MUQDISHO, Soomaaliya, 13 Oktoobar 2026 — Maamulka Koonfur Galbeed ee taageersan Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen” ayaa Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo lix qof oo kale ku eedeeyey inay mas’uul ka yihiin hawlgallo milatari iyo xadgudubyo la sheegay inay ka dhaceen Baydhabo, isagoo saaxiibbada caalamka ugu baaqay inay soo farageliyaan, kana dalbaan ciidamada federaalka inay magaalada ka baxaan.

War-saxaafadeed ku taariikhaysan 13-ka Oktoobar ayuu maamulka ku sheegay in ciidamada ku shaqeeya amarka Xasan Sheekh ay geysteen dilal aan loo meel dayin, kufsi, jirdil iyo xarig sharci-darro ah. Waxa kale oo uu ciidamada federaalka ku eedeeyey inay dad rayid ah barakiciyeen, isla markaana burburiyeen dhismayaal iyo hanti.

Bayaanka ayaa soo baxay kaddib markii dowladda federaalku cunaqabateyn maaliyadeed oo bartilmaameed ah ku soo rogtay Laftagareen iyo sagaal qof oo kale, iyadoo ku eedaysay xiriir ay la leeyihiin Al-Shabaab iyo ku lug lahaanshaha maalgelinta argagixisada.

Labada qoraal ayaa muujinaya eedeymaha iska soo horjeeda ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo garabka siyaasadeed iyo ciidan ee Laftagareen.

Eedeymaha ku jira bayaanka maamulka Koonfur Galbeed si madax-bannaan looma xaqiijin. Qoraalku wuxuu soo bandhigayaa mowqifka maamulka iyo dalabaadkiisa, balse ma aha go’aan maxkamadeed oo caddaynaya mas’uuliyad dembiyeed, mana shaacinayo cunaqabateyn maaliyadeed oo lagu soo rogay dadka lagu magacaabay.

Eedeymaha xadgudubyada loo geystay rayidka

Maamulka ayaa Xasan Sheekh ku eedeeyey inuu ciidamada qaranka u adeegsaday sidii meesha looga saari lahaa hoggaanka Koonfur Galbeed, looguna beddeli lahaa maamul isaga daacad u ah.

Waxa uu hawlgallada ciidamada federaalka ku tilmaamay isku day lagu doonayo in awood ciidan lagu meel mariyo ujeeddooyin siyaasadeed, halkii khilaafaadka lagu xallin lahaa wadahadal.

Sida lagu sheegay bayaanka, ciidamada ku shaqeeya amarka madaxweynaha ayaa dadka Baydhabo u geystay xadgudubyo ay ka mid yihiin dilal, kufsi, jirdil iyo xarig aan loo marin habraac sharci ah.

Qoraalka ayaa sidoo kale lagu sheegay in dadka ku noolaa xero weyn oo barakacayaasha gudaha ah lagu qasbay inay ka guuraan hoygooda, isla markaana la burburiyey dhismayaal iyo hanti kale. Bayaanku ma magacaabin xerada, mana soo bandhigin tirada dadka ay arrintaasi saamaysay.

Tirada badan ee barakacayaasha ku nool Baydhabo ayaa ilaalinta rayidka ka dhigaysa arrin muhiim ah. Wakaaladda Reuters ayaa bishii Agoosto sheegtay in magaalada ay hoy u ahayd boqollaal kun oo qof oo colaado iyo gaajo uga soo barakacay deegaanno kale oo Soomaaliya ah. (reuters.com⁠)

Bayaanka 13-ka Oktoobar laguma soo bandhigin tirada khasaaraha, magacyada dhibbanayaasha, diiwaanno caafimaad ama natiijooyin baaritaan oo taageeraya eedeymaha. Sidaas darteed, sheegashooyinkaas waxay u baahan yihiin baaritaan madax-bannaan.

Sheegashooyinka ku saabsan diyaaradaha Turkiga

Maamulka ayaa sidoo kale sheegay in diyaaradaha dagaalka ee F-16 ee Turkiga loo adeegsaday weerarro lagu qaaday Baydhabo iyo tuulooyinka ku dhow.

Waxa uu ku andacooday in weerarradaasi dileen dad rayid ah iyo xoolo, isla markaana burburiyeen dhismayaal.

Bayaanku wuxuu faragelinta milatari ee uu ku eedeeyey Turkiga ku tilmaamay khatar ku wajahan dadka deegaanka iyo xadgudub ka dhan ah madaxbannaanida Soomaaliya.

Hase yeeshee, qoraalka la soo bandhigay kuma jiraan caddeymo si madax-bannaan loo hubin karo oo aqoonsanaya nooca diyaaradaha, cidda maamulaysay ama silsiladda amar-bixinta ee weerarrada la sheegay.

Nooca diyaaradaha iyo khasaaraha rayidka ee lagu sheegay bayaanka midna si madax-bannaan looma xaqiijin. Eedeynta maamulka looma qaadan karo caddeyn muujinaysa in diyaaradaha F-16 ee Turkigu fuliyeen weerarradaas.

Maamulka ayaa weerarrada cirka ee uu sheegay ku xiriiriyey eedeyntiisa guud ee ah in Xasan Sheekh awood ciidan u adeegsanayo wiiqidda hay’adaha iyo bulshada Koonfur Galbeed.

Toddobada qof ee lagu magacaabay bayaanka

Maamulka ayaa toddobadan qof ku eedeeyey mas’uuliyadda hawlgallada milatari iyo xadgudubyada la sheegay:

Bayaanku si gaar ah uma faahfaahin doorka qof kasta lagu eedeeyey inuu ku lahaa dhacdooyinka. Sidoo kale, ma soo bandhigin caddeymo kala gaar ah oo muujinaya sida mid kasta ugu lug lahaa xadgudubyada lagu sheegay qoraalka.

Magacaabistoodu waa eedeyn ka timid maamulka taageersan Laftagareen, mana aha xukun maxkamadeed.

Si ka duwan qoraalka cunaqabateynta dowladda federaalka, bayaankan kuma jiraan amarro lagu xayirayo hantidooda, lagu mamnuucayo macaamilladooda ama lagu dalbanayo in la soo sheego dhaqdhaqaaqyadooda maaliyadeed.

Khilaafka awoodda iyo sharciyadda

Marka laga soo tago eedeymaha xadgudubyada, maamulka ayaa muran geliyey sharciyadda Xasan Sheekh, isagoo ku doodaya in muddo-xileedkiisu dhammaaday 15-kii May 2026.

Waxa uu saaxiibbada caalamka ugu baaqay inay joojiyaan ula macaamilkiisa madaxweyne sharciyad haysta.

Arrintaasi waa mowqifka siyaasadeed iyo sharci ee maamulka. Bayaanku keligiis ma noqonayo go’aan sharci oo kama dambays ah oo lagu qeexayo xaaladda dastuuriga ah ee madaxweynaha.

Maamulka ayaa sidoo kale Xasan Sheekh ku eedeeyey inuu doonayo kala qaybinta Koonfur Galbeed, gaar ahaan inuu gobolka Shabeellaha Hoose ka gooyo maamulka.

Waxa uu qorshahaas uu sheegay ku tilmaamay qayb ka mid ah dadaal lagu wiiqayo dowlad-goboleedka, laguna ballaarinayo awoodda dowladda federaalka.

Khilaafka ayaa hore u sababay isbeddel ku yimid gacan-ku-haynta Baydhabo iyo dagaallo soo noqnoqday. Reuters ayaa sheegtay in ciidamada federaalku magaalada la wareegeen 30-kii Maarso, kaddibna Laftagareen uu ku dhawaaqay iscasilaad. Maamulkiisa ayaa horay xiriirka ugu jaray dowladda federaalka, kana soo horjeestay wax-ka-beddellada dastuurka ee ay taageertay.

Baaq ku wajahan beesha caalamka

Maamulka ayaa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay iyo saaxiibbada Soomaaliya ugu baaqay inay si degdeg ah uga shaqeeyaan joojinta hawlgallada milatari ee ka dhanka ah bulshada Koonfur Galbeed.

Waxa uu dalbaday in cadaadis lagu saaro dowladda federaalka si ciidamadeedu uga baxaan Baydhabo, loo sii daayo dadka la sheegay in si sharci-darro ah loo xiray, gargaar loo gaarsiiyo dadka ay dhibaatadu saamaysay, lana isla xisaabtamo cid kasta oo mas’uul ka ah xadgudubyada.

Bayaanku wuxuu sidoo kale shacabka Soomaaliyeed ugu baaqay inay diidaan hurinta colaadaha, ilaaliyaan dadka rayidka ah, kana hortagaan in khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa beeluhu sii huriyaan dagaalka.

Maamulka ayaa sheegay inuu sii wadi doono difaaca shacabka iyo hay’adaha Koonfur Galbeed. Waxa uu iska caabbinta hawlgallada federaalka iyo maamul kasta oo xoog lagu dhiso ku tilmaamay xuquuq dastuuri ah.