GAROOWE, Soomaaliya — Oktoobar 2, 2026 — Rakaab ku sugnaa garoonka diyaaradaha Garoowe ayaa Jimcihii awoodi waayey inay raacaan diyaarad ay leedahay Freedom Airlines oo ku wajahneyd Muqdisho iyo Nairobi, kadib markii lagu wargeliyey inay u baahan yihiin aqoonsi ay bixiso Hay’adda Aqoonsiga iyo Diiwaangelinta Qaranka ee Soomaaliya (NIRA), sida ay sheegeen dad rakaab ahaa.
Qaar ka mid ah rakaabka ayaa garoonka ka laabtay kadib markii loo sheegay inaysan safri karin iyaga oo aan haysan dukumentiga loo baahan yahay. Hakadku wuxuu yimid maalin kadib markii Soomaaliya dhaqan-gelisay hubinta aqoonsiga dadka ku safraya duulimaadyada gudaha. Rakaab ku sugnaa Garoowe ayaa sheegay in ay dhibaato kala kulmeen raacitaanka duulimaadyada Muqdisho.
Duulimaadyo ay WFP qorshaysay inay Axadda ku tagaan Garoowe ayaa sidoo kale la sheegay in la baajiyey. Sababta baajintaasi si degdeg ah looma xaqiijin.
Baajinta duulimaadyada ayaa timid iyadoo rakaabka iyo shirkadaha duulimaadyadu la tacaalayaan dhaqan-gelinta shuruudda cusub ee aqoonsiga. Dadka safrayay ayaa sheegay in shuruuddu ka hor istaagtay inay Garoowe ka raacaan diyaaradda, halkaas oo dadku u adeegsadaan duulimaadyada inay ku tagaan Muqdisho ama ay uga sii gudbaan duulimaadyo kale, oo ay ku jiraan kuwa caalamiga ah.
Shuruudda safarka gudaha ayaa dhaqan gashay 1-dii Oktoobar. Waxay rakaabka ku waajibinaysaa inay soo bandhigaan aqoonsi ay bixisay NIRA si loo xaqiijiyo qofka safraya. Wararkii laga helay maalintii ugu horreysay ee dhaqan-gelinta ayaa sheegay in rakaabka Garoowe looga baahday inay muujiyaan dukumentiyada NIRA ka hor inta aysan raacin duulimaadyada Muqdisho.
Rakaabkii Jimcihii raaci lahaa duulimaadka Freedom Airlines ayaa la sheegay in loo sheegay inaysan sii wadan karin safarkooda maadaama aysan haysan kaarka aqoonsiga NIRA. Duulimaadka ayaa la qorsheeyey inuu Garoowe ka duulo kuna sii jeedo Muqdisho iyo Nairobi, sida ay sheegeen rakaabku.
Qaar ka mid ah rakaabka ayaa garoonka ka baxay kadib markii loo diiday inay safraan. War degdeg ah lagama helin tirada dadka ay arrintu saamaysay ama in shirkaddu u diyaarisay safar kale.
Shuruudda cusub oo dhaqan gashay
Shuruudda aqoonsiga ee safarka gudaha waxay qayb ka tahay nidaamka aqoonsiga qaran ee dowladda federaalka, kaas oo ay maamusho NIRA. Waxaa lagu soo rogay heshiis dhexmaray NIRA iyo Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, si loo xaqiijiyo aqoonsiga dadka ku safraya diyaaradaha gudaha.
Dowladdu waxay sheegtay in nidaamka aqoonsiga qaranku yahay hab ammaan ah oo lagu xaqiijiyo qofka, isla markaana lagu fududeeyo helitaanka adeegyada dadweynaha. Shuruudda cusub waxay ka dhigan tahay in rakaabka diyaaraduhu buuxiyaan shuruudda aqoonsiga marka ay gudaha dalka ku safrayaan.
Wararka ku saabsan hirgelinta shuruudda ayaa sheegaya in dukumentiyada NIRA ee la aqbali karo ay ka mid yihiin kaarka aqoonsiga qaranka ama shahaadada aqoonsiga. Hase yeeshee, rakaab ku sugnaa Garoowe ayaa sheegay in lagu wargeliyey inay u baahan yihiin kaarka NIRA si ay u raacaan diyaaradda. Saraakiisha iyo shirkaddu si degdeg ah uma caddayn farqiga u dhexeeya dukumentiyada uu nidaamku aqbalayo iyo kuwa rakaabka looga dalbaday garoonka.
Shuruuddu waxay caqabad wax-ku-ool ah ku noqotay qaar ka mid ah rakaabka Puntland, halkaas oo aan adeegyada diiwaangelinta NIRA si fudud looga heli karin. Sidaas darteed, dadka safarka qorsheynaya waxaa ku adkaan karta inay helaan dukumentiga looga baahan yahay garoonka. Warar la baahiyey kadib markii shuruuddu dhaqan gashay ayaa sheegay in rakaab ku sugan Garoowe loo diiday inay raacaan duulimaadyo iyaga oo aan haysan aqoonsiga NIRA.
Puntland waxay leedahay hay’ad aqoonsi oo u gaar ah, waxayna ka hor timid nidaamka NIRA ee dowladda federaalka, iyadoo ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo ballaaran oo u dhexeeya maamulka Puntland iyo dowladda federaalka ee Muqdisho. Hakadka ku yimid duulimaadyadu wuxuu khilaafkaas si toos ah u saameeyey dadka doonaya inay Garoowe iyo Muqdisho isaga kala safraan.
Rakaab aan safarkoodii sii wadan
Rakaabkii ay saamaysay arrinta ayaa qorsheynayay inay Garoowe uga duulaan Muqdisho, iyadoo qaarkood ay u sii socdeen Nairobi. Sida ay sheegeen dad safarka ku jiray, qaar ayaa awoodi waayey inay duulimaadka raacaan, waxayna garoonka ka laabteen.
Baajinta la sheegay ee duulimaadyada WFP ayaa sii kordhisay walaaca laga qabo helitaanka duulimaadyada gobolka, inkasta oo aan la xaqiijin in baajintaasi xiriir la lahayd shuruudda NIRA. Faahfaahin degdeg ah lagama helin tirada duulimaadyada la baajiyey ama rakaabka ay saamaysay.
Duulimaadyadu waxay Garoowe ku xiraan Muqdisho iyo meelo kale oo rakaabku u safraan shaqo, arrimo qoys iyo ballamo caafimaad. Wararkii hore ee ku saabsanaa shuruudda ayaa sheegay in rakaab Garoowe joogay ay awoodi waayeen inay Muqdisho u safraan, qaarkoodna ay doonayeen inay Nairobi u sii gudbaan. Hakadka ugu dambeeyey ayaa mar kale safar la’aan ku reebay qaar ka mid ah rakaabka.
Wax war ah oo dadweynaha loo jeediyey kama soo bixin Freedom Airlines ama dowladda federaalka, sida ku cad wararkii la helay. Faahfaahin degdeg ah lagama helin in rakaabku dib u qabsan karaan duulimaad ama in shirkaduhu soo saareen tilmaamo ku saabsan dukumentiyo kale oo aqoonsi ahaan loo aqbali karo.
Hakadku wuxuu muujinayaa saameynta degdegga ah ee ku iman karta safarka diyaaradaha marka la dhaqan-geliyo hubinta aqoonsiga, iyadoo adeegyada NIRA ee diiwaangelintu aan si fudud looga heli karin Puntland. Rakaabka garoonka yimaada iyaga oo aan haysan dukumentiga la dalbaday waxaa laga yaabaa in loo diido inay raacaan diyaaradda, xitaa haddii ay safarkooda sii qorsheysteen oo ay tigidh iibsadeen.
Ilaa hadda, rakaab ku sugan Garoowe ayaa sheegay in loo diiday inay safraan, halka xaaladda duulimaadyada WFP ee Axadda aanay weli caddayn. Baajinta la sheegay iyo caqabadaha rakaabka soo wajahay waxay muujinayaan sida shuruudda cusub u saamaynayso isu-socodka hawada ee Puntland iyo Muqdisho.