad goboleedyada, gaar ahaan xilliga loogu diyaar garoobayo doorashooyinka soo socda.

Sidoo kale, arrintani waxay muujinaysaa sida wadaxaajoodyada iyo heshiisyada siyaasadeed ay weli udub dhexaad ugu yihiin geeddi-socodka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Dadka ku nool Hirshabeelle ayaa si dhow ula socda sida ay wax u socdaan, maadaama natiijada kasoo baxda wadahadalladan ay saameyn ku yeelan karto maamulka, horumarinta adeegyada bulshada iyo jihada siyaasadeed ee maamulka sanadaha soo socda.