Ciidamada Daraawiishta ee daacadda u ah madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed “Laftagareen”, ayaa la sheegay inay qarka u saaran yihiin la wareegidda degmada Diinsoor ee gobolka Baay, sida ay sheegeen saraakiil sare oo dhinaca amniga ah. Dhaqdhaqaaqan ayaa daba socda qabsashadii la soo sheegay ee degmada Qansax-Dheere.
Saraakiisha ayaa sheegay in ciidamo tiro badan oo ku socda mootooyin lagu arkay duleedka Diinsoor. Imaanshahooda ayaa muujinaya suurtagalnimada in ciidamada Laftagareen ay ballaariyaan hawlgallada ay ku doonayaan inay dib ugu soo ceshadaan deegaannadii ay lumiyeen markii ciidamada federaalku maamulkiisa ka saareen Baydhabo horraantii sanadkan.
Haddii ay la wareegaan Diinsoor, waxay noqon doontaa degmada labaad ee ay qabsadaan ololahooda hadda socda tan iyo markii Laftagareen uu lumiyey awooddii uu ku lahaa Baydhabo. Arrintaasi waxay sii ballaarin doontaa loollanka dhuleed ee u dhexeeya labada dhinac ee mid walba sheeganayo maamulka Koonfur Galbeed.
La wareegiddii Qansax-Dheere
Dhaqdhaqaaqa ku wajahan Diinsoor ayaa daba socda qabsashadii Qansax-Dheere ee Khamiistii, 8-dii Oktoobar. Garabka Laftagareen ayaa ku tilmaamay degmadaasi tii ugu horreysay ee ay ku qabsadaan olole ballaaran oo ay ku doonayaan inay dib ugu soo celiyaan maamulkooda.
Maxamed Xuseen Joon, afhayeenka maamulka taabacsan Laftagareen, ayaa sheegay in ciidamada Daraawiishtu ay gudaha u galeen Qansax-Dheere, ayna la wareegeen maamulka degmada, sida ay baahisay Baidoa Online.
Joon ayaa qabsashada ku tilmaamay in degmada dib loogu soo celiyey maamulka uu matalo. Waxa uu sidoo kale ugu baaqay bulshada degmooyinka kale inay isu diyaariyaan imaatinka ciidamada iyo mas’uuliyiinta garabkiisa.
Afhayeenka ayaa intaas ku daray inay filayaan inay Baydhabo la wareegaan maalmaha soo socda. Hadalkaasi wuxuu ahaa yoolka uu garabkiisu sheegay inuu hiigsanayo, mana ahayn xaqiijin muujinaysa in maamulka magaalada uu isbeddelay. Warbixintiisa kuma uusan sheegin tirada ciidamada hawlgalka ka qaybgalay ama khasaaraha ka dhashay.
ciidamada taabacsan Laftagareen ay qabsadeen Qansax-Dheere kaddib hawlgallo ka socday hareeraha degmada. qaar ka mid ah ciidamadii halkaasi joogay ay isdhiibeen, halka kuwo kalena ay u baxeen xero ay ciidamada Itoobiya ku leeyihiin deegaanka.
Labada dhinac oo sheeganaya sharciyadda
Loollanka hadda socda wuxuu ka dhashay burburkii xiriirka u dhexeeyey maamulkii Laftagareen iyo dowladda federaalka Soomaaliya. Khilaafkaasi wuxuu sidoo kale salka ku hayey arrimaha doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo sida awoodda loogu qaybsanayo dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Ciidamada federaalka ayaa Baydhabo galay 30-kii Maarso. Laftagareen ayaa kaddib ku dhawaaqay inuu xilka iska casilay, balse garabkiisu wuxuu markii dambe sii waday sheegashada ah inuu yahay madaxweynaha sharciga ah ee Koonfur Galbeed. Waxa uu sidoo kale diiday habraacyadii siyaasadeed ee la hirgeliyey kaddib bixitaankiisii.
Sheekh Aadan Maxamed Nuur “Madoobe” loo doortay madaxweynaha Koonfur Galbeed 13-kii Juun, doorasho ka dhacday baarlamaanka dowlad-goboleedka waxaa isla markaas ka baxay musharraxiin la tartamayey tartanka, isla markaana ay su’aal geliyeen hannaanka doorashada.
Maamulka uu hoggaamiyo Aadan Madoobe wuxuu ku adkaysanayaa inuu yahay maamulka haya awoodda dowladeed ee Baydhabo. Taageerayaasha Laftagareen ayaa diiddan sheegashadaasi, waxayna hawlgalladooda ku tilmaamaan dadaal ay dib ugu soo ceshanayaan awood ay sheegeen in faragelin federaal lagaga qaaday.
Mowqifyada iska soo horjeeda ayaa sii adkeeyey khilaafka hoggaanka. Sheegashada sharciyadda ee dhinac kasta waxay weli tahay mowqifkiisa siyaasadeed, halka guulaha dhuleed aysan kelidood xallin karin muranka ku saabsan cidda maamulaysa Koonfur Galbeed.
Baydhabo oo weli ah xudunta loollanka
Baydhabo ayaa weli ah magaalada ugu muhiimsan ee labada dhinac ku loollamayaan, maadaama ay tahay xarunta uu ka shaqeeyo maamulka Koonfur Galbeed. Ciidamada federaalka iyo kuwa taabacsan Aadan Madoobe ayaa magaalada gacanta ku haya, balse weerarrada soo noqnoqday waxay muujinayaan in awooddooda weli lala dagaallamayo.
Dhacdooyinkaas waxay muujinayaan in Baydhabo ay weli tahay magaalo siyaasad ahaan iyo ciidan ahaan loogu loollamayo. Wararka Diinsoor kama dhigna in Baydhabo ay dhacday ama in garabka Laftagareen uu gacanta ku hayo guud ahaan Koonfur Galbeed.
Dhaqdhaqaaqa cusub ee ciidamada ayaa ku soo beegmaya iyadoo dadaalladaasi socdaan. Weli ma cadda in Diinsoor ay gacanta ku beddeli doonto dagaal, ka bixitaan ciidan ama heshiis.
Xogta saraakiisha amniga kama cadda tirada ciidamada magaalada ku wajahan ama qorshaha ciidamada difaacaya. Sidoo kale, ma jiraan tirooyin khasaaro oo la xaqiijiyey oo la socda wararka dhaqdhaqaaqa.
Joogitaanka ciidamo duleedka magaalada keligiis ma xaqiijinayo qabsashadeeda. Ilaa hadda, Qansax-Dheere ayaa ah guusha dhuleed ee ugu cad ee dhawaan loo soo sheegay garabka Laftagareen, halka Diinsoor ay tahay bartilmaameed suurtagal ah oo xiga.