MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 3, 2026 — Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa markale ku baaqay in la xoojiyo wadahadallada u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Somaliland, isagoo sheegay in dowladda Soomaaliya ay diyaar u tahay inay dhegeysato tabashooyinka jira si xal waara loogu helo khilaafka muddada dheer soo jiitamayay.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in dadaallada lagu raadinayo taageero ka timaadda Israa’iil aysan u adeegi doonin danaha shacabka Somaliland, isagoo ku adkeystay in xal kasta oo waara uu ku imaan karo wada-hadal iyo is-afgarad dhex mara Soomaalida.

Khudbad uu jeediyay Madaxweynaha Soomaaliya ayuu ku sheegay in Dowladda Federaalka ay si dhab ah uga go’an tahay dib u soo celinta wada-hadallada iyo xoojinta xiriirka kala dhexeeya Somaliland.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in shacabka ku nool gobollada waqooyi ay yihiin walaalo Soomaaliyeed oo ay wadaagaan taariikh, dhaqan iyo dano guud, taasoo uu ku tilmaamay sababta ugu weyn ee dowladda Soomaaliya ay ugu adkeysaneyso in wadahadal lagu xalliyo khilaafaadka jira.

“Waxaan rabnaa inaad soo diyaar garowdaan oo aad noo sheegtaan waxa idin daaweynaya iyo halka ay daawadiinu taallo, annagana diyaar ayaan u nahay inaan qaadno waddadaas,” ayuu yiri madaxweynaha.

Dhanka kale, wuxuu dhaliilay rajada laga qabo taageero ka timaadda Israa’iil, isagoo sheegay in aanay jirin dano wadaag ama xiriir bulsho oo qoto dheer oo ka dhexeeya labada dhinac.

Mowqifka Dowladda Federaalka

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa marar badan ku celcelisay in Somaliland ay tahay qayb ka mid ah Soomaaliya, islamarkaana khilaaf kasta lagu xallin karo wada-hadal iyo is-afgarad siyaasadeed.

Mas’uuliyiinta dowladda ayaa hore u sheegay inay diyaar u yihiin wadahadallo lagu dhisayo kalsooni iyo iskaashi dhexmara Muqdisho iyo Hargeysa.

Hadalka Madaxweynaha ayaa muujinaya in dowladda Soomaaliya ay weli u aragto wadahadalka dariiqa ugu habboon ee lagu gaari karo xal siyaasadeed.

Ilaa hadda ma jirto jawaab rasmi ah oo kasoo baxday Somaliland oo ku saabsan hadalladii ugu dambeeyay ee Madaxweynaha Soomaaliya.

Taariikhda Arrinta Somaliland

Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991, kaddib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya.

Tan iyo xilligaas, Somaliland waxay dhisatay hay’ado dowladeed, ciidan amni, nidaam doorashooyin iyo maamul u gaar ah, inkastoo aysan helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah.

Sanadihii la soo dhaafay waxaa jiray dhowr wareeg oo wadahadal ah oo dhex maray Muqdisho iyo Hargeysa, kuwaas oo looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin maamulka hawada, iskaashiga amniga, wadaagga kheyraadka iyo mustaqbalka xiriirka siyaasadeed ee labada dhinac.

Si kastaba ha ahaatee, dadaallo badan ayaa hakad galay sababo la xiriira khilaafyo ku saabsan ajendayaasha iyo qaabka wadahadallada.

Xaaladda Gobolka iyo Saamaynta Dibadda

Hadallada Madaxweynaha ayaa kusoo aadaya xilli ay Somaliland sii waddo dadaallada ay ku ballaarinayso xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga ay la leedahay dalal iyo hay’ado caalami ah.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa marar badan ka hortimid tallaabo kasta oo ay u aragto inay wax u dhimayso midnimada iyo madax-bannaanida dalka.

Falanqeeyayaasha siyaasadda ayaa aaminsan in xiriirka Muqdisho iyo Hargeysa uu weli yahay mid ka mid ah arrimaha siyaasadeed ee ugu waaweyn ee saameeya mustaqbalka Soomaaliya iyo Geeska Afrika.

Lama oga in baaqa cusub ee Madaxweynaha uu horseedi doono wadahadallo rasmi ah oo cusub oo dhex mara Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Somaliland.

Khubarada siyaasadda ayaa sheegaya in horumar kasta uu ku xirnaan doono rabitaanka labada dhinac ee ku aaddan inay miiska wada-hadalka ku soo laabtaan iyo inay isku raacaan hannaan lagu xallin karo qodobbada la isku hayo.

Daneeyayaasha gobolka iyo beesha caalamka ayaa sidoo kale laga yaabaa inay door ka qaataan dhiirrigelinta wadahadallo cusub haddii labada dhinac muujiyaan diyaar garow siyaasadeed.

Hadalka Madaxweynaha Soomaaliya wuxuu muujinayaa in arrinta Somaliland ay weli tahay mid ka mid ah qodobbada ugu muhiimsan ee saameeya siyaasadda dalka.

Haddii dib loo bilaabo wadahadallada, waxaa suuragal ah in la abuuro jawi cusub oo lagu xalliyo khilaafaadka siyaasadeed, laguna xoojiyo iskaashiga dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo horumarinta bulshada.

Sidoo kale, hadallada ku saabsan Israa’iil waxay muujinayaan tartanka diblomaasiyadeed ee ku xeeran mustaqbalka Somaliland iyo dadaallada ay ku doonayso inay hesho taageero caalami ah.

Natiijada ka dhalata baaqan cusub ayaa si dhow isha loogu hayn doonaa maadaama ay saameyn ku yeelan karto jihada siyaasadeed ee Soomaaliya iyo xasilloonida guud ee gobolka Geeska Afrika.