Ilo amni ayaa sheegay in abaanduulihii hore ee cutubka Duufaan uu Muqdisho ka baxay, isagoo sii maray Basra ka hor inta uusan gaarin deegaan ay Al-Shabaab ka taliso oo ku yaalla Jubbada Dhexe.
MUQDISHO, Soomaaliya —NOV 8-2026- Sarkaal hore oo ka tirsanaa sirdoonka Soomaaliya, horena u soo noqday abaanduulaha cutubka Duufaan, ayaa la sheegay inuu ku biiray Al-Shabaab kaddib markii uu ka baxay Muqdisho, sida ay sheegeen ilo amni. Ilaha ayaa sheegay inuu ka baxay degmada Dayniile ee caasimadda, lana geeyay deegaanka Basra ee gobolka Shabeellaha Hoose, ka hor inta aan loo gudbin deegaan ay kooxdu maamusho oo ku yaalla Jubbada Dhexe.
Sida ay iluhu sheegeen, sarkaalka ayaa xilka laga qaaday ka hor inta uusan Muqdisho ka bixin, kaddib markii shaki laga muujiyay. Ilaha ma faahfaahin waxa shakiga dhaliyay, goorta xilka laga qaaday iyo in arrintaasi keentay baaritaan rasmi ah. Sidoo kale, ma aysan shaacin magaca sarkaalka ama taariikhda uu caasimadda ka baxay.
Warka sheegaya inuu ku biiray Al-Shabaab si madax-bannaan looma xaqiijin. Lama helin bayaan dadweyne oo ay Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka (NISA) ku xaqiijisay warkan. Sidoo kale, ilaha ma sheegin cidda abaabushay safarkiisa ama inuu xil ka qabtay kooxda.
Safarka la sheegay ee Dayniile ilaa Jubbada Dhexe
Degmada Dayniile waxay ku taallaa duleedka waqooyi-galbeed ee Muqdisho. Warbixin ay Hay’adda Midowga Yurub u qaabilsan magangelyada (EUAA) soo saartay bishii May 2025 ayaa xustay xog tilmaamaysay in dhaqdhaqaaqyada Al-Shabaab ay degmada ku soo kordheen horraantii sannadkaas. Dhaqdhaqaaqyada la soo sheegay waxaa ka mid ahaa roondooyin iyo baro koontarool. Qiimayn dambe oo hay’addu samaysay ayaa sheegtay in kooxdu sannadkii 2025 baro koontarool ka samaysatay waddooyinka Muqdisho ku xira Balcad iyo Afgooye.
Basra, oo ah goobtii ugu horreysay ee ay ilaha amnigu sheegeen in sarkaalka la geeyay, waxay ka mid ahayd deegaanno ka tirsan Shabeellaha Hoose oo ay saameeyeen hawlgallo amni iyo iska horimaadyo hubaysan intii u dhexaysay dabayaaqadii Agoosto iyo bartamihii Sebtembar 2026. Digniin bani’aadannimo oo la daabacay bishii Oktoobar ayaa sheegtay in dagaalladaasi ay in ka badan 5,000 oo qof ka barakiciyeen deegaannadii ay saameeyeen, kuwaas oo u qaxay Afgooye.
Ilaha amnigu ma faahfaahin waddooyinka uu sarkaalku maray ama muddada uu Basra joogay. Waxay sheegeen in safarkiisu ku dhammaaday Jubbada Dhexe, oo ah gobol ku yaalla koonfurta Soomaaliya, isla markaana Al-Shabaab ay muddo dheer ku lahayd joogitaan. Qiimayn ay EUAA soo saartay bishii Juun 2026 ayaa magaalada Jilib ku tilmaantay halka ay ku taallo xarunta taliska kooxda. Ilaha amnigu ma cayimin deegaanka uu sarkaalku ka gaaray Jubbada Dhexe.
NISA ayaa hore u shaacisay hawlgallo ka dhan ah Al-Shabaab oo laga fuliyay Jubbada Dhexe. Bishii Febraayo 2026, hay’addu waxay sheegtay inay iskaashi la samaysay saaxiibbo caalami ah si loo beegsado xarumo ku yaalla deegaanka Arabow, oo u dhow Bu’aale. Waxay xarumahaas ku tilmaantay goob tababar, goob lagu farsameeyo qaraxyada iyo xarumo ay kooxdu u adeegsanaysay maamulkeeda deegaanka.
Muhiimadda xilkii uu sarkaalku hayay
Duufaan waa cutub ka tirsan Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka. Abaanduulaha cutubku wuxuu xilkaas ku ogaan karaa sida loo kala qaybiyo hawlaha, sida xogta loo wadaago iyo habka warbixinnada loogu gudbiyo taliska. Khatarta ka dhalan karta ku biiristiisa la sheegay waxay ku xirnaan lahayd waajibaadkii uu hayay, muddada ka soo wareegtay markii xilka laga qaaday iyo inuu weli xiriir la lahaa shaqaalaha ama heli karay xogta cutubka. Ilaha ma soo bandhigin wax caddeyn ah oo muujinaysa in dukumentiyo, qalab ama xog hawlgallo loo gudbiyay Al-Shabaab.
NISA ayaa sii waday shaacinta hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda caasimadda, hareeraheeda iyo gobollada ku dhow. Bishii Sebtembar 2026, hay’addu waxay sheegtay inay 12 xubnood oo kooxda ka tirsan ku dishay hawlgal ka dhacay Shabeellaha Dhexe. Isla bishaas, waxay sidoo kale shaacisay inay Muqdisho iyo deegaannada ku dhow ka qabatay 11 qof oo looga shakiyay inay xiriir la leeyihiin Al-Shabaab.
Warka ku saabsan sarkaalkan ayaa soo baxaya iyadoo Al-Shabaab, oo xiriir la leh Al-Qaacida, ay weli ka hawlgasho qaybo ka mid ah bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya. Qiimayntii EUAA ee bishii Juun ayaa sheegtay in ciidamada Soomaaliya ay sii wadeen hawlgallada ka dhanka ah kooxda, iyagoo taageero ka helaya ciidamada difaaca deegaanka, Hawlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya (AUSSOM) iyo saaxiibbo caalami ah. Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in xawaaraha gulufka dowladda uu hoos u dhacay sannadkii 2025, kaddib markii ay ciidamada dowladdu hore ula wareegeen deegaanno.