BAIDOA, Soomaaliya — May 23, 2026 —Ciidamo taabacsan Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed “Lafta Gareen”, ayaa sheegay inay qorsheynayaan inay dib ula wareegaan magaalada Baydhabo maalmaha soo socda, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha siyaasadeed iyo kuwa amni ee ka taagan xarunta maamulka Koonfur Galbeed.
Afhayeen u hadlay kooxda ayaa hadalkan ka sheegay kulan uu kula hadlayay dagaalyahanno ku sugan duleedka Baydhabo, isagoo ugu baaqay inay ilaaliyaan shacabka rayidka ah haddii ay gudaha u galaan magaalada.
Hadalka ayaa muujinaya heerka sare ee xiisadda ka taagan Baydhabo, oo ah magaalo muhiim u ah maamulka, siyaasadda, iyo amniga Koonfur Galbeed.
Horumarradii Ugu Dambeeyay
Afhayeenka ayaa sheegay in ciidamadoodu ay diyaar u yihiin inay dib ula wareegaan magaalada, isagoo ciidamada ka yimid Muqdisho ku tilmaamay kuwo kusoo duulay deegaannada maamulka.
“Waxaan difaaceynaa dhulalkeenna, waxaana dhowaan ka adkaan doonnaa ciidamada kusoo duulay ee laga keenay Muqdisho,” ayuu yiri afhayeenka. “Magac kasta ha naloo bixiyee, waxaan u dagaallameynaa xoraynta dhulkeenna.”
Afhayeenku wuxuu sidoo kale beeniyay in dagaalka uu yahay mid lagu kala fogeynayo bulshada ama lagu hurinayo colaad cusub, isagoo sheegay in ujeeddadoodu tahay dib u soo celinta maamulka gacanta dadka deegaanka.
“Dagaal dhexdayada ah ma jiro. Waxaan diyaar u nahay inaan maamulkeenna dib ugu soo celinno gacmaheenna,” ayuu raaciyay.
Hadalladan ayaa kusoo beegmaya iyadoo warar laga helayo Baydhabo ay sheegayaan inay kordheen dhaqdhaqaaqyada ciidan iyo dhacdooyinka amni ee ka dhaca magaalada, gaar ahaan xilliyada habeenkii.
Sida uu sheegay afhayeenku, ciidamada taabacsan Lafta Gareen ayaa weerarro ku qaaday fariisimo ay ku sugnaayeen ciidamo taageersan dowladda federaalka. Si kastaba ha ahaatee, sheegashooyinkaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Kooxdu waxay ciidamada dowladda ku tilmaantay “ciidamo duullaan ah” waxayna sheegtay inay dhawaan ka saari doonaan Baydhabo.
Jawaabta Dowladda Federaalka
Dowladda Federaalka Soomaaliya weli kama aysan hadlin si rasmi ah hadallada ugu dambeeyay ee kasoo baxay kooxda taabacsan Lafta Gareen.
Mas’uuliyiinta federaalka ayaa marar hore ku celceliyay inay ka go’an tahay ilaalinta amniga iyo xasilloonida guud ee dalka, hase yeeshee illaa hadda wax war ah kama soo saarin eedeymaha iyo hanjabaadaha la xiriira Baydhabo.
Sidoo kale hay’adaha ammaanka ayaan soo bandhigin faahfaahin rasmi ah oo ku saabsan weerarrada la sheegay ama xaaladda ciidamo ee hadda ka jirta magaalada.
Xaaladda Amni ee Baydhabo
Baydhabo waa xarunta ku meel gaarka ah ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, waana mid ka mid ah magaalooyinka ugu muhiimsan Soomaaliya dhinacyada siyaasadda, maamulka, iyo dhaqaalaha.
Dadka deegaanka ayaa sheegay inay kordheen walaacyada amni iyadoo ay jiraan warar ku saabsan dhaqdhaqaaqyo ciidan iyo xiisado siyaasadeed oo isa soo taraya.
Ganacsatada iyo shacabka ayaa cabsi ka muujiyay in iska horimaadyo cusub ay saameyn ku yeeshaan ganacsiga, isku socodka dadka, iyo adeegyada muhiimka ah.
Ilaa hadda ma jiraan tirooyin rasmi ah oo la xaqiijiyay oo ku saabsan khasaaraha ka dhashay dhacdooyinkii ugu dambeeyay.
Asalka Khilaafka
Baydhabo ayaa muddo dheer ahayd goob ay ka dhacaan loollan siyaasadeed iyo muranno la xiriira maamulka Koonfur Galbeed.
Khilaafaadka ku saabsan maamulka, awood qaybsiga, doorashooyinka, iyo habaynta ciidamada ammaanka ayaa marar badan sababay xiisado u dhexeeya madaxda heer gobol iyo dowladda federaalka.
Koonfur Galbeed waxay leedahay muhiimad weyn oo dhinaca siyaasadda iyo amniga ah, taasoo ka dhigaysa in wixii ka dhaca Baydhabo ay si dhow ula socdaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya.
Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa aaminsan in murannada noocan oo kale ah ay weli yihiin caqabad ka mid ah geeddi-socodka dhismaha nidaamka federaalka Soomaaliya.
Lama oga in ciidamada taabacsan Lafta Gareen ay si dhab ah ugu dhaqaaqi doonaan magaalada Baydhabo maalmaha soo socda sida ay sheegeen.
Khubarada amniga ayaa sheegaya in mudnaanta koowaad ay tahay in laga hortago dagaal ka dhaca gudaha magaalada si loo ilaaliyo shacabka rayidka ah.
Odayaasha dhaqanka, waxgaradka, iyo bulshada deegaanka ayaa ku baaqaya in dhinacyadu muujiyaan is-xakameyn iyo wada hadal si looga fogaado xaalad amni oo sii xumaata.
Xiisadda ka taagan Baydhabo waxay muujineysaa caqabadaha weli ka jira xiriirka u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamullada xubnaha ka ah federaalka Soomaaliya.
Haddii xaaladdu sii xumaato, waxay saameyn ku yeelan kartaa amniga, maamulka, iyo dhaqaalaha magaalada Baydhabo oo ah xarun muhiim u ah Koonfur Galbeed.
Sidoo kale, horumarka dhacdooyinkan ayaa saameyn ku yeelan kara isku dheelitirka siyaasadeed ee gobolka iyo dadaallada lagu xoojinayo nidaamka federaalka dalka.
