MUQDISHO, Soomaaliya — Sebtembar 4, 2026 — Madax hore oo Soomaali ah iyo maamulka Jubbaland ayaa cambaareeyay duqeyn la sheegay in xalay lagu beegsaday guriga taliyihii hore ee ciidanka Asluubta, Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan “Shub”, ee Doolow. Dowladda Federaalka ayaa beenisay inay ku lug leedahay dhacdada, iyadoo sheegtay in xog hordhac ahi tilmaamayso walxo qarxa oo guriga lagu diyaarinayay.

Dhacdada ka dhacday gobolka Gedo waxaa ka hadlay madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed, ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Khayre iyo taliyayaashii hore ee hay’adda NISA, Fahad Yaasiin Xaaji Daahir iyo Cabdullaahi Maxamed Cali “Sanbaloolshe”.

Jubbaland iyo xildhibaanno isku magacaabay “Baarlamaanka Xorta ah” ayaa Turkiga ku eedeeyay weerarka. Wararka iska soo horjeeda si madax-bannaan looma xaqiijin, mana jirin jawaab ka timid Ankara oo ku jirtay xogta warbixintan lagu diyaariyay.

Dowladda oo ballanqaadday baaritaan

Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya ayaa qoraal ay soo saartay Sebtembar 4 ku sheegtay in xogta hordhaca ah ee hay’adaha amniga ay muujinayso in qaraxyadu ka dhasheen walxo qarxa oo lagu diyaarinayay guri ku yaalla Doolow.

Qoraalku ma magacaabin Jeneraal Shub ama dadka guriga ku sugnaa, mana soo bandhigin caddeymo taageeraya sharraxaadda hordhaca ah.

Dowladdu waxay sheegtay inay si degdeg ah u magacaabi doonto guddi xaqiiqo-raadin ah oo baara dhacdada, ujeeddadeeda iyo cidda ka dambeysay. Waxay ballanqaadday in natiijada shacabka lala wadaagi doono marka baaritaanku dhammaado.

Wasaaraddu waxay sidoo kale ka digtay waxa ay ku tilmaantay warar been-abuur ah oo la faafinayo ka hor inta aan baaritaanku xaqiiqada caddeyn.

Shariif oo ku eedeeyay isku day dil

Madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed ayaa maamulka Xasan Sheekh Maxamuud ku eedeeyay inuu abaabulay isku day lagu dilayay Shub, isagoo dhacdada ku tilmaamay qayb ka mid ah shirqoolo siyaasadeed.

“Kani waa fal-dambiyeed abaabulan oo loogu talagalay in lagu khaarajiyo taliyihii hore ee ciidanka Booliska Asluubta Soomaaliyeed Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Aadan,” ayuu yiri.

Shariif ayaa ku eedeeyay maamulka inuu bulshada marin-habaabinayo kadib markii uu fashilmay hadafkii weerarka. Wuxuu sidoo kale ku tilmaamay maamul muddo-xileedkiisu dhammaaday, taas oo ka tarjumaysa mowqifkiisa siyaasadeed.

Wuxuu ka tacsiyeeyay waxa uu ku sheegay khasaare naf iyo maalba leh, balse ma bixin tirooyin. Wuxuu ka digay in dhacdooyinkan oo kale ay sii kala qaybin karaan bulshada, dhaawacna u geysan karaan kalsoonida saaxiibbada caalamka ee dib-u-dhiska hay’adaha amniga.

Shariif ayaa hay’adaha amniga ugu baaqay inay ka fogaadaan khilaafaadka siyaasadeed.

Khayre iyo taliyayaashii NISA oo digniino jeediyay

Ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Khayre ayaa Doolow ku tilmaamay degmo deggan oo Jubbaland ka tirsan, isagoo ka digay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn loo adeegsado murannada siyaasadeed.

Wuxuu sheegay in tallaabadaasi abuuri karto tusaale khatar ah, dalkana ku riixi karto in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo awood ciidan.

“In awood noocaas ah oo wax disha lagu aamino maamul aan haysan mandate cad ama hannaan la isku halayn karo oo lagula xisaabtamo waa arrin masuuliyad-darro ah,” ayuu yiri.

Fahad Yaasiin Xaaji Daahir ayaa dhacdada barbar dhigay qaraxii gaari ee Sebtembar 2006 Baydhabo lagula beegsaday madaxweynihii xilligaas, Cabdullaahi Yuusuf Axmed. Wuxuu ku dooday in dhacdadaasi dhalisay isbeddello saameeyay Soomaaliya labaatankii sano ee xigay.

Fahad ayaa ka digay in dhacdada Doolow ay yeelan karto saameyn gaarta dalalka deriska ah. Wuxuu ku baaqay in dib loo eego guud ahaan hannaanka amniga qaranka, balse ma faahfaahin isbeddellada uu doonayo.

Sanbaloolshe ayaa sheegay in Shub uu Doolow u degay nabadgelyo, kadib markii uu ammaan ku waayay Muqdisho iyo Baydhabo.

Wuxuu sidoo kale dowladda ku eedeeyay inay hore diyaarado aan duuliye lahayn ugu weerartay isaga, Khayre, Shariif, siyaasiyiin kale iyo odayaal dhaqameed. Qoraalkiisa kuma uusan soo bandhigin taariikho ama caddeymo taageeraya eedeymahaas.

Sanbaloolshe ayaa ku eedeeyay maamulka inuu taageerada caalamiga ah ee loogu talagalay la-dagaallanka Al-Shabaab u adeegsanayo beegsiga mucaaradka. Wuxuu ku baaqay doorasho xor iyo xalaal ah.

Jubbaland oo Turkiga eedeysay

Maamulka Jubbaland ayaa Turkiga ku eedeeyay fulinta duqeynta la sheegay, isagoo ku dooday in taageerada Ankara ee Xasan Sheekh ay dhaawacayso midnimada, amniga iyo soo-kabashada Soomaaliya.

Xildhibaannada isku magacaabay “Baarlamaanka Xorta ah” ayaa iyaguna Turkiga ku eedeeyay isku day dil. Xogta hadalladooda laga helay kuma jirin caddeymo muujinaya cidda fulisay weerarka.

Maamulka Koonfur Galbeed ee taabacsan Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen” ayaa soo jeediyay eedeyn la mid ah, wuxuuna dalbaday baaritaan caalami ah oo madax-bannaan.

Ilo amni oo hore ay u soo xigatay Baidoa Online ayaa sheegay in Shub iyo xubno qoyskiisa ah ay dhaawacyo fudud gaareen. Warkaas si madax-bannaan looma xaqiijin, mana jirto tiro rasmi ah oo khasaaraha ah oo ku jirta xogta la helay.

Xiisadaha siyaasadeed ee ka horreeyay

Dhacdadu waxay kusoo beegantay khilaaf u dhexeeya dowladda federaalka iyo Jubbaland, iyo loollan ku saabsan hoggaanka Koonfur Galbeed oo ay ku lug leeyihiin taageerayaasha Laftagareen.

Wasaaradda warfaafinta ee taabacsan Laftagareen ayaa si gooni ah ugu eedeysay diyaaradaha Turkiga ee F-16 inay Sebtembar 3 weerareen ciidamadiisa Baydhabo.