MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 14, 2026 — Maamulka Puntland ayaa ku eedeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya inay leexsatay gargaarkii bani’aadannimo ee ay beesha caalamku ugu talagashay Puntland, isla markaana sheegay in gobolka uu helo boqolkiiba hal keliya mashaariicda horumarineed ee laga fuliyo dalka. Eedeymahan ayaa sii xoojinaya khilaafka muddooyinkii dambe ka dhex jiray labada dhinac ee ku saabsan qaybsiga gargaarka, maalgelinta horumarinta, iyo xiriirka federaalka.
Mas’uuliyiinta Puntland ayaa sheegay in gargaarka bani’aadannimo ee ay bixiyaan hay’adaha caalamiga ah loogu talagalay shacabka Puntland aan si buuxda u gaarin gobolka, iyagoo ku eedeeyay Dowladda Federaalka inay leexsato qoondadaasi.
Sidoo kale, Puntland waxay sheegtay inay hesho oo keliya 1% mashaariicda horumarineed ee Dowladda Federaalka ka hirgeliso Soomaaliya, inkastoo ay sheegtay inay ka mid tahay maamullada ugu waaweyn dalka isla markaana ay door muuqda ka qaadato amniga iyo horumarka.
Hadalladan ayaa lagu sheegay war kasoo baxay mas’uuliyiin ka tirsan Puntland oo ka hadlay xiriirka kala dhexeeya Dowladda Federaalka iyo habka loo qaybiyo gargaarka iyo mashaariicda horumarineed.
Ilaa iyo waqtiga la daabacayay warbixintan, Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan jawaabin eedeymahaasi.
Qaybsiga Gargaarka Oo Ah Arrin Xasaasi Ah
Soomaaliya ayaa weli ka mid ah dalalka ay malaayiin qof ugu baahan yihiin gargaar bani’aadannimo sababo la xiriira abaaraha, fatahaadaha, colaadaha iyo barakaca.
Hay’adaha caalamiga ah ayaa inta badan gargaarkooda ku gaarsiiya Soomaaliya iyagoo la shaqeynaya Dowladda Federaalka, Qaramada Midoobay, ururrada samafalka iyo maamullada dowlad goboleedyada.
Qaabka loo qaybiyo gargaarka iyo maalgelinta horumarinta ayaa muddo dheer ahaa arrin muran dhalisay, iyadoo dowlad goboleedyo kala duwan ay marar badan cabasho ka muujiyeen sida loo qaybiyo dhaqaalaha iyo mashaariicda.
Puntland ayaa horey ugu baaqday in la helo hannaan hufan oo caddaalad ku dhisan, kaas oo lagu qaybiyo gargaarka iyo mashaariicda iyadoo lagu saleynayo baahiyaha dhabta ah ee bulshada.
Ilaa hadda, Dowladda Federaalka Soomaaliya ma aysan soo saarin war rasmi ah oo ay kaga jawaabayso eedeymaha cusub ee Puntland.
Dowladda Federaalka ayaa marar hore diidday eedeymo la xiriira takooridda dowlad goboleedyada, iyadoo sheegtay in mashaariicda horumarinta iyo gargaarka lagu saleeyo qorshayaasha qaranka, baahiyaha jira iyo heshiisyada lala leeyahay deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah.
Dhanka kale, saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa si joogto ah u adkeeya muhiimadda ay leedahay isla xisaabtanka, hufnaanta iyo wada shaqeynta Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada si loo xaqiijiyo in gargaarku gaaro dadka loogu talagalay.
Xiriirka Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sanadihii la soo dhaafay marar badan wajahay khilaafyo la xiriira dastuurka, awood qaybsiga, doorashooyinka, amniga iyo maamulka nidaamka federaalka.
Puntland ayaa dhowr jeer hakisay wada shaqeynta Dowladda Federaalka iyadoo ku doodaysa in go’aamada waaweyn ee saameeya nidaamka federaalka aysan ku imaan wadatashi buuxa oo dhex mara dhammaan dowlad goboleedyada.
Cabashooyinka ku saabsan qaybinta mashaariicda horumarinta ayaa sidoo kale horey u soo noqnoqday, iyadoo Puntland ay marar badan sheegtay in aysan helin saamiga ay mudan tahay ee maalgelinta dowladda dhexe iyo deeqaha horumarinta.
Soomaaliya ayaa weli si weyn ugu tiirsan taageerada caalamiga ah si loo maalgeliyo adeegyada bulshada, kaabeyaasha dhaqaalaha, caafimaadka, waxbarashada iyo gurmadka bani’aadannimo, taasoo ka dhigaysa habka loo maareeyo deeqaha mid muhiim u ah dowladnimada iyo horumarka dalka.
Indhaha siyaasadda ayaa hadda ku wajahan in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay si rasmi ah uga jawaabto eedeymaha Puntland iyo in la helo faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan habka loo qaybiyo gargaarka bani’aadannimo iyo mashaariicda horumarinta.
Waxaa sidoo kale la filayaa in hay’adaha caalamiga ah iyo deeq-bixiyeyaashu sii wadaan wadahadallada ay la leeyihiin Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada si loo xoojiyo hufnaanta iyo isla xisaabtanka ku saabsan gaarsiinta gargaarka.
Falanqeyn: Sababta Arrintani Muhiim U Tahay
Eedeymaha Puntland ayaa muujinaya in weli ay jiraan khilaafyo siyaasadeed oo saameyn kara wada shaqeynta Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada, gaar ahaan dhinacyada gargaarka iyo horumarinta.
Haddii khilaafyadan sii socdaan, waxay saamayn ku yeelan karaan kalsoonida lagu qabo habka loo qaybiyo deeqaha caalamiga ah iyo hirgelinta mashaariicda horumarineed ee dalka.
Doodda ku saabsan hufnaanta, isla xisaabtanka iyo sinnaanta qaybinta kheyraadka ayaa weli ka mid ah arrimaha ugu waaweyn ee saameeya xiriirka Dowladda Federaalka iyo dowlad goboleedyada Soomaaliya.
Maadaama Dowladda Federaalka aysan weli ka jawaabin eedeymahan, sheegashooyinka Puntland waxay weli yihiin eedeymo u baahan jawaab rasmi ah ama xaqiijin madax-bannaan.