GAROWE, Soomaaliya — Agoosto 23, 2026 — In ka badan toddobo qof ayaa la sheegay inay ku dhinteen, tiro kalena ay ku dhaawacmeen duqayn ka dhacday deegaanka xeebeedka Jiifle ee degmada Jariiban, oo ku dhow xeebaha Nugaal ee waqooyi-bari Soomaaliya, sida ay sheegayaan warar hordhac ah oo laga helayo deegaanka. Ma jiro dal ama ciidan sheegtay mas’uuliyadda duqaynta.

Wararka deegaanka ayaa sheegaya in duqayntu Axaddii ka dhacday Jiifle, isla markaana ay sababtay dhimasho iyo dhaawac. Tirada saxda ah ee khasaaraha weli lama xaqiijin, mana la shaacin magacyada dadka dhintay.

Sidoo kale, lama oga waxa la bartilmaameedsaday, nooca diyaaradda fulisay weerarka iyo in dadka waxyeelladu gaartay ay ahaayeen rayid, xubno looga shakisan yahay burcad-badeednimo ama koox kale oo hubeysan.

Weli lama helin xog ku saabsan goobaha la geeyay dadka dhaawacmay ama in kooxaha gurmadku gaareen goobta la duqeeyay. Deegaannada xeebaha waqooyi-bari Soomaaliya ayaa badankood ka fog xarumaha caafimaadka, taas oo adkeyn karta gurmadka degdegga ah.

Weerarkan ayaa noqonaya duqayntii saddexaad ee bishan Agoosto laga soo sheego xeebaha Nugaal. Duqaymo hore oo ka dhacay agagaarka Garmaal ayay Puntland sheegtay inay ku dhinteen dad rayid ah.

Khasaaraha iyo xaaladaha ku xeeran duqaynta Jiifle weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Faahfaahin ku saabsan goobta

Degmada Jariiban maamul ahaan waxay ka tirsan tahay gobolka Mudug ee Puntland. Hase yeeshee, Jiifle waxay ku dhowdahay xeebaha warbixinnada maxalliga ahi inta badan ugu yeeraan dhulka xeebaha Nugaal.

Goobta oo fog iyo isgaarsiinta oo xaddidan ayaa adkeeyay in la helo warbixinno madax-bannaan oo ku saabsan duqaynta.

Khasaaraha iyo walaaca bani’aadannimo

Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in in ka badan toddobo qof ay dhinteen, halka tiro aan la cayimin ay dhaawacmeen. Ilahaasi ma aysan soo bandhigin caddeymo muujinaya aqoonsiga dadka waxyeelladu gaartay ama sababta ay goobta ugu sugnaayeen markii duqayntu dhacday.

Ma jiraan warar degdeg ah oo sheegaya in guryo, doonyo kalluumeysi ama hanti kale oo rayid ay waxyeello soo gaartay. Mas’uuliyiintu sidoo kale ma aysan shaacin inay koox baaritaan ah u dirayaan Jiifle.

Dadka ku nool deegaannada xeebaha ayaa walaac ka muujiyay halista ay duqaymaha aan cidina sheegan ku hayaan kalluumeysatada iyo rayidka kale.

Kalluumeysigu waa il muhiim u ah nolol-maalmeedka dadka ku nool xeebaha Puntland. Kalluumeysatadu waxay inta badan isticmaalaan doonyo yaryar oo la mid ah kuwa ay mararka qaarkood adeegsadaan kooxaha burcad-badeedda.

Jawaabta Puntland ee duqaymihii hore

Maamulka Puntland weli kama soo saarin war rasmi ah duqaynta laga soo sheegay Jiifle.

Wasaaradda Amniga Puntland ayaa hore u cambaareysay duqaymo ka dhacay agagaarka Garmaal intii u dhexeysay Agoosto 18 iyo 20.

Maamulka ayaa sheegay in duqaymahaas ay ku dhinteen afar qof oo rayid ah, laba kalena ay ku dhaawacmeen. Puntland waxay dadka waxyeelladu gaartay ku tilmaantay kalluumeysato, iyadoo dalbatay in cidda fulisay weerarrada ay sharaxaad ka bixiso ujeeddada hawlgallada.

Aqoonsiga iyo xaaladda dadkaasi weli si madax-bannaan looma xaqiijin.

Puntland ma magacaabin dalka ama ciidanka ay uga shakisan tahay inuu fuliyay duqaymaha. Sidoo kale, ma jirto dowlad shisheeye oo si rasmi ah u sheegatay mas’uuliyadda weerarradaas.

Duqaymihii Garmaal ayaa dhacay kaddib markii la sheegay in markab ganacsi oo lagu magacaabo MV Lutuf, kana diiwaangashan Cameroon, lagu afduubtay xeebaha waqooyi-bari Soomaaliya 17-kii Agoosto.

Wararkii ugu horreeyay ayaa qaar ka mid ah dadka la bartilmaameedsaday la xiriiriyay burcad-badeednimo. Dadka deegaanka iyo maamulka Puntland ayaa dhankooda ku sheegay inay ahaayeen rayid. Wararka labada dhinac midkoodna si madax-bannaan looma xaqiijin.

Ma jiraan xog la xaqiijiyay oo muujinaysa xiriir ka dhexeeya duqaynta Jiifle, weerarradii hore iyo markabka la afduubtay.

Xaaladda amni ee xeebaha

Biyaha ka baxsan xeebaha Puntland ayaa mar kale wajahaya walaac la xiriira burcad-badeednimo. Kooxo hubeysan ayaa lagu eedeeyay inay bartilmaameedsanayaan maraakiibta ganacsi ee isticmaala marinnada u dhow Geeska Afrika.

Ciidamada caalamiga ah ee badda ayaa muddo sannado ah hawlgallo ka dhan ah burcad-badeedda ka waday gobolka. Saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa sidoo kale duqaymo ka dhan ah Al-Shabaab iyo Daacish ka fuliya gudaha dalka.

Ma jiro maamul ama ciidan sheegay in duqaynta Jiifle lagu bartilmaameedsaday mid ka mid ah labadaas kooxood.

Su’aalaha ka dhashay cidda fulisay duqaymaha ugu dambeeyay ayaa cadaadis ku kordhin kara Puntland iyo dowladda federaalka, si ay u caddeeyaan ciidamada shisheeye ee loo oggolaaday inay hawlgallo ka sameeyaan xeebaha iyo dhulka Soomaaliya.

Haddii la xaqiijiyo, khasaaraha cusub wuxuu sii kordhin karaa walaaca laga qabo duqaymaha soo noqnoqday ee aan cidina sheegan ee ka dhacaya waqooyi-bari Soomaaliya.

Maqnaanshaha cid sheegata mas’uuliyadda ayaa adkeynaya in la ogaado bartilmaameedka, saldhigga sharci ee hawlgalka iyo tallaabooyinka loo qaaday ilaalinta rayidka.

Duqaymaha soo noqnoqda waxay sidoo kale saameyn karaan kalluumeysiga iyo dhaqdhaqaaqa xeebaha. Dadka deegaanka ayaa laga yaabaa inay ka fogaadaan badda haddii ay ka baqaan in doonyaha kalluumeysiga ama dadka ku sugan xeebaha loo aqoonsado khatar amni.

Dhacdadan waxay kordhin kartaa dalabaadka ku aaddan iskaashi iyo xog-wadaag dhex mara Puntland, dowladda federaalka iyo ciidamada caalamiga ah ee ka hawlgala gudaha iyo xeebaha Soomaaliya.