MUQDISHO, Soomaaliya, Juun 21, 2026-Haween iyo gabdho dhallinyaro ah ayaa Axaddii dibad bax ka dhigay magaalada Muqdisho, iyagoo dalbanaya in caddaalad loo helo gabar yar oo la sheegay in loo geystay tacaddi. Tani ayaa ku soo beegantay iyadoo Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka uu xaqiijiyay in baaritaan rasmi ah uu ka socdo kiiska.
Dibad baxayaasha ayaa ugu baaqay dowladda iyo hay’adaha ammaanka inay si degdeg ah tallaabo sharci ah uga qaadaan cid kasta oo lagu helo inay ku lug lahayd falkaasi. Waxay sidoo kale muujiyeen walaac ku saabsan badqabka haweenka iyo carruurta Soomaaliyeed.
Kiiskan ayaa si weyn u soo jiitay dareenka bulshada, waxaana kordhay baaqyada ka imanaya ururrada xuquuqda carruurta, bulshada rayidka ah, iyo odayaasha dhaqanka kuwaas oo dalbanaya in si hufan loo baaro dhacdada isla markaana la marsiiyo sharciga cid kasta oo lagu helo dambiga.
Boqolaal gabdho iyo haween ah ayaa isugu soo baxay qaybo kamid ah Muqdisho, iyagoo watay boorar ay ku qoran yihiin farriimo lagu dalbanayo caddaalad iyo ilaalinta xuquuqda carruurta.
Dadka dibad baxayay ayaa ku baaqay in baaritaanku noqdo mid daahfuran, lagana fogaado wax kasta oo carqaladeyn kara helitaanka caddaaladda. Waxay sheegeen in bulshada Soomaaliyeed ay u baahan tahay in la xaqiijiyo in carruurta iyo haweenka nugul ay helaan difaac sharci iyo bulsho.
Goobjoogayaal ayaa sheegay in dibad baxu uu ahaa mid nabdoon, islamarkaana uu diiradda saarayey wacyigelinta bulshada iyo kor u qaadista baahida loo qabo in si adag loola dagaallamo tacaddiyada ka dhanka ah carruurta.
Qoraal kasoo baxay Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka ayaa lagu sheegay in baaritaan rasmi ah uu socdo, kaas oo ku saabsan eedeymo loo jeediyay koox dhallinyaro ah oo lagu tuhunsan yahay inay ku lug lahaayeen tacaddi loo geystay gabar Soomaaliyeed.
Xeer Ilaalinta ayaa sheegtay in hay’adaha ay khusayso ay ururinayaan caddeymo iyo xogaha lagama maarmaanka u ah baaritaanka. Waxaa sidoo kale la ballanqaaday in tallaabo sharci ah laga qaadi doono cid kasta oo lagu helo dambiga marka baaritaanku soo gabagaboobo.
Mas’uuliyiintu ma aysan shaacin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan tuhmanayaasha ama xaaladda gabadha, iyagoo sabab uga dhigay in baaritaanku weli socdo.
Kiiskan ayaa dib u soo nooleeyay doodaha ku saabsan badqabka carruurta iyo haweenka Soomaaliya. Dad badan oo ka hadlay dibad baxa ayaa sheegay in loo baahan yahay in la xoojiyo sharciyada iyo nidaamyada ilaalinta carruurta.
Ururrada bulshada rayidka ah ayaa muddo dheer ku baaqayay in la kordhiyo adeegyada taageerada dhibbanayaasha, kor loo qaado wacyigelinta bulshada, lana fududeeyo hababka lagu soo sheego falalka tacaddiga ah.
Khubarada sharciga ayaa xusay in guusha dacwadaha noocan oo kale ah ay ku xiran tahay baaritaan degdeg ah, helitaanka caddeymo sugan, iyo wada shaqeyn dhex marta hay’adaha garsoorka iyo ammaanka.
Sanadihii la soo dhaafay, Soomaaliya waxay qaaday tallaabooyin lagu xoojinayo ilaalinta haweenka iyo carruurta, iyadoo kaashanaysa hay’ado caalami ah iyo kuwa maxalli ah. Si kastaba ha ahaatee, ururrada xuquuqda aadanaha ayaa marar badan tilmaamay in ay jiraan caqabado dhinaca fulinta sharciyada ah.
Kiisaska la xiriira tacaddiyada carruurta ayaa mararka qaar sababa caro bulsho iyo baaqyo xooggan oo lagu dalbanayo isla xisaabtan. Dibad baxyada noocan oo kale ah ayaa noqday hab ay bulshada ku muujiso dareenkeeda iyo baahida loo qabo in caddaalad la helo.
Dibad baxan wuxuu muujinayaa sida ay bulshada Soomaaliyeed uga go’an tahay in lala xisaabtamo dadka lagu eedeeyo dambiyada ka dhanka ah carruurta. Waxa kale oo uu muujinayaa cadaadiska sii kordhaya ee lagu saarayo hay’adaha dowladda inay si hufan u maareeyaan kiisaska xasaasiga ah.
Natiijada baaritaankan ayaa saameyn ku yeelan karta kalsoonida shacabka ee nidaamka garsoorka, iyadoo sidoo kale fure u noqon karta dood ku saabsan sidii loo xoojin lahaa ilaalinta carruurta iyo haweenka dalka.
Maxaa Xiga?
Hay’adaha baarista ayaa la filayaa inay sii wadaan ururinta caddeymaha iyo wareysiyada la xiriira kiiska. Ilaa hadda lama shaacin waqti rasmi ah oo la filayo in baaritaanku ku soo gabagaboobo.
Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ayaa sheegay in cid kasta oo lagu helo dambiga la horkeeni doono sharciga. Dhanka kale, ururrada bulshada iyo dibad baxayaasha ayaa sheegay inay sii wadi doonaan daba-galka kiiska ilaa laga xaqiijinayo in caddaalad la helo.
