MOGADISHU, Soomaaliya — July 22, 2026 — Machad cilmi-baaris oo Israa’iili ah ayaa soo bandhigay talo ku saabsan in la sameeyo iskaashi istiraatiiji ah oo u dhexeeya Somaliland, Israa’iil iyo Itoobiya, isagoo sheegay in goobta juqraafiyeed ee Somaliland ay ka dhigi karto saaxiib muhiim ah oo dhinaca amniga gobolka ah.
Jerusalem Center for Security and Foreign Affairs (JCFA), oo ah xarun cilmi-baaris ku takhasustay arrimaha amniga iyo siyaasadda dibadda, ayaa warbixin uu soo saaray ku sheegay in Somaliland ay leedahay muhiimad gaar ah maadaama ay ku taallo meel u dhow Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Warbixintu waxay soo jeedisay in iskaashi u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil uu qayb ka noqon karo hannaan amni oo ballaaran oo ay ku lug yeeshaan Itoobiya iyo dhinacyo kale, iyadoo diiradda la saarayo amniga badda, wadaagga xogaha sirdoonka, xiriirrada dhaqaale iyo iskaashiga diblomaasiyadeed.
Daraasadda JCFA waxay sheegtay in Badda Cas ay noqotay goob muhiim u ah loollanka amniga caalamiga ah, gaar ahaan kadib weerarrada ay kooxda Xuutiyiinta Yemen ku qaadday maraakiibta ganacsiga, xiisadaha u dhexeeya Iran iyo dalalka kale, iyo baahida loo qabo ilaalinta marinnada ganacsiga ee muhiimka ah.
Machadku wuxuu sheegay in qaababka amni ee hadda ka jira gobolka aysan si buuxda uga jawaabin caqabadaha soo kordhaya, wuxuuna ku baaqay in la abuuro iskaashi cusub oo ay ku mideysan yihiin dalalka leh danaha wadaagga ah.
Warbixintu waxay Somaliland ku tilmaantay “albaabka Afrika” sababo la xiriira halka ay kaga taallo marinka Bab al-Mandab, oo ah marin-biyood muhiim ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
JCFA ayaa sidoo kale xusay muhiimadda Dekedda Berbera, isagoo tilmaamay maalgashiga ka socda dekedda iyo goobta ay ku taallo inay kordhin karaan doorka Somaliland ee ganacsiga iyo amniga gobolka.
Iskaashiga Amni ee La Soo Jeediyay
Warbixinta JCFA ayaa soo jeedisay in iskaashi mustaqbalka dhex mara Israa’iil iyo Somaliland uu ku jiri karo wadaagga xogaha sirdoonka, hawlgallo wadajir ah oo dhinaca amniga badda ah iyo xoojinta xiriirrada diblomaasiyadeed.
“Israa’iil, iyadoo adeegsanaysa iskaashiga soo baxaya ee ay la leedahay Somaliland, waxay qaadan kartaa door dhexe oo ku aaddan abaabulka iyo isku-duwidda hannaan amni oo ballaaran oo ka hanaqaada Geeska Afrika,” ayaa lagu yiri warbixinta.
Machadku wuxuu ku dooday in isku darka goobta istiraatiijiga ah ee Somaliland, danaha Itoobiya iyo maalgashiga Imaaraadka Carabta ee Dekedda Berbera ay abuuri karaan xarun ay ku kulmaan dano dhaqaale iyo amni.
Warbixintu waxay sheegtay in iskaashi ay yeeshaan Israa’iil, Somaliland, Itoobiya iyo Imaaraadka Carabta uu noqon karo hannaan cusub oo gobolka looga horumariyo amniga, ganacsiga iyo kobaca dhaqaalaha.
Xaaladda Amniga Gobolka
Daraasadda JCFA waxay ku eedeysay Iran inay ballaarinayso saameynteeda gobolka, iyadoo ku tilmaantay in xiriirrada Iran ay la leedahay Yemen, Soomaaliya, Eritrea iyo Suudaan ay qayb ka yihiin dadaallo lagu xoojinayo saameyn ku yeelashada marinnada badda ee muhiimka ah.
Iran ayaa horay u diidday eedeymaha ku saabsan faragelinta gobolka, iyadoo sheegtay in siyaasaddeeda dibadda ay ku salaysan tahay ilaalinta danaha amniga qarankeeda.
Warbixintu waxay carrabka ku adkaysay in amniga Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya uu noqday arrin caalami ah, maadaama ay yihiin marinno ay maraan ganacsi iyo tamar muhiim u ah dunida.
Bab al-Mandab ayaa ka mid ah marinnada badeed ee ugu muhiimsan caalamka, waxaana mara maraakiib ganacsi oo sida shidaal iyo badeecooyin kala duwan.
Doorka Somaliland ee Gobolka
JCFA ayaa sheegtay in Somaliland ay leedahay muhiimad gaar ah marka loo eego dalalka kale ee Geeska Afrika, sababo la xiriira goobta ay ku taallo iyo xaaladdeeda siyaasadeed.
Machadku wuxuu ku taliyay in Somaliland aysan ku koobnaan oo keliya iskaashi dhinaca militariga ah, balse ay dhisto xiriirro dhaqaale, waxbarasho iyo bulsho oo muddo dheer ah.
Warbixintu waxay soo jeedisay in la xoojiyo xiriirka Somaliland iyo ganacsatada iyo maal-gashadayaasha Afrikaanka Maraykanka ah, gaar ahaan dhinaca maalgashiga.
Waxay sidoo kale ku baaqday in la maalgeliyo aagga dhaqaalaha Berbera iyo in la sameeyo iskaashi cilmiyeed oo u dhexeeya jaamacadaha Somaliland iyo kuwa caalamka.
Heshiisyada Ibraahiimiyada iyo Iskaashi Ballaaran
JCFA waxay soo jeedisay in qaabka Heshiisyada Ibraahiimiyada, oo lagu dhisay xiriir caadiyeyn u dhexeeya Israa’iil iyo qaar ka mid ah dalalka Carabta, loo ballaariyo Geeska Afrika.
Machadku wuxuu sheegay in iskaashi noocan ah uu mustaqbalka ku fidi karo dalal kale oo gobolka ah sida Eritrea iyo Suudaan, kuwaas oo danayn kara xiriirrada amniga iyo ganacsiga badda.
“Qaabkan saddex-geesoodka ah wuxuu Israa’iil u oggolaan karaa inay waafajiso danaha amni ee ay leedahay iyo himilooyinka dalalka Geeska Afrika ee doonaya xasillooni, horumar dhaqaale iyo marinno ganacsi oo badeed,” ayaa lagu yiri daraasadda.
Soo jeedinta JCFA waxay muujinaysaa sida ay u sii kordhayso muhiimadda istiraatiijiga ah ee Geeska Afrika iyo Badda Cas, halkaas oo ay ka socdaan tartan ku saabsan amniga, ganacsiga iyo saameynta siyaasadeed.
Somaliland, oo sheegatay inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991 balse aan helin aqoonsi caalami ah oo buuxa, waxay muddo raadinaysay xiriirro caalami ah oo xoojin kara dhaqaalaha iyo doorkeeda diblomaasiyadeed.
Si kastaba, iskaashi rasmi ah oo dhex mara Somaliland, Israa’iil iyo Itoobiya wuxuu keeni karaa dareen siyaasadeed oo gobolka ah, gaar ahaan dowladda Federaalka Soomaaliya oo Somaliland u aragta qayb ka mid ah dhulkeeda.