MUQDISHO, Soomaaliya — Juun 28, 2026 —Dadaallada Dowladda Federaalka Soomaaliya ee ku aaddan hirgelinta nidaamka doorashooyinka qof iyo cod ayaa wajahaya dhaleeceyn sii kordheysa, iyadoo siyaasiyiin mucaarad ah iyo falanqeeyayaal ay su’aalo ka keenayaan hufnaanta iyo tartanka doorashooyinka ka dhacaya dowlad-goboleedyada dalka.
Dhaleeceyntii ugu dambeysay ayaa ku wajahan doorashada madaxtinnimada Galmudug ee la filayo inay dhacdo bilaha soo socda, iyadoo siyaasiyiin mucaarad ah ay ku andacoonayaan in natiijada doorashadaas horey loo sii qorsheeyay kahor inta aan si rasmi ah loo billaabin geeddi-socodka doorashada.
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa kadib muran siyaasadeed oo hareeyay doorashadii madaxtinnimada Koonfur Galbeed, taasoo uu kusoo baxay Madaxweyne Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), iyadoo mucaaradka qaarkood ay markaas su’aalo ka keeneen heerka tartan ee doorashada.
Maalmihii la soo dhaafay waxaa isa soo tarayay hadallada ka imaanaya siyaasiyiin mucaarad ah oo sheegaya in taageero siyaasadeed oo xooggan horey loogu ururiyay Libaan Shuluq, oo loo arko inuu yahay musharraxa ugu cadcad ee xilka Madaxweynaha Galmudug.
Mucaaradka ayaa tilmaamay dabaaldegyo habeenkii Sabtida ka dhacay magaalada Muqdisho oo lagu taageerayay Libaan Shuluq, inkastoo aan weli la qaban doorashadii lagu dooran lahaa hoggaanka Galmudug.
Sida ay sheegeen siyaasiyiin mucaarad ah, dabaaldegyadaasi waxay sii xoojinayaan shakiga laga qabo in natiijada doorashadu horay loo sii ogaa.
Dhinaca kale, taageerayaasha nidaamka doorashada ayaa diiday eedeymahaas, iyagoo ku adkeysanaya in aan weli la dooran cid rasmi ah islamarkaana geeddi-socodka siyaasadeed uu wali socdo.
Doodda Ku Saabsan Kalsoonida Doorashada
Muranka taagan ayaa kusoo beegmaya xilli dowladda federaalku si joogto ah u xayeysiinayso hirgelinta nidaamka qof iyo cod, iyadoo ku tilmaamaysa tallaabo muhiim u ah dimuqraadiyadda Soomaaliya.
Mas’uuliyiinta dowladda ayaa marar badan sheegay in doorashooyinka tooska ah ay fure u yihiin kordhinta ka-qaybgalka shacabka iyo xoojinta isla xisaabtanka siyaasadeed.
Hase yeeshee, siyaasiyiin mucaarad ah ayaa ku doodaya in dimuqraadiyaddu aysan ku koobnayn habka codbixinta oo keliya, balse ay ku xiran tahay jiritaanka tartan furan iyo fursad siman oo ay musharrixiintu ku loollamaan.
Sida ay sheegayaan qaar kamid ah siyaasiyiinta mucaaradka, waxaa jira walaac laga qabo in musharrixiinta qaarkood aysan helin jawi siyaasadeed oo isku dheelitiran.
Dowladda federaalka iyo maamulka Galmudug ayaan si rasmi ah uga jawaabin eedeymaha sheegaya in cid gaar ah loo sii asteeyay hoggaanka maamulka.
Xusuusta Doorashadii Koonfur Galbeed
Doodaha hadda ka taagan Galmudug ayaa dib u soo nooleeyay murankii ka dhashay doorashadii madaxtinnimada Koonfur Galbeed.
Kadib markii Sheekh Aadan Madoobe uu ku guuleystay doorashadaas, siyaasiyiin mucaarad ah iyo falanqeeyayaal ayaa sheegay in geeddi-socodkaasi uusan lahayn tartan xooggan oo u dhexeeya musharrixiin badan.
Mucaaradku waxay ku doodeen in natiijada doorashadu ahayd mid la saadaalin karay kahor maalinta codbixinta.
Maamulka Koonfur Galbeed iyo taageerayaashiisa ayaa markaas diiday dhaleeceyntaasi, iyagoo sheegay in doorashadu ku dhacday si waafaqsan dastuurka iyo habraacyada jira.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si joogto ah u difaacda qorshaheeda ku aaddan dib-u-habeynta nidaamka doorashooyinka dalka.
Mas’uuliyiintu waxay ku adkeysanayaan in doorashooyinka qof iyo cod ay muhiim u yihiin dhismaha hay’adaha dowliga ah iyo kobcinta dimuqraadiyadda.
Sidoo kale waxay ku baaqeen in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wadahadal iyo hannaan sharciyeed.
Ilaa hadda ma jiro war rasmi ah oo dowladda federaalka ka soo saartay eedeymaha la xiriira doorashada Galmudug.
Indhaha siyaasadda Soomaaliya ayaa hadda kusii jeeda Galmudug, halkaas oo la filayo in doodaha ku saabsan habka doorashada ay sii xoogaystaan toddobaadyada soo socda.
Mucaaradka ayaa la filayaa inay sii wadaan dalabaadkooda ku aaddan hufnaan, daahfurnaan iyo tartan siyaasadeed oo loo siman yahay.
Kormeerayaal siyaasadeed ayaa sheegaya in habka loo maareeyo doorashada Galmudug uu saameyn ku yeelan karo kalsoonida lagu qabo doorashooyinka mustaqbalka iyo qorshaha guud ee dalka ee ku aaddan dimuqraadiyadeynta.
Falanqayn: Sababta Arrintani Muhiim U Tahay
Murankan ayaa muujinaya caqabadaha horyaalla dadaallada lagu hirgelinayo nidaamka qof iyo cod ee Soomaaliya.
Kalsoonida shacabka iyo siyaasiyiinta ayaa door weyn ka ciyaarta guusha doorasho kasta, waxaana muhiim ah in dhinacyada kala duwan ay u arkaan geeddi-socodka mid furan oo cadaalad ah.
Haddii khilaafka siyaasadeed sii socdo, wuxuu saameyn ku yeelan karaa wada shaqeynta dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada, gaar ahaan xilliga la diyaarinayo doorashooyin kale oo muhiim ah.
Doorashada Galmudug ayaa sidaas darteed noqon karta imtixaan muhiim u ah kalsoonida siyaasadeed iyo mustaqbalka dib-u-habeynta nidaamka doorashooyinka Soomaaliya.