Baidoa, Soomaaliya, Juun 21, 2026- Dagaal culus ayaa saaka ka qarxay deegaanka Iidow Dhogool ee duleedka magaalada Baydhabo kadib markii ciidamada taageersan maamulka Koonfur Galbeed ee fadhigiisu yahay Baydhabo ay weerar ku qaadeen ciidamo daacad u ah madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta Gareen), sida ay sheegeen ilo amni iyo dadka deegaanka.
Dagaalka ayaa bilowday aroortii hore ee Axadda, waxaana la soo sheegayaa inuu socday saacado badan iyadoo labada dhinac ay isku adeegsanayeen hubka noocyadiisa kala duwan. Wararka laga helayo goobta ayaa tilmaamaya in rasaas culus iyo qaraxyo laga maqlayay deegaanada ku hareeraysan Baydhabo.
Dhacdadan ayaa imanaysa xilli ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee ka dhex aloosan maamulka Koonfur Galbeed, kuwaas oo muddooyinkii dambe sababay isku horfadhiyo iyo dhaq-dhaqaaqyo ciidan.
Sida ay sheegeen dadka deegaanka, ciidamada taageersan maamulka hadda ka arrimiya Baydhabo ayaa saaka weerar ku qaaday fariisimo ay ku sugnaayeen ciidamo taabacsan Lafta Gareen.
Ilo amni ayaa sheegay in dagaalku ka socdo deegaano dhowr ah oo ku yaalla duleedka Baydhabo, halkaas oo labada dhinac ay isku horfadhiyeen maalmihii la soo dhaafay.
Ilaa iyo hadda ma jirto war rasmi ah oo kasoo baxay dhinacyada ku lugta leh dagaalka oo ku saabsan khasaaraha ka dhashay iska horimaadka. Sidoo kale si madax bannaan looma xaqiijin karo sheegashooyinka la xiriira khasaaraha maadaama dagaalku weli socdo.
Dagaalkan ayaa daba socda kadib markii shalay saraakiil iyo masuuliyiin taageersan Lafta Gareen ay muuqaalo ka duubeen duleedka Baydhabo, iyagoo sheegay inay maalmaha soo socda gudaha u geli doonaan magaalada. Muuqaaladaas ayaa sidoo kale xambaarsanaa fariimo siyaasadeed iyo digniino loo dirayay maamulka ka arrimiya Baydhabo.
Khilaafka Siyaasadeed ee Ka Dambeeya Dagaalka
Iska horimaadkan ayaa qayb ka ah muran siyaasadeed muddo dheer ka jiray Koonfur Galbeed.
Maamulka hadda ka shaqeeya Baydhabo ayaa haysta taageerada Dowladda Federaalka Soomaaliya, halka garab kale oo taageersan Lafta Gareen uu ku sugan yahay duleedka magaalada kadib khilaafyo la xiriira hoggaanka iyo sharciyadda maamulka.
Labada dhinac ayaa muddooyinkii dambe isku hayay arrimo siyaasadeed iyo jihada maamulka gobolka, iyadoo dadaallo lagu doonayay xalinta khilaafka aysan weli soo saarin natiijo muuqata.
Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa aaminsan in khilaafka sii jiitamaya uu kordhiyay halista isku dhacyo hubeysan oo dheeraad ah.
Dadka ku nool Baydhabo ayaa muujiyay walaac ku saabsan in dagaalka uu kusoo fido magaalada.
Baydhabo waa xarunta maamulka Koonfur Galbeed, waxaana ku sugan hay’ado dowladeed, ururo samafal iyo xarumo amni. Haddii xaaladdu sii xumaato, waxaa saameyn kara dhaqdhaqaaqa shacabka, ganacsiga iyo howlaha bani’aadannimo.
Qaar kamid ah waxgaradka deegaanka ayaa ugu baaqay dhinacyada isku haya siyaasadda inay ka fogaadaan dagaal dheeraad ah isla markaana ay dib ugu laabtaan wadahadal.
Asalka Khilaafka
Koonfur Galbeed ayaa sanadihii la soo dhaafay wajahaysay muranno siyaasadeed oo la xiriira doorashooyin, hoggaan iyo awood qaybsiga maamulka.
Cabdicasiis Lafta Gareen ayaa ahaa madaxweynihii hore ee maamulka, wuxuuna weli leeyahay taageerayaal badan oo ku kala sugan gobollada Bay iyo Bakool. Taageerayaashiisa iyo dhinacyada kale ee siyaasadda ayaa marar badan isku maandhaafay arrimo la xiriira mustaqbalka maamulka.
Baydhabo ayaa muddo dheer ahayd xarun muhiim u ah siyaasadda Soomaaliya, taas oo sababtay in khilaaf kasta oo ka dhaca magaalada uu yeesho saameyn ka baxsan gobolka.
Ilaa duhurnimadii Axadda, dagaalku wali wuu socday, mana jirin warar muujinaya in mid ka mid ah dhinacyada uu guul cad ka gaaray dagaalka.
Masuuliyiinta labada dhinac ayaan weli soo saarin warbixin rasmi ah oo ku saabsan khasaaraha ama xaaladda goobaha lagu dagaallamay.
Dadaallada ay wadaan waxgaradka iyo odayaasha dhaqanka ayaa la filayaa inay sii socdaan si looga hortago in xiisaddu isu beddesho dagaal ballaaran.
Sababta Arrintani Muhiimka u Tahay
Dagaalka ka socda duleedka Baydhabo wuxuu muujinayaa heerka uu gaaray khilaafka siyaasadeed ee Koonfur Galbeed. Haddii aan xal siyaasadeed loo helin muranka jira, waxaa sii kordhi kara khatarta amni iyo xasillooni darrada gobolka.
Sidoo kale, colaado noocan oo kale ah waxay saameyn karaan nolosha shacabka, dhaqaalaha iyo howlaha gargaarka ee ka socda Baydhabo iyo deegaanada ku dhow dhow.
