MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 10, 2026 — Mas’uuliyiin sare oo ka socda Jubbaland iyo wakiillo ka socda dalalka deriska ah ayaa gaaray duleedka degmada Beled Xaawo ee gobolka Gedo, halkaas oo ay wada-hadallo fool ka fool ah kula leeyihiin Cabdirashiid Janan, sida ay ilo xog-ogaal ah sheegeen.

Kulankan ayaa la rumeysan yahay inuu yahay kii ugu horreeyey ee fool ka fool ah oo dhinacyadu yeeshaan tan iyo markii uu sii xoogaystay khilaafka la xiriira maamulka iyo gacan-ku-haynta deegaannada istaraatiijiga ah ee gobolka Gedo.

Ilo ku dhow wada-hadallada ayaa sheegay in kulanka diiradda lagu saarayo sidii loo gaari lahaa heshiis suuragelin kara in Jubbaland dib ugu soo celiso maamulkeeda Beled Xaawo iyo deegaannada ku dhow.

Ilaa hadda ma jiro heshiis rasmi ah oo dhinacyadu ku dhawaaqeen, mana jiro war faahfaahsan oo ay Dowladda Federaalka Soomaaliya ama Jubbaland kasoo saareen wada-hadallada socda.

Wada-hadallada Beled Xaawo

Cabdirashiid Janan, oo horey u soo noqday wasiirka amniga Jubbaland isla markaana muddo dheer door muuqda ku lahaa siyaasadda iyo arrimaha amniga Gedo, ayaa horey loogu diray aagga Beled Xaawo iyadoo Dowladda Federaalka ay xilligaas waday dadaallo lagu doonayay in lagu yareeyo awoodda iyo saameynta Jubbaland ee degmadaas.

Kulanka cusub ayaa muujinaya isbeddel suuragal ah oo ku yimid xiriirka Janan iyo Jubbaland, inkastoo aan weli la ogeyn natiijada rasmiga ah ee wada-hadallada.

Sida ay sheegayaan ilo xog-ogaal ah, xubno matalaya dalalka deriska ah ayaa sidoo kale qayb ka ah dadaallada socda. Ilaha ma aysan shaacin dhammaan magacyada mas’uuliyiinta ka qaybgalaya ama kaalinta gaarka ah ee dhinacyada gobolka ku leeyihiin wada-hadallada.

Maalmihii lasoo dhaafay waxaa socday wadahadallo dadban oo ay dhex-dhexaadinayeen saamiley kala duwan, kuwaas oo diiradda lagu saarayay sidii loo dejin lahaa xiisadaha loogana gaari lahaa is-afgarad ku saabsan maamulka iyo amniga qaybo ka mid ah gobolka Gedo.

Kulanka fool ka foolka ah ee ka socda duleedka Beled Xaawo ayaa hadda wada-hadalladaas gelinaya marxalad cusub.

Dowladda Federaalka oo Caqabado Kala Kulantay Gedo

Wada-hadallada ayaa kusoo beegmaya xilli dadaalladii Dowladda Federaalka ay ku doonaysay inay ku xoojiso saameynteeda qaybo ka mid ah Gedo ay la kulmeen caqabado, gaar ahaan deegaannada ku dhow degmada Doolow.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in dadaallo hore oo ay sameeyeen xoogag taageersan Dowladda Federaalka oo lagu doonayay in lagu xaqiijiyo gacan-ku-haynta deegaanno muhiim ah oo ku dhow Doolow aysan gaarin ujeeddooyinkii laga lahaa.

Dowladda Federaalka si rasmi ah uguma aysan tilmaamin dhacdooyinkaas guuldarro, mana aysan xaqiijin inay wax ka beddeleen siyaasaddeeda guud ee gobolka Gedo.

Beled Xaawo iyo Doolow waxay leeyihiin muhiimad siyaasadeed, amni iyo dhaqaale, maadaama ay ku yaallaan aagagga xuduudaha Soomaaliya ay la wadaagto Kenya iyo Itoobiya.

Beled Xaawo waxay si toos ah xuduud ula leedahay magaalada Mandheera ee Kenya, taasoo ka dhigaysa xaaladda degmada mid saameyn ku yeelan karta amniga xuduudda, isu-socodka bulshada iyo ganacsiga labada dhinac.

Gobolka Gedo ayaa sannado badan kamid ahaa meelaha ugu waaweyn ee ay isku hayaan Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Jubbaland.

Jubbaland waxay Gedo u aragtaa qayb kamid ah dhulka hoos yimaada maamulkeeda, halka Dowladda Federaalka ay waqtiyo kala duwan xiriir iyo iskaashi la sameysay siyaasiyiin, maamulo deegaan iyo ciidamo ku sugan gobolka.

Khilaafka labada dhinac ayaa marar badan salka ku hayay maamulka degmooyinka, awoodda siyaasadeed, qaabka loo maamulayo ciidamada iyo cidda gacanta ku haynaysa goobaha muhiimka ah.

Cabdirashiid Janan ayaa muddo dheer kamid ahaa shaqsiyaadka sida weyn uga dhex muuqday loollanka siyaasadeed iyo amni ee Gedo. Isbeddellada ku yimid xiriirradiisa siyaasadeed ayaa ka dhigay mowqifkiisa mid muhiim u ah dhinacyada ku tartamaya saameynta gobolka.

Wada-hadallada hadda socda ayaa sidaas darteed kusoo aadaya xilli xasaasi ah, iyadoo dhexdhexaadiyayaashu isku dayayaan inay isu soo dhaweeyaan dhinacyo muddooyinkii lasoo dhaafay taageerayay qorshayaal siyaasadeed iyo kuwo amni oo iska soo horjeeday.

Heshiis siyaasadeed oo laga gaaro Beled Xaawo wuxuu wax ka beddeli karaa awood-qaybsiga siyaasadeed ee gobolka Gedo, wuxuuna yarayn karaa halista iska horimaad dhex mara ciidamada kala taageersan Dowladda Federaalka iyo Jubbaland.

Haddii wada-hadalladu horseedaan in Jubbaland dib ula wareegto maamulka Beled Xaawo, waxay noqon kartaa isbeddel weyn marka loo eego dadaalladii hore ee Dowladda Federaalka ee lagu xaddidayay saameynta Jubbaland ee qaybo ka mid ah gobolka. Hase yeeshee, arrintaas weli si rasmi ah looma xaqiijin, waxayna ku xirnaan doontaa heshiiska ay dhinacyadu gaaraan.

Ka qaybgalka wakiillo ka socda dalalka deriska ah ayaa sidoo kale muujinaya muhiimadda gobolka ee xasilloonida Gedo. Xaalad amni ama siyaasadeed oo ka dhalata Beled Xaawo iyo Doolow waxay saameyn ku yeelan kartaa isu-socodka xuduudaha, ganacsiga iyo iskaashiga dhinaca amniga.