EYL, Soomaaliya — Sebtembar 12, 2026 — Dibadbaxayaal ayaa Sabtidii calanka Turkiga ku gubay deegaanka Maraayo ee degmada Eyl, xilli ay sii kordhayso caro ka dhalatay duqeymo ay mas’uuliyiinta Puntland ku eedeeyeen inay ku dhinteen kalluumeysato rayid ah oo ku sugnaa xeebaha gobolka Nugaal.

Mas’uuliyiin ka tirsan maamulka gobolka Nugaal ayaa ka qeybgalay dibadbaxa, iyagoo dowladda Turkiga ku eedeeyay inay fulisay duqeymaha. Waxay sheegeen in dadka la dilay ay ahaayeen kalluumeysato aan wax dambi ah gelin, waxayna dalbadeen in lala xisaabtamo cidda ka dambeysay hawlgallada militari ee laga fuliyay xeebaha Puntland.

Puntland oo Ku Celisay Eedeymaha Duqeymaha

Dibadbaxa Maraayo ayaa daba socda laba duqeyn oo bishii Agoosto laga soo sheegay agagaarka deegaannada Garmaal iyo Jiifle.

Wasiir ku-xigeenka Amniga Puntland, Cabdiraxmaan Yuusuf Dujana, ayaa horay u sheegay in afar qof lagu dilay duqeyn ka dhacday agagaarka Garmaal, halka sagaal qof oo kale ay ku dhinteen weerar labaad oo ka dhacay Jiifle.

Mas’uuliyiinta Puntland waxay dadka dhintay ku tilmaameen kalluumeysato rayid ah. Waxay sidoo kale sheegeen in maamulka uu hayo caddeymo muujinaya in Turkigu ka dambeeyay labada duqeyn.

Puntland si rasmi ah uma aysan soo bandhigin caddeymaha ay sheegtay inay hayso, halka Turkiguna uusan aqbalin mas’uuliyadda weerarradaas.

Dhacdada Garmaal waxay timid kaddib markii burcad-badeed ay 17-kii Agoosto markabka xamuulka ee M/V LUTUF ka afduubteen meel qiyaastii saddex mayl iyo bar-badeed u jirta xeebta Maraayo.

Markabka oo ku diiwaangashanaa calanka Cameroon ayaa la sheegay inuu siday hub, qalabka isgaarsiinta iyo qalab dayax-gacmeed oo ku socday xarunta tababarka ciidamada Turkiga ee magaalada Muqdisho.

Burcad-badeedda ayaa markabka u kaxeeyay dhanka xeebta Garmaal. Maraakiib laga leeyahay Turkiga ayaa markii dambe ku soo dhowaaday markabka, iyadoo diyaaradaha qumaatiga u kaca iyo kuwa aan duuliyaha lahayn lagu arkay deegaanka.

Duqeyn ayaa la sheegay inay ku dhacday doonta kaddib markii ay xeebta ku soo laabatay, waxaana ku dhintay afar qof, halka laba kalena ay ku dhaawacmeen.

Maamulka Puntland, ehellada dhibbanayaasha iyo dadka deegaanka ayaa sheegay in ragga la dilay ay ahaayeen kalluumeysato rayid ah. Mas’uuliyiin ka tirsan dowladda federaalka ayaa su’aal geliyay sheegashadaas, iyagoo tilmaamay inay suurtagal tahay in raggaasi xiriir la lahaayeen burcad-badeedda.

Markabkii la Afduubtay oo Dib Loo Sii Daayay

Markabka M/V LUTUF ayaa markii dambe lagu soo furtay hawlgal ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamada Soomaaliya iyo Turkiga.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in hawlgalka lagu burburiyay afar doon oo ay adeegsanayeen burcad-badeedda, laguna dilay 14 qof oo lagu tuhmay inay ka tirsanaayeen kooxda afduubatay markabka.

Burcad-badeedda kale ayaa la sheegay inay ka carareen markabka, taasoo ciidamada u saamaxday inay dib ula wareegaan.

Wasaaraddu kama aysan hadlin eedeymaha Puntland ee ku saabsan kalluumeysatada la sheegay in lagu dilay duqeymihii Garmaal iyo Jiifle.

Puntland waxay sheegtay inay taageersan tahay hawlgallada sharciga waafaqsan ee lagula dagaallamayo burcad-badeedda iyo dambiyada kale ee badda. Maamulka ayaa dhinaca kale sheegay inuu ka soo horjeedo in dad la dilo iyadoo lagu saleynayo tuhun aan baaritaan lagu xaqiijin.

Mas’uuliyiinta Puntland waxay dalbadeen daahfurnaan iyo wada-shaqeyn buuxda ka hor inta aysan ciidamo shisheeye hawlgallo militari ka fulin deegaannada ama biyaha Puntland.

Dibadbaxyada ka Dhanka ah Turkiga oo Sii Kordhaya

Bannaanbaxa Sabtidii ka dhacay Maraayo ayaa qeyb ka ah dibadbaxyo ka dhan ah Turkiga oo dhawaan ka dhacay deegaanno kala duwan oo Soomaaliya ka tirsan.

Dibadbaxyo la mid ah ayaa lagu qabtay deegaanno ay maamulaan Puntland, Jubbaland iyo Koonfur Galbeed. Dadka bannaanbaxayay ayaa Turkiga ku eedeeyay inuu taageeray ama fuliyay hawlgallo militari oo la sheegay inay sababeen dhimashada dad rayid ah.

Dibadbaxayaal ku sugnaa Doolow, Garbahaarrey iyo deegaanno u dhow Baydhabo ayaa sidoo kale gubay calanka Turkiga.

Qaar badan oo kamid ah eedeymaha la xiriira duqeymahaas weli waa kuwo lagu muransan yahay, mana jiraan baaritaanno madax-bannaan oo caddeeyay mas’uuliyadda Turkiga ee dhammaan dhacdooyinka la soo sheegay.

Bannaanbaxyadu waxay muujinayaan falcelin dadweyne oo aan caadi ahayn oo ka dhan ah Turkiga, kaas oo in ka badan toban sano xiriir dhow oo diblomaasiyadeed, amni iyo dhaqaale la lahaa Soomaaliya.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka oo Cambaareeyay Gubista Calanka

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur Jaamac, ayaa cambaareeyay gubista calanka Turkiga, isagoo ku tilmaamay fal ceeb ah oo qeyb ka ah ajande shisheeye.

“Aad ayaan uga xumaaday in calanka Turkiga lagu gubo dalkeenna,” ayuu Jaamac ku yiri hadal ay baahiyeen warbaahinta Soomaalida.

Guddoomiyaha ayaa sheegay in Turkigu u dulqaatay Soomaaliya, isla markaana uu sii waday taageerada uu siinayo dalka muddadii ay jireen qalalaasaha siyaasadeed iyo amni darrada.

Waxa uu ka digay in gubista calanka waddan kale ay dhaawici karto xiriirka Soomaaliya iyo dal uu ku tilmaamay saaxiib dhow oo garab istaagay shacabka Soomaaliyeed.

Jaamac si toos ah ugama uusan hadlin dalabka Puntland ee ah in baaritaan lagu sameeyo dhimashada dadka rayidka ah ee laga soo sheegay Garmaal iyo Jiifle.

Xiriirka Amni ee Soomaaliya iyo Turkiga

Turkigu wuxuu magaalada Muqdisho ku leeyahay xaruntiisa tababarka militari ee ugu weyn ee uu ku leeyahay meel ka baxsan dalkiisa. Ankara waxay tababartay kumannaan askari oo Soomaali ah, waxayna dowladda federaalka siisaa qalab iyo taageero hawlgal oo lagula dagaallamo Al-Shabaab.

Ballaarinta kaalinta amni ee Turkiga ayaa soo jiidatay su’aalo sii kordhaya, gaar ahaan maamul-goboleedyada uu xiriirkoodu xumaaday dowladda federaalka.

Puntland iyo Jubbaland ayaa marar badan dowladda federaalka ku eedeeyay inay fuliso hawlgallo siyaasadeed iyo kuwo amni iyadoo aan wadatashi ku filan la yeelan maamullada gobollada.

Dowladda Turkiga iyo dowladda federaalka Soomaaliya midkoodna jawaab degdeg ah kama bixin dibadbaxii Sabtidii ka dhacay Maraayo.

Haddii aan la helin baaritaan madax-bannaan, cidda fulisay duqeymaha iyo xaaladda dadka la dilay waxay ahaan doonaan arrimo lagu muransan yahay.

Falanqeyn: Sababta ay Arrintani Muhiim u Tahay

Dibadbaxa Maraayo wuxuu sii xumeyn karaa xiisadda u dhexeysa Puntland, dowladda federaalka Soomaaliya iyo Turkiga. Ankara waxay kamid tahay saaxiibbada ugu muhiimsan ee dhinaca amniga u jooga Muqdisho, halka Puntland ay ku adkeysanayso in hawlgallada shisheeye ee saameynaya bulshadeeda lala socodsiiyo maamulka, lagulana xisaabtamo waxyeellada ka dhalata.

Dibadbaxyada sii socda waxay dhaawici karaan kalsoonida shacabka ee hawlgallada amni ee ay taageeraan dowladaha shisheeye. Haddii aan la caddeyn cidda fulisay duqeymaha iyo in dad rayid ah si khaldan loo bartilmaameedsaday, waxaa sii kordhi kara carada bulshada xeebaha, taasoo adkeyn karta iskaashiga lagula dagaallamayo burcad-badeedda iyo kooxaha hubeysan.