BAIDOA , Soomaaliya — Agoosto 20, 2026 — Ciidamada taabacsan madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, ayaa ku hanjabay inay weerarro kale ku qaadi doonaan ciidamada federaalka ee ku sugan Baydhabo, maalmo kaddib dagaal culus oo ka dhacay magaalada kaas oo sababay dhimashada dagaalyahanno iyo dad rayid ah.

Ugaas Xasan Maxamed, oo ah afhayeen u hadlay ciidamada la safan Laftagareen, ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo maamulkiisa ku eedeeyay inay doonayaan inay ajandahooda siyaasadeed iyo amni ku qasbaan Koonfur Galbeed.

“Xasan Sheekh iyo kooxdiisu kuma guuleysan doonaan inay Koonfur Galbeed ka sameeyaan wax kasta oo ay doonaan,” ayuu yiri afhayeenku. “Ciidamadooda waan ka saari doonnaa Baydhabo, magaaladana waan xoreyn doonnaa.”

Waxa uu sheegay in ciidamadu ay diyaar u yihiin dagaal muddo dheer socda, isla markaana ay sii wadi doonaan ololahooda ilaa ciidamada federaalka laga saaro Baydhabo.

“Halgankeenna waqti ayuu qaadan karaa, laakiin wuu sii socon doonaa ilaa Baydhabo la xoreeyo,” ayuu yiri. “Inta aan noolnahay uma oggolaan doonno Xasan Sheekh inuu Baydhabo ka gaaro hadafkiisa.”

Hadallada afhayeenka iyo sheegashooyinka uu soo jeediyay si madax-bannaan looma xaqiijin karo. Dowladda federaalka iyo dowladda Turkiga weli si rasmi ah ugama aysan jawaabin eedeymaha iyo hanjabaadaha ugu dambeeyay.

Digniin loo Diray Dowladda Turkiga

Ugaas Xasan Maxamed ayaa sidoo kale dowladda Turkiga ku eedeeyay inay Madaxweyne Xasan Sheekh ku taageerayso wax uu ku tilmaamay “xasuuqa dadka Koonfur Galbeed.” Ma uusan soo bandhigin caddeyn taageeraysa eedeyntaas.

“Waan idinka adkaan doonnaa adiga Turkiga ah iyo Xasan Sheekhba. Dhulka annagaa leh, guushuna annagay noo dambeyn doontaa,” ayuu yiri.

Afhayeenku waxa uu sheegay in diyaaradaha dagaalka iyo hubka casriga ah ee Turkigu u fidiyo Soomaaliya aysan cabsi gelin doonin ciidamada hubeysan ee kasoo horjeeda dowladda federaalka.

“Kama baqeyno diyaaradaha dagaalka Turkiga,” ayuu yiri. “Diyaarad ama hub kasta oo casri ah oo la keeno Baydhabo nama cabsi gelin doono.”

Waxa uu ciidamadiisa ku tilmaamay kuwa u dagaallamaya xorriyad, isaga oo sheegay in ciidamo dheeraad ah oo ay dowladda federaalku keento aysan soo afjari doonin iska horimaadka.

“Magac kasta oo aad noo bixisaan, waxaan nahay xorriyad-doon, waxaana muujin doonnaa inaan idinka adkaan karno,” ayuu yiri Ugaas Xasan Maxamed.

Turkigu wuxuu ka mid yahay saaxiibbada ugu dhow ee dowladda federaalka Soomaaliya dhinacyada difaaca iyo amniga. Ankara waxay tababartay kumannaan askari oo Soomaali ah, waxayna siisay dowladda Soomaaliya hub iyo qalab ciidan oo loogu talagalay hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

Turkiga ayaa sidoo kale Soomaaliya keenay diyaarado milatari. Wasaaradda Difaaca Turkiga ayaa bishii Abriil xaqiijisay in diyaaradaha dagaalka ee F-16 loo soo diray Soomaaliya. Diyaaradaha Turkiga ayaa tan iyo xilligaas ka qeyb qaatay hawlgallo lagu bartilmaameedsaday Al-Shabaab.

Warar soo baxay bishii Luulyo ayaa sidoo kale sheegay in diyaaradaha Turkiga lagu arkay Baydhabo xilli ay magaalada booqanayeen madax sare oo ka tirsan dowladda Soomaaliya.

Ma jiraan warar si madax-bannaan loo xaqiijiyay oo muujinaya in diyaaradaha Turkigu ay ka qeyb qaateen dagaalkii dhexmaray ciidamada federaalka iyo kuwa taabacsan Laftagareen 17-kii Agoosto.

Dagaalkii Dhiigga Badan Ku Daatay ee Baydhabo

Digniintan ayaa timid kaddib dagaal culus oo 17-kii Agoosto magaalada Baydhabo ku dhexmaray ciidamada federaalka iyo xoogag hubeysan oo lala xiriiriyay Laftagareen.

Wasaaradda Difaaca Soomaaliya ayaa sheegtay in dagaalyahannada kasoo horjeeda dowladda ay waaberigii weerareen fariisimaha ciidamada federaalka, iyaga oo adeegsanayay gaadiid laga soo buuxiyay walxaha qarxa.

Wasaaraddu waxay sheegtay in ciidamada dowladda ay weeraryahannada ka saareen Baydhabo isla markaana ay dileen ku dhowaad 30 dagaalyahan.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in ciidamada federaalka ay dib ula wareegeen gacan-ku-haynta magaalada. Muuqaallo ay xaqiijisay wakaaladda wararka Reuters ayaa muujiyay ciidamo federaal ah oo rasaas ka ridaya gaari gaashaaman iyo dad rayid ah oo dhaawacyo la cararaya.

Isbitaalka Gobolka Bay ayaa sheegay in ugu yaraan afar qof oo rayid ah la dilay, halka 98 kalena la dhaawacay, oo ay ku jiraan 28 haween ah.

Mas’uuliyiintu waxay soo saareen tirooyin kala duwan oo ku saabsan dagaalyahannada lagu dilay dagaalka, taas oo adkeyneysa in si madax-bannaan loo xaqiijiyo khasaaraha guud.

Dagaalka ayaa cadaadis dheeraad ah saaray xarumaha caafimaadka Baydhabo, wuxuuna cabsi ku abuuray dadka ku nool magaalada oo martigelisa in ka badan nus milyan qof oo ay colaadaha iyo abaartu barakiciyeen.

Ciidamada federaalka ayaa 30-kii Maarso la wareegay Baydhabo, kaddib toddobaadyo ay sii xoogeysanayeen khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeyay dowladda federaalka iyo maamulkii Laftagareen.

Laftagareen ayaa xilka iska casilay wax yar kaddib markii ciidamada federaalku galeen magaalada, maalmo kaddib markii dib loogu doortay muddo-xileed kale oo muran dhaliyay.

Maamulkiisu wuxuu kasoo horjeeday wax-ka-beddellada dastuurka ee ay taageertay dowladda federaalka, wuxuuna Muqdisho ku eedeeyay inay faragelin ku hayso arrimaha siyaasadeed ee Koonfur Galbeed.

Dowladda federaalka ayaa dhinaceeda maamulkii hore ee Koonfur Galbeed ku eedeysay inuu abuurayay khilaaf siyaasadeed iyo xasillooni-darro.

Khilaafku wuxuu qeyb ka yahay muranka ballaaran ee ka dhex jira nidaamka federaalka Soomaaliya, gaar ahaan doorashooyinka, wax-ka-beddellada dastuurka iyo awood-qaybsiga dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.

Baydhabo waxay leedahay muhiimad siyaasadeed, amni iyo bani’aadannimo. Waa xarunta maamulka Koonfur Galbeed, waxaana ku sugan ciidamada federaalka, ciidamada nabad ilaalinta caalamiga ah iyo hay’adaha gargaarka.

Hadallada ugu dambeeyay waxay muujinayaan in ciidamada la safan Laftagareen ay doonayaan inay sii wadaan ololahooda hubeysan, inkastoo laga saaray gudaha Baydhabo kaddib dagaalkii 17-kii Agoosto.

Ciidamada federaalka ayaa weli ku sugan qeybaha kala duwan ee magaalada, halka xaaladda amni ee deegaannada ku hareeraysan Baydhabo ay kacsan tahay.

Ma jiro wadahadal ama qorshe xabbad-joojin oo dhexmaraya dhinacyada iska soo horjeeda oo ilaa hadda si rasmi ah loo shaaciyay.

Dagaal kale oo ka dhaca Baydhabo wuxuu sii xoojin karaa kala qeybsanaanta siyaasadeed ee Soomaaliya, wuxuuna ciidamada iyo dhaqaalaha dowladda ka jeedin karaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Kooxda Al-Shabaab ayaa ka faa’iideysan karta haddii ciidamada dowladda iyo kuwa maamul-goboleedyadu ay isku mashquulaan.