GAALKACYO, Soomaaliya — Agoosto 22, 2026 — Dagaal culus ayaa Sabtidii xaafadda Buulabacley ee magaalada Gaalkacyo ku dhex maray maleeshiyaad hubeysan oo ka kala tirsan laba beelood, iyadoo dadka deegaanka ay soo sheegayaan rasaas xiriir ah iyo hub culus oo lagu adeegsanayo goob ay rayidku ku badan yihiin. Khasaaraha ka dhashay dagaalka lama xaqiijin, mana jirto xabbad-joojin ay masuuliyiintu ku dhawaaqeen.

Dagaalka ayaa dhex maraya xubno hubeysan oo ka soo kala jeeda laba beelood oo dhowr jeer oo hore ku dagaallamay deegaanka, sida ay sheegtay Kasmaal Media. Sababta tooska ah ee dib u soo cusbooneysiisay colaadda weli ma cadda.

Dadka deegaanka ayaa sheegay inay maqlayeen rasaas xiriir ah iyo qaraxyo ka dhacayay gudaha iyo hareeraha Buulabacley, iyadoo maleeshiyaadka labada dhinac ay fariisimo ka sameysteen xaafadda.

Adeegsiga hubka culus ayaa kordhiyay cabsida laga qabo in madaafiic ama rasaas habow ah ay ku dhacaan guryaha iyo hantida kale ee rayidka.

Nooca hubka la isku adeegsanayo si madax-bannaan looma xaqiijin. Masuuliyiinta deegaanka sidoo kale ma aysan caddeyn dhinaca bilaabay dagaalka iyo in ciidamo amni loo diray si ay u kala dhex galaan maleeshiyaadka.

Wararkii ugu horreeyay waxay sheegayaan in dagaalku uu ku koobnaa xaafadda Buulabacley. Dadka deegaanka, si kastaba ha ahaatee, waxay ka cabsi qabaan in colaadda ay ku faafto xaafadaha ku dhow haddii aan si degdeg ah loo gaarin xabbad-joojin.

Isu socodka qaybo ka mid ah xaafadda ayaa la sheegay inuu hakad galay sababo la xiriira rasaasta. Weli lama xaqiijin in qoysasku bilaabeen inay ka barakacaan guryahooda.

Khasaaraha iyo Saameynta Bani’aadannimo

Ma jirin tiro madax-bannaan oo laga xaqiijiyay khasaaraha ka dhashay dagaalka markii warkan la daabacayay. Isbitaallada iyo hay’adaha ammaanka weli ma aysan soo saarin warbixin ku saabsan dadka dhintay ama dhaawacmay.

Adeegsiga hubka culus gudaha xaafad la deggan yahay wuxuu halis weyn ku yahay shacabka. Dagaallo hore uga dhacay Gaalkacyo ayaa sababay dhimasho iyo dhaawacyo kaddib markii madaafiic iyo rasaas ay ku dhaceen guryo, waddooyin iyo xeryo ay ku nool yihiin dadka barakacay.

Dadka ku dhow goobaha dagaalka ayaa sidoo kale la kulmi kara dhibaatooyin la xiriira inay gaaraan xarumaha caafimaadka ama helaan adeegyada aasaasiga ah haddii iska horimaadku sii socdo.

Ganacsiga iyo gaadiidka dadweynaha ayaa hakad geli kara haddii amni-darradu saameyso waddooyinka soo gala iyo kuwa ka baxa xaafadda.

Gaalkacyo waxaa ku nool qoysas badan oo ay horey u soo barakiciyeen abaaro, dagaallo iyo colaado beeleed ka dhacay deegaannada kale ee bartamaha Soomaaliya. Dagaal daba dheeraada wuxuu culays kale saari karaa dadka horey ugu jiray xaaladaha nugul.

Jawaabta Maamullada

Maamulka Puntland, oo gacanta ku haya waqooyiga Gaalkacyo, iyo maamulka Galmudug, oo maamula koonfurta magaalada, midkoodna ma uusan soo saarin war rasmi ah oo faahfaahsan oo ku saabsan dagaalka cusub.

Saraakiisha ammaanka ma aysan shaacin in ciidamo loo dirayo Buulabacley si ay u kala dhex galaan dhinacyada dagaallamaya.

Odayaasha dhaqanka iyo hoggaamiyeyaasha bulshada ayaa marar badan dhex-dhexaadiyay colaadaha beelaha ee gobolka Mudug. Dadka deegaanka ayaa dalbaday in si degdeg ah loo kala qaado maleeshiyaadka, hubka culusna laga saaro xaafadaha ay rayidku deggan yihiin.

Ma jirin xabbad-joojin rasmi ah ama shir dib-u-heshiisiin ah oo la shaaciyay markii warkan la diyaarinayay.

Asalka Colaadda

Gaalkacyo waa magaalo siyaasad ahaan iyo maamul ahaan u kala qaybsan. Puntland ayaa maamusha qaybta waqooyi, halka Galmudug ay gacanta ku hayso qaybta koonfureed.

Magaaladu waxay soo martay dagaallo soo noqnoqday oo ay ku lug lahaayeen ciidamada maamullada, maleeshiyaad beeleedyo iyo kooxo kale oo hubeysan. Murannada maamulka, dhulka, biyaha iyo dilalka aan la xallin ayaa horey uga qayb qaatay colaadaha ka dhaca gobolka Mudug.

Horaantii Agoosto, ciidamada Puntland iyo cutubyo hubeysan oo la sheegay inay taageero ka helayaan dowladda federaalka ayaa ku dagaallamay agagaarka Gaalkacyo. Dagaalkaas ayaa ka dhashay muran la xiriiray hub la sheegay in magaalada la soo geliyay.

Labada dhinac ayaa la sheegay inay adeegsadeen qoryaha daran-dooriga u dhaca iyo madaafiic meel u dhow xaafado ay rayidku deggan yihiin.

Wiil yar ayaa dhintay, hooyadiisna way dhaawacantay markii madfac uu ku dhacay xaafad la deggan yahay, sida ay sheegeen dad goob-joogayaal ah oo ay warbaahinta maxalliga ahi soo xigatay. Masuuliyiintu ma aysan shaacin khasaaraha guud ee dagaalkaas.

Puntland ayaa markii dambe dowladda federaalka ku eedeysay inay hub soo marisay koonfurta Gaalkacyo, kaas oo la sheegay in loo waday ciidamo ka howlgala dhul ay Puntland sheegato.

Dowladda federaalka si rasmi ah uma xaqiijin eedeynta. Cidda lahayd hubka iyo goobta loo waday midna si madax-bannaan looma xaqiijin.

Gaalkacyo waxay sidoo kale dagaallo waaweyn oo u dhexeeyay ciidamo kala taageersanaa Puntland iyo Galmudug soo martay sanadihii 2015 iyo 2016. Iska horimaadyadaas waxay dileen dad rayid ah, burburiyeen hanti, kumannaan qofna waxay ka barakiciyeen guryahooda.

Ugu yaraan 29 qof ayaa dhintay, in ka badan 50 kalena way dhaawacmeen markii heshiis xabbad-joojin ah uu burburay bishii Nofeembar 2016, sida ay masuuliyiin labada dhinac ah u sheegeen

Human Rights Watch⁠ ayaa sheegtay in madaafiic iyo rasaas ay ku dhaceen xaafado la deggan yahay iyo xeryaha barakacayaasha intii uu socday dagaalkii 2016. Dadka rayidka ah ayaa marar badan lagu khasbay inay barakacaan.

Heshiisyo siyaasadeed iyo dadaallo dib-u-heshiisiin oo ay bulshada hoggaaminaysay ayaa markii dambe yareeyay dagaalladii waaweynaa ee u dhexeeyay Puntland iyo Galmudug. Colaadaha beelaha iyo xiisadaha u dhexeeya ciidamada iska soo horjeeda ayaa weli halis ku ah xasilloonida Gaalkacyo.

Dagaalkan wuxuu muujinayaa sida muran beeleed kooban uu si degdeg ah khatar ugu gelin karo shacabka marka maleeshiyaad hub culus wata ay ka dhex dagaallamaan magaalo la deggan yahay. Kala qaybsanaanta maamul ee Gaalkacyo waxay sidoo kale adkeyn kartaa isku-duwidda ammaanka iyo helitaanka jawaab mideysan.