MOGADISHU, Soomaaliya — Luulyo 18, 2026 -Guddoomiyaha Baarlamaanka Waqooyi-Bari ayaa ku dhawaaqay in xasaanadda laga qaaday Xildhibaan Fahiima Yuusuf Quuje kadib markii ay sheegtay inay ku biirtay Somaliland, tallaabadaas oo dhalisay falcelin siyaasadeed oo xooggan oo ka timid maamulka Waqooyi-Bari.
Guddoomiyaha Baarlamaanka ayaa ku eedeeyay Fahiima Quuje inay ka hor timid dhaartii ay u gashay maamulka ay ka tirsanaan jirtay, isagoo sheegay in tallaabadeeda ay dhaawacday hay’adihii ay matalaysay.
“Fahiima Yuusuf Quuje waxay cadow ku tahay Dowladda Waqooyi-Bari, wixii ay u dhaaratay ayay burburisay,” ayuu yiri Guddoomiyaha Baarlamaanka Waqooyi-Bari xilli uu ku dhawaaqayay go’aanka.
Go’aanka Baarlamaanka ayaa yimid kadib markii Fahiima Quuje ay si rasmi ah ugu dhawaaqday inay taageertay Somaliland, taasoo keentay in madaxda Waqooyi-Bari ay si adag uga falceliyaan.
Sida ay sheegeen mas’uuliyiin ka tirsan Baarlamaanka, tallaabada xildhibaanaddu waxay ka hor imaanaysaa waajibaadkii siyaasadeed ee ay ku lahayd maamulka ay matalaysay.
Baarlamaanka ayaa sheegay in ka qaadista xasaanaddu ay meesha ka saarayso ilaalintii sharciyeed ee xildhibaanimada, inkastoo aan faahfaahin dheeraad ah laga bixin tallaabooyinka kale ee laga qaadi karo.
Fahiima Quuje weli si faahfaahsan ugama aysan jawaabin go’aanka Baarlamaanka iyo eedeymaha loo jeediyay.
Xiisadda Siyaasadeed ee Waqooyi-Bari iyo Somaliland
Tallaabada ka dhanka ah Fahiima Quuje ayaa kusoo beegmaysa xilli ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya Waqooyi-Bari iyo Somaliland, gaar ahaan muranka ka taagan gobolka Sool iyo magaalada Laascaanood.
Mas’uuliyiinta Waqooyi-Bari ayaa cambaareeyay go’aanka Quuje ay ugu wareegtay Somaliland, halka dhinaca Somaliland ay soo dhaweeyeen tallaabadaas.
Arrintan ayaa loo arkaa isbeddel siyaasadeed oo muhiim ah maadaama Fahiima Quuje ay hore uga mid ahayd shaqsiyaad si weyn looga yaqaanay dhacdooyinkii dagaalkii Laascaanood ee sanadkii 2023.
Fahiima Yuusuf Quuje ayaa caan ku noqotay doorkii ay ku lahayd dagaalladii 2023 ka dhacay Laascaanood, kaasoo dhex maray ciidamada Somaliland iyo kooxo hubeysan oo ka soo horjeeday maamulka Somaliland ee magaalada.
Intii uu socday dagaalka, Quuje waxaa lagu arkayay howlo taageero u ahaa dhinacyadii ka soo horjeeday Somaliland, taasoo ka dhigtay qof muhiim ah oo siyaasadeed oo ka dhex muuqday khilaafka gobolka.
Laascaanood ayaa muddo dheer ahayd goob muran siyaasadeed ka taagan yahay, iyadoo dhinacyo kala duwan ay isku hayaan maamulka iyo mustaqbalka magaalada iyo deegaanada ku xeeran.
Kadib dagaalladii dhacay, ciidamada Somaliland ayaa ka baxay magaalada, waxaana halkaas ka hanaqaaday maamul ay taageerayaan qaybo ka mid ah bulshada deegaanka iyo dhinacyo siyaasadeed oo xiriir la leh dowladda federaalka Soomaaliya.
Jawaabta Maamulka Waqooyi-Bari
Baarlamaanka Waqooyi-Bari ayaa difaacay go’aanka uu qaatay, isagoo sheegay in xildhibaanadu ay waajib ku tahay inay ilaaliyaan danaha iyo siyaasadda maamulka ay matalaan.
Mas’uuliyiintu ma aysan sheegin haddii tallaabooyin kale oo sharci ama siyaasadeed laga qaadi doono Fahiima Quuje.
Dhinaca Somaliland ayaan weli si rasmi ah uga hadlin go’aanka Baarlamaanka Waqooyi-Bari, inkastoo taageerayaasha Somaliland ay tallaabada Quuje u arkaan guul siyaasadeed.
Go’aanka laga gaaray Fahiima Quuje ayaa la filayaa inuu sii kiciyo doodaha siyaasadeed ee ku saabsan mustaqbalkeeda siyaasadeed iyo saameynta ay ku yeelan karto khilaafka u dhexeeya Waqooyi-Bari iyo Somaliland.
Sidoo kale, arrintan ayaa saameyn ku yeelan karta isbahaysiyada siyaasadeed ee gobolka Sool, halkaas oo maamullo kala duwan ay ku loollamayaan saameyn iyo taageero.
Waxaa la sugayaa tallaabada xigta ee Fahiima Quuje iyo haddii ay ka jawaabi doonto go’aanka Baarlamaanka ama ay si rasmi ah uga bilaabi doonto howl siyaasadeed gudaha Somaliland.
Ka qaadista xasaanadda Fahiima Quuje waxay muujinaysaa sida uu u qoto dheer yahay khilaafka siyaasadeed ee ka jira waqooyiga Soomaaliya, gaar ahaan arrimaha maamulka iyo lahaanshaha dhulalka lagu muransan yahay.
Isbeddelka siyaasadeed ee ay samaysay Quuje wuxuu muhiimad gaar ah leeyahay sababo la xiriira doorkii ay ku lahayd dhacdooyinkii Laascaanood, taasoo ka dhigtay shaqsi si weyn looga yaqaanay dhinacyada isku haya gobolka.
Dhacdadan ayaa sidoo kale saameyn ku yeelan karta xiriirka siyaasadeed ee Waqooyi-Bari iyo Somaliland, iyadoo labada dhinac ay sii wadaan dadaallada ay ku xoojinayaan saameyntooda deegaanada lagu muransan yahay.