Galkacyo , Soomaaliya, 4 Agoosto 2026: Ugu yaraan laba qof ayaa ku dhaawacmay iska horimaad hubeysan oo ka dhacay koonfurta magaalada Gaalkacyo, kadib markii ciidamo deegaanka ah ay dhexda u galeen laba gaari oo siday hub iyo rasaas la sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ka dejisay garoonka diyaaradaha magaalada, loona waday dhinaca Puntland.
Ciidamada hubeysan ee ka soo jeeda koonfurta gobolka Mudug ayaa la sheegay inay qabsadeen mid ka mid ah labada gaari, iyagoo la wareegay hubkii iyo agabkii milatari ee saarnaa.
Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in ciidamada ay diideen in hub lagu eedeeyay in loo adeegsan karo weerar ka dhan ah dhinaca Puntland la dhex mariyo deegaannada ay maamulaan. Ujeeddada rasmiga ah ee hubka iyo cidda loogu talagalay si madax-bannaan looma xaqiijin.
Wararka hordhaca ah ayaa sheegaya in hubka iyo rasaasta laga soo qaaday Garoonka Diyaaradaha Gaalkacyo, kadib markii halkaas lagu geeyay diyaarad la sheegay inay Dowladda Federaalku soo dirtay.
Laba gaari ayaa la sheegay in loo adeegsaday qaadista shixnadda, kuwaas oo ka dhaqaaqay garoonka kuna sii jeeday dhinaca waqooyi ee magaalada oo ay maamusho Puntland.
Ciidamo hubeysan oo ku sugan koonfurta Gaalkacyo ayaa jidka u galay gaadiidka, waxaana halkaas ka dhashay iska horimaad hubeysan.
Ugu yaraan laba qof ayaa ku dhaawacmay rasaasta la is weydaarsaday, sida ay xaqiijiyeen ilo deegaanka ah. Magacyada dadka dhaawacmay iyo dhinaca ay ka tirsanaayeen lama shaacin.
Ciidamada deegaanka ayaa qabsaday mid ka mid ah labada gaari, iyagoo la wareegay hubkii, rasaastii iyo agabkii kale ee saarnaa. Xaaladda gaariga labaad iyo halka uu ku dambeeyay si rasmi ah looma caddeyn.
Ma jiraan warar la xaqiijiyay oo sheegaya dhimasho ka dhalatay iska horimaadka. Sidoo kale, lama oga in waxyeello gaartay gaadiid kale, dhismayaal ama hanti dadweyne.
Ciidamada Deegaanka oo Sharaxay Sababta ay Hubka u Qabsadeen
Ciidamada ka soo jeeda koonfurta Mudug ayaa sheegay inay ka soo horjeedaan in hub la dhex mariyo deegaannadooda, haddii hubkaas loo adeegsanayo weerar ka dhan ah Puntland.
Sida ay sheegayaan ilo la hadlay dadka deegaanka, ciidamada ayaa tuhunsanaa in hubka loo waday ciidamo ay Dowladda Federaalka ka qoratay deegaannada Puntland.
Ma jiraan caddeymo rasmi ah oo la soo bandhigay oo muujinaya in shixnadda loogu talagalay weerar ka dhan ah Puntland. Dowladda Federaalka iyo maamullada Galmudug iyo Puntland midkoodna ma xaqiijin ujeeddada hubka.
Sawirro laga soo qaaday agabka la qabsaday ayaa la sheegay inay muujinayaan sanaadiiq ay ku jiraan rasaas hoobiye. Tirada rasaasta, cabbirkeeda iyo halka markii hore laga keenay lama xaqiijin.
Halka Lagu Waday Hubka
Wararka laga helayo Gaalkacyo ayaa sheegaya in hubka loo waday dhinaca Puntland ee magaalada, hase yeeshee lama shaacin saldhigga ama cutubka ciidan ee la filayay in lagu wareejiyo.
Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in shixnadda loo waday ciidamo ay Dowladda Federaalka ka qoratay deegaannada Puntland.
Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay ciidamo ka qortaa gobollada kala duwan ee dalka, balse dhaqdhaqaaq kasta oo hub culus ama rasaas ah oo ka dhaca deegaan siyaasiyan xasaasi ah wuxuu keeni karaa walaac, gaar ahaan marka maamullada deegaanka aan si cad loogu wargelin.
Rasaasta hoobiyaha waxaa loo adeegsadaa hub awood u leh inuu meel fog wax ka garaaco. Ku raristeeda gudaha magaalo ay ku sugan yihiin ciidamo kala amar qaata waxay sare u qaadi kartaa khatarta iska horimaad aan qorsheysneyn.
Dowladda Federaalka Soomaaliya weli kama aysan hadlin dhacdada ama sheegashada ah inay hubka iyo rasaasta diyaarad ku geysay Garoonka Gaalkacyo.
Sidoo kale, ma jirto war rasmi ah oo ka soo baxay Puntland oo xaqiijinaya in hubka loo waday ciidamo ku sugan dhinaca ay maamusho.
Maamulka Galmudug, oo gacanta ku haya koonfurta Gaalkacyo iyo garoonka diyaaradaha, ma uusan caddeyn in uu ka warqabay imaanshaha iyo rarista shixnadda.
Mas’uuliyiinta Galmudug sidoo kale ma aysan sheegin in ciidamada qabsaday gaariga ay ka tirsan yihiin hay’adaha rasmiga ah ee maamulka ama inay yihiin ciidamo deegaanka ah oo si iskood ah u dhaqaaqay.
Aamusnaanta dhinacyada waxay dhalisay su’aalo ku saabsan cidda lahayd hubka, cidda loo waday iyo in oggolaansho rasmi ah loo haystay in lagu dhex raro magaalada.
Taariikhda Xiisadaha Gaalkacyo
Gaalkacyo waa magaalo ay maamulkeeda kala leeyihiin Puntland iyo Galmudug. Qeybta waqooyi waxaa maamusha Puntland, halka koonfurta magaalada ay gacanta ku hayso Galmudug.
Magaaladu waxay horey u martigelisay iska horimaadyo hubeysan oo u dhexeeyay ciidamo kala duwan, maleeshiyaad beeleed iyo kooxo hubeysan.
Khilaafaadka ayaa marar badan la xiriiray dhul, isbaarooyin, howlgallo amni, dhaq-dhaqaaq ciidan iyo hub lagu kala gudbinayay qeybaha magaalada.
Inkasta oo xiriirka Puntland iyo Galmudug uu soo maray xilliyo wada-shaqeyn iyo degganaansho ah, haddana xaaladda ammaanka Gaalkacyo weli waa mid xasaasi ah.
Dhaqdhaqaaq hub ama ciidan oo aan laga wada warqabin wuxuu si degdeg ah u abuuri karaa shaki, gaar ahaan xilli ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Puntland.
Gaalkacyo sidoo kale waa xarun muhiim u ah ganacsiga iyo isu socodka gobollada dhexe iyo waqooyiga Soomaaliya. Xiisad amni oo daba dheeraata waxay saameyn kartaa ganacsiga, safarka iyo nolol maalmeedka shacabka.
Dhacdadan waxay sii kordhin kartaa kalsooni-darrada u dhexeysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Puntland, gaar ahaan haddii la xaqiijiyo in hubka loo waday ciidamo federaal ah oo laga qoray deegaannada Puntland.
Qabsashada hubka waxay sidoo kale muujineysaa jilicsanaanta nidaamka amni ee Gaalkacyo. Magaaladu waxay leedahay ciidamo kala amar qaata, taasoo ka dhigeysa in dhaqdhaqaaq kasta oo hub ah uu si fudud u dhalin karo iska horimaad.
Sheegashada ciidamada deegaanka ee ah inay ka hortagayaan hub loo adeegsan karo weerar ka dhan ah Puntland waxay muujineysaa heerka shakiga ka jira deegaanka. Hase yeeshee, sheegashadaas waxay u baahan tahay caddeyn rasmi ah, maadaama ujeeddada hubka aan weli la xaqiijin.