MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 23, 2026 — Ugu yaraan saddex qof ayaa la sheegay in Axaddii lagu dilay degmada Yaaqshiid ee Muqdisho, markii ciidamada dowladda Soomaaliya ay isku dhaceen dadweyne ka dibadbaxayay qorshe lagu duminayo guryahooda, sida ay sheegeen goobjoogayaal. Dhimashada la soo wariyay si madax-bannaan looma xaqiijin, dowladda federaalkuna weli ma shaacin tiro rasmi ah.

Wararkii ugu Dambeeyay

Rabshadaha ayaa ka billowday deegaanka Buulo Geesale, kaddib markii dadka deegaanka ay isugu soo baxeen inay ka hor yimaadaan hawlgal la sheegay in lagu barakicinayo dadka laguna duminayo guryaha ku yaalla xaafadda.

Goobjoogayaal ayaa sheegay in ciidamada ammaanku isku dayeen inay kala eryaan dibadbaxayaasha, taas oo dhalisay rasaas, argagax iyo khasaare la soo wariyay. Dadka deegaanka ayaa sheegay in saddex qof lagu dilay iska horimaadka, balse isbitaallada, booliska iyo ilo kale oo rasmi ah ma aysan xaqiijin tiradaas markii warkan la daabacayay.

Muuqaal lagu faafiyay baraha bulshada ayaa u muuqda inuu muujinayo askari ka tirsan ciidamada dowladda oo hubkiisa ku jeedinaya qof rayid ah, iyadoo haweeney argagaxsan ay ka codsanayso inuusan dilin wiilkeeda. Muuqaalka waxaa sidoo kale laga maqlayaa rasaas, iyadoo dad cabsi qaba ay isku dayayaan inay goobta ka cararaan.

Muuqaalku si cad uma xaqiijinayo in qofka rayidka ah la toogtay ama la dhaawacay. Sidoo kale lama oga aqoonsiga askariga iyo qeybta ciidan ee uu ka tirsan yahay.

Muuqaallo kale oo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayay dad argagaxsan oo ku sugan Buulo Geesale, iyadoo rasaas laga maqlayay meelaha u dhow. Qoysas qaarkood ayaa la arkayay iyagoo ka guuraya xaafadda ay dhibaatadu ka taagan tahay, cabsi ay ka qabaan rabshado kale iyo in guryahooda la dumiyo awgeed.

Saxnimada muuqaalladaas iyo duruufaha buuxa ee lagu duubay si madax-bannaan looma xaqiijin.

Khasaaraha iyo Saameynta Dadka Rayidka ah

Dadka deegaanka ayaa sheegay in iska horimaadku sababay dhimashada ugu yaraan saddex qof iyo dhaawaca dad kale. Wax war ah oo la xaqiijiyay lagama helin aqoonsiga dadka la sheegay inay dhinteen ama tirada dadka dhaawacyada loogu daweynayo isbitaallada.

Rabshadaha ayaa cabsi xooggan ka abuuray Buulo Geesale iyo xaafadda Tookiyo ee u dhow. Dadka deegaanka ayaa sheegay in qoysasku aysan hubin in ciidamada ammaanku sii wadi doonaan hawlgalka barakicinta iyo duminta guryaha.

Xubno ka tirsan bulshada deegaanka ayaa ku baaqay in la joojiyo duminta, lana baaro wararka sheegaya in ciidamada ammaanku rasaas nool u adeegsadeen dibadbaxayaasha.

Warar kale oo deegaanka laga helay ayaa sheegay in diyaaradaha dagaalka ee F-16 ay joog hoose ku dul mareen qeybo ka mid ah degmada Yaaqshiid intii ay rabshaduhu socdeen. Qaar ka mid ah dadka deegaanka ayaa ku tilmaamay duullimaadyadaas kuwo lagu cabsi gelinayay dibadbaxayaasha.

Ma jiro war rasmi ah oo xaqiijinaya in diyaaradaha F-16 loo adeegsaday hawlgalka la xiriira dibadbaxa. Ujeeddada duullimaadyada la soo wariyay iyo cidda mas’uulka ka ahayd weli ma cadda.

Jawaabta Dowladda

Dowladda Federaalka Soomaaliya, Ciidanka Booliska Soomaaliyeed iyo Maamulka Gobolka Banaadir ma aysan soo saarin war faahfaahsan oo ku saabsan dhimashada la soo wariyay markii warkan la daabacayay.

Saraakiisha dowladda sidoo kale ma aysan magacaabin ciidamada ka qeybgalay hawlgalka, mana aysan ka jawaabin eedeymaha sheegaya in ciidamada dowladdu adeegsadeen awood xad-dhaaf ah.

Mas’uuliyiinta ayaa hore u difaacay hawlgallada duminta ee ka socda Muqdisho, iyagoo sheegay inay qeyb ka yihiin soo celinta dhulka dowladda, ka saarista degsiimooyinka aan sharciga haysan iyo hirgelinta qorshayaasha horumarinta magaalada.

Dadka ay hawlgalladu saameeyeen, siyaasiyiinta mucaaradka iyo ururrada bulshada rayidka ah ayaa diiday sharraxaaddaas. Waxay dowladda ku eedeeyeen inay qoysaska ka saarayso guryahooda iyada oo aan la siin ogeysiis ku filan, magdhow ama fursad ay dacwaddooda ugu gudbiyaan hannaan sharci oo daahfuran.

Xaaladda sharci ee dhulka Buulo Geesale iyo amarka dowladda ee lagu fulinayay hawlgalka Axaddii si degdeg ah looma helin.

Taariikhda Murannada Barakicinta Muqdisho

Murannada ka dhashay duminta guryaha iyo lahaanshaha dhulka ayaa Muqdisho ka sababay dibadbaxyo iyo iska horimaadyo soo noqnoqday. Dadka ku nool degmooyin kala duwan ayaa sheegay inay muddo dheer deganaayeen dhulalka lagu muransan yahay, iyagoo diidan sheegashada dowladda ee ah in dhulkaasi yahay hanti dadweyne.

Bishii May 2026, dibadbaxyo ayaa ka dhacay qeybo ka mid ah Muqdisho, kuwaas oo lagu taageerayay qoysaska ay saameeyeen duminta guryaha. Xubno ka tirsan mucaaradka ayaa sheegay in ciidamada ammaanku dileen ugu yaraan hal qof markii ay kala eryayeen dibadbaxayaasha, inkasta oo khasaarahaas aan markaas si madax-bannaan loo xaqiijin.

Hawlgallo hore oo lagu duminayay guryo ayaa sidoo kale sababay iska horimaadyo hubeysan oo dhex maray ciidamo iska soo horjeeday iyo kooxo taageerayay dadka deegaanka. Dadka deegaannadaas ayaa dowladda ku eedeeyay inay qalab milatari geysay xaafado ay dad rayid ahi ku badan yihiin, taas oo sare u qaadday khatarta soo wajahday shacabka.

Xiisadaha siyaasadeed ee Muqdisho ayaa sii adkeeyay muranka. Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa arrimaha barakicinta iyo duminta guryaha ku dhaliilay waxqabadka dowladda federaalka ee dhinacyada xuquuqda lahaanshaha hantida, isla xisaabtanka iyo xorriyadda isu imaatinka.

Bishii Juun, ciidamada dowladda iyo maleeshiyaad lala xiriiriyay mucaaradka ayaa rasaas isku weydaarsaday qeybo ka mid ah Muqdisho ka hor dibadbaxyo looga soo horjeeday dowladda. Iska horimaadyadaas ayaa sababay burbur hantiyeed, waxayna ku qasbeen dad rayid ah inay guryahooda ka cararaan.

Dhimashada la soo wariyay waxay kordhin kartaa caro dadweyne oo ka dhalatay barakicinta khasabka ah iyo habka ay dowladdu u maareyneyso murannada dhulka ee Muqdisho. Rabshado kale waxay muran dhuleed oo xaafadeed u beddeli karaan xiisad siyaasadeed iyo mid amni oo ballaaran.

Adeegsiga ciidamo hubeysan oo ka dhex hawlgala xaafado ay dadku ku badan yihiin ayaa khatar weyn ku ah shacabka. Su’aalaha aan jawaabaha loo helin ee ku saabsan lahaanshaha dhulka, magdhowga iyo awoodda sharci ee hawlgallada ayaa sababi kara iska horimaadyo kale haddii dumintu sii socoto.