GAROWE, Soomaaliya — Agoosto 13, 2026 — Ciidamo ku sugnaa aagga Dooxada Kodmo iyo deegaannada Kurilaalo oo mushahar ka qaadan jiray Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa la sheegay inay oggolaadeen inay ku biiraan Ciidamada Difaaca Puntland, sida ay sheegayaan xog hordhac ah oo laga helay ilo xog-ogaal u ah wada-hadallada.
Sida ku cad heshiiska la soo wariyey, ciidamada ayaa ka noqonaya xiriirkii ay la lahaayeen Dowladda Federaalka, waxayna aqbalayaan inay hoos tagaan taliska iyo awoodda maamulka Puntland.
Ilo xog-ogaal u ah kulanka ayaa sheegay in ciidamadu ay oggolaadeen inay raacaan awaamiirta Dowladda Puntland. Lama shaacin tirada rasmiga ah ee ciidamada heshiisku khuseeyo, saraakiishii ka qaybgashay wada-hadallada iyo muddada lagu fulinayo ku biiristooda.
Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Puntland midkoodna weli si rasmi ah uma shaacin qodobbada heshiiska la sheegay. Sidoo kale, wararka hordhaca ah si madax-bannaan looma xaqiijin.
Ma cadda in ciidamada loo oggolaanayo inay sii haystaan qaab-dhismeedkooda talis, in dib-u-tababar iyo hubin lagu samayn doono ama lagu kala darayo cutubyada ammaanka Puntland ee hore u jiray.
Heshiiska la soo wariyey ayaa daba socda iska-horimaadyo dhowaan dhex maray ciidamada Puntland iyo xubno ka tirsan Ciidanka PSF oo ilo deegaanka ahi ku tilmaameen inay taageersanaayeen Dowladda Federaalka.
Ilo ka tirsan Puntland ayaa sheegay in ciidamadii PSF ee taageersanaa Dowladda Federaalka lagu jebiyey dagaalladaas. Ma jiraan tirooyin khasaare oo si madax-bannaan loo xaqiijiyey ama warbixin dhammaystiran oo laga helay goobihii lagu dagaallamay. Dowladda Federaalka ayaan iyaduna si rasmi ah uga jawaabin sheegashadaas.
Dib-u-dhac Ku Yimid Istaraatiijiyadda Dowladda Federaalka
Haddii heshiiska la fuliyo, ku wareegidda ciidamada mushaharka ka qaadan jiray Dowladda Federaalka ee taliska Puntland waxay dib-u-dhac ku noqon kartaa dadaallada la sheegay in Muqdisho ay ku doonaysay inay xiriir kula samaysato cutubyo amni oo ka baxsan taliska tooska ah ee maamulka Puntland.
Arrintan ayaa yarayn karta saamaynta Dowladda Federaalka ay ku leedahay ciidamo ka hawlgala deegaannada lagu muransan yahay, iyadoo dhinaca kalena xoojin karta awoodda Puntland ee maamulka iyo isku-dubbaridka hay’adaha ammaanka gudaha.
Xiriirka Dowladda Federaalka iyo Puntland ayaa muddooyinkii dambe ahaa mid ay hareeyeen khilaafaad la xiriira dastuurka Soomaaliya, matalaadda siyaasadeed, hannaanka doorashooyinka iyo awood-qaybsiga u dhexeeya Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada.
Puntland ayaa marar badan ku adkaysatay ilaalinta awoodaha ay ku leedahay nidaamka federaalka, waxayna Dowladda Federaalka ku eedaysay inay awoodda dalka isku koobayso. Dowladda Federaalka ayaa dhinaceeda ku doodda in hay’adaha qaranku u baahan yihiin isku-duwid mideysan si wax looga qabto caqabadaha siyaasadeed iyo kuwa amni ee Soomaaliya.
Ciidamada ammaanka ayaa noqday qayb xasaasi ah oo ka mid ah khilaafka labada dhinac. Kala duwanaanshaha daacadnimada siyaasadeed ee ciidamada wuxuu abuuri karaa jahawareer la xiriira taliska, mushaharka iyo masuuliyadda hawlgallada, gaar ahaan marka dowladda dhexe iyo maamulka gobolku bixiyaan awaamiir kala duwan.
Ciidanka PSF wuxuu taariikh ahaan ka mid ahaa hay’adaha amni ee muhiimka ah ee Puntland, isagoo diiradda saaray hawlgallada la-dagaallanka argagixisada iyo kuwa sirdoonka.
Khilaafaad siyaasadeed iyo muranno la xiriira hoggaanka ciidanka ayaa mararka qaarkood bannaanka soo dhigay kala qaybsanaan gudaha ah, taas oo adkaysay xiriirka u dhexeeya PSF iyo madaxda Puntland.
Dagaalladii ugu dambeeyay ee la soo wariyey ayaa sii kordhiyey su’aalaha ku saabsan halka ay mustaqbalka ku dambayn doonaan xubnaha PSF iyo ciidamada kale ee taageerada dhaqaale ka hela Dowladda Federaalka.
Qaabka loo maamulayo ciidamada Puntland wuxuu saamayn ku leeyahay ammaanka Soomaaliya oo dhan, maadaama deegaannada maamulkaasi ay ka jiraan khataro ka imanaya kooxaha hubeysan, iyadoo Puntland ay sidoo kale leedahay ciidamo iyo hay’ado maamul oo u gaar ah.
Kala qaybsanaan muddo dheer ka dhex jirta ciidamada ayaa awoodda iyo dhaqaalaha ka leexin karta hawlgallada ka dhanka ah kooxaha xagjirka ah. Waxay sidoo kale halis gelin kartaa dadka rayidka ah haddii khilaafka siyaasadeed uu isu beddelo iska-horimaadyo hubeysan.
Ma jiraan khasaare rayid ama barakac la xiriira dhacdooyinkii ugu dambeeyay ee Kodmo iyo Kurilaalo oo si madax-bannaan loo xaqiijiyey.
Heshiiska la soo wariyey wuxuu Puntland ka caawin karaa inay xoojiso awoodda ay ku leedahay ciidamada ka hawlgala dhulkeeda. In ciidamada la hoos geeyo hal talis waxay yarayn kartaa xiisadda degdegga ah, inkasta oo natiijadu ku xirnaan doonto sida dhinacyadu u aqbalaan una fuliyaan heshiiska.
Dowladda Federaalka, guuldarrada la sheegay inay gaartay ciidamadii PSF ee taageersanaa iyo ka wareegidda askartii mushaharka ka qaadan jirtay waxay wiiqi karaan saamaynteeda amni ee Puntland. Arrintan waxay sidoo kale sii adkayn kartaa khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Muqdisho iyo Garoowe.
Kala qaybsanaanta taliska ciidamada waxay wiiqi kartaa isku-duwidda hawlgallada lagula dagaallamayo kooxaha hubeysan. Dhinaca kale, haddii ciidamadan si nabad ah loo mideeyo, waxay hoos u dhigi kartaa suurtagalnimada dagaallo kale oo dhex mara ciidamada Soomaalida.