MUQDISHO, SOOMAALIYA | 10 Nofeembar 2026

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa marar badan ka digtay faragelin shisheeye oo ay sheegtay in lagu hayo arrimaha gudaha dalka, iyadoo ku eedaysay quwado aanay si rasmi ah u magacaabin inay wiiqayaan madax-bannaanida, amniga iyo xasilloonida siyaasadeed ee Soomaaliya.

Digniinahan ayaa sii xoogaystay maalmihii u dambeeyay, iyadoo madaxda sare ee dowladda ay si isa soo taraysa uga hadlayaan waxa ay ku tilmaameen qorshayaal shisheeye oo lagu wiiqayo jiritaanka dowladnimada Soomaaliya.

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa kulan uu la yeeshay Safiirka Shiinaha ee Soomaaliya, Wang Yu, reportedly ku soo qaaday walaaca dowladda ee ku saabsan dalal shisheeye oo uu sheegay inay khatar ku yihiin amniga iyo hay’adaha dowliga ah.

Dhankiisa, Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), ayaa magaalada Jowhar ka sheegay inay jiraan kooxo uu ku eedeeyay inay taageero ka helayaan shisheeye, isla markaana loo adeegsado weerarro ka dhan ah dowladnimada Soomaaliya.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa isaguna hore uga digay faragelin shisheeye, gaar ahaan dadaallada lagu taageerayo gooni-isu-taagga Somaliland.

Haddaba, waa kuwee dalalka lagu tuhunsan yahay inay door ku leeyihiin qalalaasaha siyaasadeed ee Soomaaliya?

1. IMAARAADKA CARABTA

Dowladda Imaaraadka Carabta ayaa wajahaysa su’aalo isa soo taraya oo ku saabsan xiriirka ay la leedahay maamullada Puntland, Jubbaland iyo Somaliland.

Taliyihii hore ee Hay’adda Sirdoonka Soomaaliya, Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe), ayaa dhowaan sheegay in madax ka tirsan maamulladaasi ay ku kulmeen Imaaraadka Carabta, arrintaas oo dhalisay su’aalo ku saabsan kaalinta Abu Dhabi ee khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Dhanka kale, Imaaraadka ayaa weli dano dhaqaale iyo kuwo istaraatiiji ah ku leh dekedaha Soomaaliya, gaar ahaan Berbera iyo Boosaaso, iyadoo ay jiraan muranno ku saabsan heshiisyada dekedaha iyo go’aannadii Dowladda Federaalka ee lagu buriyay qaar ka mid ah heshiisyadaas.

2. ITOOBIYA

Itoobiya ayaa sidoo kale lagu eedaynayaa inay si isa soo taraysa ugu lug yeelanayso khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya, gaar ahaan xaaladaha ka taagan Hirshabeelle iyo Koonfur Galbeed.

Wararka sheegaya in mas’uuliyiin siyaasadeed ay magaalada Beledweyne ka soo galeen dhanka xadka Feerfeer, iyagoo gacan ka helaya ciidamo Itoobiyaan ah, ayaa sii xoojiyay eedeymaha ku saabsan faragelinta Addis Ababa.

Sidoo kale, ciidamada Itoobiya ayaa weli saldhigyo ku leh deegaanno ka tirsan Koonfur Galbeed, oo ay ku jiraan degmooyin dhowaan isbeddel siyaasadeed ka dhacay.

Waxaa xusid mudan in qaar ka mid ah degmooyinkaas ay gacanta u galeen xoogag ka soo horjeeda Dowladda Federaalka, iyadoo aan la soo sheegin dagaallo waaweyn oo dhex maray ciidamada Itoobiya iyo xoogaggaasi.

Arrintan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan mowqifka Itoobiya iyo sida ay ula macaamilayso dhinacyada ku loollamaya awoodda siyaasadeed ee Soomaaliya.

3. ISRAA’IIL

Israa’iil ayaa iyaduna qayb ka noqotay doodda ku saabsan faragelinta shisheeye, gaar ahaan arrinta aqoonsiga Somaliland.

Aqoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland ayaa Muqdisho u aragtaa tallaabo ka dhan ah madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Arrintan ayaa sii xoojisay walaaca Dowladda Federaalka ee ku saabsan quwado shisheeye oo ay ku eedaynayso inay doonayaan kala qaybinta dalka.

Dhanka kale, waxaa jira hadal-hayn ku saabsan dal afaraad oo lagu tuhunsan yahay inuu xiriir la leeyahay qaar ka mid ah mucaaradka hubaysan, inkastoo aan weli la hayn caddeymo madax-bannaan oo xaqiijinaya eedeymahaas.

SU’AASHA UGU WEYN: MA HALIS JIRITAAN AYAA SOO FOOD SAARTAY DOWLADDA FEDERAALKA?

Iyadoo khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya ay sii xoogaysanayaan, isla markaana Dowladda Federaalka ay marar badan ka digayso faragelin shisheeye, waxaa soo baxaya su’aalo muhiim ah oo ku saabsan mustaqbalka xukuumadda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Ma suuragal baa in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay wajahdo halis siyaasadeed oo aan hore loo arag, taas oo ka dhalanaysa iskaashi ama faragelin ay ku lug leeyihiin quwado shisheeye?

Mise khilaafaadka gudaha, loollanka awoodda iyo xiriirka sii xumaanaya ee Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada ayaa ah sababaha ugu waaweyn ee xaaladda cakiran?

Inkasta oo eedeymaha faragelinta shisheeye ay sii kordhayaan, haddana weli waxaa loo baahan yahay caddeymo madax-bannaan oo lagu xaqiijiyo baaxadda faragelinta iyo in dalalka la tuhunsan yahay ay leeyihiin qorshe mideysan.