MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 20, 2026 — Hubanti la’aanta sii kordheysa ee ku saabsan maalgelinta ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa sare u qaaday walaaca laga qabo amniga Muqdisho iyo goobo kale oo muhiim ah, inkastoo Uganda ay sheegtay in ciidamadeedu sii joogayaan dalka, xitaa iyadoo su’aalo laga qabo mustaqbalka hawlgalka AUSSOM.

Uganda waxay ku dhowaad 4,500 askari ku leedahay Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo soo gaabiyo AUSSOM. Ilo milatari ayaa sidoo kale sheegay in Kampala ay Soomaaliya ku leedahay ku dhowaad 2,000 askari oo dheeraad ah, kuwaas oo ku jooga heshiis laba geesood ah oo ay la gashay dowladda federaalka.

Ciidamada Uganda waxay ciidamada ammaanka Soomaaliya ka taageeraan hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab, iyagoo sidoo kale ilaaliya kaabayaasha muhiimka ah iyo waddooyinka sahayda.

Waajibaadkooda waxaa ka mid ah sugidda goobo xasaasi ah oo ku yaalla Muqdisho iyo qeybo ka tirsan koonfurta Soomaaliya.

Xayndaabka sida weyn loo ilaaliyo ee Xalane, oo ku dhow Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde, waxaa ku yaalla xafiisyada Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, safaarado shisheeye iyo hay’ado caalami ah. Sugidda ammaanka Xalane iyo garoonka diyaaradaha waxay muhiim u tahay xasilloonida caasimadda.

Warar ayaa soo baxay oo sheegaya in Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni uu sii kordhayo walaaca uu ka qabo khilaafka siyaasadeed ee Soomaaliya iyo maalgelin la’aanta ciidamada shisheeye. Hase yeeshee, Madaxtooyada Uganda iyo milatariga dalkaas midkoodna ma shaacin qorshe degdeg ah oo ciidamadooda looga saarayo Soomaaliya.

Uganda waxay taa beddelkeeda sheegtay in ciidamadeedu sii joogi doonaan Soomaaliya, xitaa haddii uu isbeddelo qaabka uu hadda u shaqeeyo hawlgalka Midowga Afrika.

Hadalka Kampala wuxuu yareeyey cabsida laga qabo bixitaan degdeg ah, balse ma uusan xallin su’aalaha ku saabsan sida loo maalgelin doono loona abaabuli doono hawlgallada mustaqbalka.

AUSSOM oo wajahaya dhaqaale yari

AUSSOM wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay taageerada caalamiga ah ee dhinacyada cuntada, shidaalka, gaadiidka, adeegyada caafimaadka iyo sahayda kale ee hawlgalka.

Mareykanka ayaa go’aansaday inuu sannadka soo socda joojiyo maalgelinta taageerada saadka ee Qaramada Midoobay ay siiso AUSSOM. Tallaabadan waxay khatar gelin kartaa mustaqbalka hawlgalka haddii dalalka kale ee deeq-bixiyeyaasha ah aysan bixin maalgelin beddel ah.

Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa hadda hawlgalka siiya adeegyo muhiim ah oo dhinaca saadka ah. Reuters ayaa sheegtay⁠ in joojinta maalgelinta la qorsheeyey ay khatar gelin karto awoodda uu AUSSOM u leeyahay inuu sii wado hawlgalladiisa.

Midowga Afrika ayaa dhowr jeer ka digay in hawlgalka Soomaaliya uu u baahan yahay dhaqaale joogto ah, ku filan oo la isku halleyn karo.

Shirkii AUSSOM ee 31-kii Luulyo lagu qabtay Kampala, Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Maxamuud Cali Yuusuf, ayaa ku baaqay in la xoojiyo iskaashiga lala leeyahay saaxiibada caalamka si loo xaqiijiyo maalgelinta muddada dheer.

Midowga Afrika wuxuu sheegay⁠ in hawlgalku weli muhiim u yahay dadaallada xasilinta iyo dhismaha dowladnimada Soomaaliya.

Dhaqaale yarida ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan gunnooyinka ciidamada, sahayda iyo awoodda ay cutubyadu ugu sii shaqeyn karaan aagagga loo xilsaaray. Ma jiro war rasmi ah oo xaqiijinaya in dhammaan lacagihii la siin jiray ciidamada Uganda gebi ahaanba la joojiyey.

Khilaafka siyaasadeed oo kordhinaya hubanti la’aanta

Dhaqaale yarida ayaa kusoo beegmeysa xilli ay jiraan khilaafyo u dhexeeya dowladda federaalka, qaar ka mid ah siyaasiyiinta iyo dowlad-goboleedyada dalka.

Dadka dhaliila Villa Somalia waxay dowladda federaalka ku eedeeyaan inay xoogga saareyso khilaafka siyaasadeed ee gudaha, xilli Al-Shabaab ay weli halis ku hayso deegaannada ay dowladdu maamusho.

Dowladda Soomaaliya waxay sheegtay inay ka go’an tahay sugidda amniga qaranka, dhismaha hay’adaha dowladda iyo sii wadista hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

Museveni ayaa hore ugu baaqay Soomaalida inay si weyn ugu biiraan dagaalka lagula jiro Al-Shabaab. Uganda waxay sidoo kale ku boorrisay dhinacyada siyaasadda Soomaaliya inay xalliyaan khilaafaadkooda, isla markaana xoojiyaan midnimada qaranka.

Shirkii Kampala ee bishii Luulyo, madaxda gobolka waxay ka wada hadleen xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Soomaaliya iyo mustaqbalka AUSSOM.

Midowga Afrika wuxuu xaqiijiyey taageerada uu siinayo dowladda Soomaaliya, isagoo ku baaqay iskaashi ballaaran oo dhex mara Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada.

Ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in khilaaf u dhexeeya Museveni iyo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu horseedi doono isbeddel lagu sameeyo ciidamada Uganda ee Soomaaliya.

Taariikhda ciidamada Uganda ee Soomaaliya

Uganda waxay ahayd dalkii ugu horreeyey ee ciidamo usoo dira Soomaaliya markii uu bilowday hawlgalkii Midowga Afrika bishii Maarso 2007. Tan iyo markaas, waxay ka mid ahayd dalalka ciidamada ugu badan ku biiriya hawlgallada lagu taageerayo dowladda Soomaaliya ee dagaalka kula jirta Al-Shabaab.

AUSSOM wuxuu beddelay Hawlgalkii Kumeelgaarka ahaa ee Midowga Afrika ee Soomaaliya, ATMIS, bishii Janaayo 2025.

Waajibaadka AUSSOM waxaa ka mid ah taageeridda ciidamada Soomaaliya, wiiqidda Al-Shabaab, ilaalinta xarumaha dadweynaha iyo kaabayaasha muhiimka ah iyo gacan ka geysatada in masuuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya.

Qorshaha hawlgalka wuxuu dhigayaa in ciidamada si marxalado ah loo dhimo, iyadoo bixitaanka ugu dambeeya la qorsheeyey Diseembar 2029, haddii ay oggolaato xaaladda amni.

AUSSOM wuxuu sheegay⁠ in ciidamadiisu ay dhexdhexaad ka ahaadaan khilaafaadka siyaasadeed ee gudaha, isla markaana ay mudnaanta siiyaan ilaalinta shacabka.

Ciidamada Uganda ayaa ka hawlgalay qaar ka mid ah deegaannada ay colaadaha xooggan ka jiraan iyo waddooyinka muhiimka u ah sahayda. Bixitaankooda oo dhaca iyada oo aan la sameyn qorshe wareejin ah wuxuu abuuri karaa firaaq amni oo ay tahay inay buuxiyaan ciidamada Soomaaliya ama cutubyo kale oo caalami ah.

Toddobaadyada soo socda waxaa la filayaa wadahadallo dheeraad ah oo dhex mara Uganda, Soomaaliya, Midowga Afrika iyo dalalka deeq-bixiyeyaasha ah.

Ma jirto caddeyn madax-bannaan oo muujineysa in Uganda ay diyaarineyso bixitaan degdeg ah ama in magaalooyin muhiim ah ay gacmo kale geli doonaan. Saadaasha noocaas ah waxay ahaaneysaa mala-awaal ilaa lagu xaqiijiyo dhaqdhaqaaq ciidan ama go’aan rasmi ah.

Arrinta ugu weyn waxay tahay in deeq-bixiyeyaashu heli karaan nidaam maalgelin oo la isku halleyn karo ka hor inta aan la yareyn taageerada hadda jirta.

Haddii heshiis la gaari waayo, AUSSOM waxaa lagu qasbi karaa inuu yareeyo hawlgalladiisa, dib u habeeyo ciidamadiisa ama heshiisyo cusub la galo dowladda Soomaaliya.

Ciidamada Uganda waxay door muhiim ah kaga jiraan nidaamka amniga Soomaaliya. Yareyn degdeg ah oo lagu sameeyo ciidamadooda waxay saameyn kartaa Garoonka Aadan Cadde, Xalane, waddooyinka sahayda iyo magaalooyinka ay AUSSOM ka taageerto ciidamada Soomaaliya.

Kala-guur qorsheysan wuxuu yareyn karaa halista firaaq amni, halka isbeddel degdeg ah oo ka dhasha dhaqaale yari uu Al-Shabaab siin karo fursad ay ku kordhiso cadaadiska militari.

Xaaladdan waxay sidoo kale masuuliyad dheeraad ah saareysaa madaxda siyaasadda Soomaaliya. Khilaafka u dhexeeya Muqdisho iyo dowlad-goboleedyada wuxuu adkeyn karaa qorshe amni oo mideysan, xilli taageerada dhaqaale ee caalamiga ah ay sii yaraaneyso.