MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 6, 2026 —
Maamullada Puntland iyo Jubaland ayaa uga digay maraakiibta kalluumeysiga ee Turkiga inay ka howlgalaan biyaha ku teedsan xeebahooda, kadib markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay dhawaan ku dhawaaqday in maraakiib kalluumeysi oo Turkigu leeyahay ay iman doonaan Soomaaliya, iyagoo qeyb ka ah iskaashi lagu horumarinayo waaxda kalluumeysiga.
Digniintan ayaa muujineysa khilaaf cusub oo ku saabsan cidda maamuleysa khayraadka badda Soomaaliya, iyadoo muranka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada uu muddo dheer soo jiitamayay.
Mas’uuliyiin ka tirsan Puntland iyo Jubaland ayaa sheegay in aan loo oggolaan doonin maraakiib shisheeye oo kalluumeysi inay ka howlgalaan biyaha ay labada maamul sheegtaan inay hoos yimaadaan.
Maamulladu waxay ku doodeen in go’aannada la xiriira maamulka khayraadka badda ay tahay in lagala tashado dowlad-goboleedyada, inkastoo aysan si rasmi ah u shaacin tallaabooyinka ay qaadi doonaan haddii maraakiibta Turkigu gaaraan xeebaha ay maamulaan.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhawaan sheegtay in maraakiib kalluumeysi oo Turkigu leeyahay ay dalka imanayaan, iyadoo qorshuhu yahay in la horumariyo wax-soo-saarka kalluumeysiga, kor loo qaado maalgashiga, lana abuuro fursado shaqo.
Ilaa iyo hadda, Dowladda Federaalka kama aysan jawaabin digniinta ay soo saareen Puntland iyo Jubaland.
Sidoo kale, dowladda Turkiga weli kama aysan hadlin digniinta ay soo saareen labada maamul.
Dowladda Federaalka ayaa hore u sheegtay in heshiisyada caalamiga ah ee la xiriira khayraadka badda ay ku jiraan awoodaha dowladda dhexe, iyadoo xustay in iskaashiga Turkigu uu qeyb ka yahay dadaallada lagu horumarinayo dhaqaalaha dalka iyo waaxda kalluumeysiga.
Dhanka kale, Puntland iyo Jubaland waxay ku adkeysanayaan in dowlad-goboleedyadu ay door muhiim ah ku leeyihiin maamulka iyo ka faa’iideysiga khayraadka dabiiciga ah ee ku yaalla deegaannadooda.
Ilaa hadda ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in ay dhaceen iska hor imaadyo la xiriira maraakiibta kalluumeysiga ee Turkiga.
Muranka ku saabsan maamulka khayraadka dabiiciga ah ayaa ka mid ahaa arrimaha ugu waaweyn ee siyaasadda Soomaaliya tan iyo markii dalka uu qaatay nidaamka federaalka.
Sanadihii la soo dhaafay waxaa jiray khilaafyo la xiriiray maamulka dekedaha, shidaalka iyo gaaska, qeybsiga dakhliga, iyo sidoo kale kalluumeysiga.
Puntland ayaa marar badan ku celcelisay in dowlad-goboleedyadu ay xaq u leeyihiin inay ka qeyb qaataan go’aannada la xiriira khayraadka ku yaalla deegaannadooda iyo biyaha ku dhow.
Jubaland ayaa iyaduna hore u dalbatay in Dowladda Federaalka ay la tashato dowlad-goboleedyada marka la gaarayo go’aanno saameyn ku leh dhaqaalaha iyo khayraadka dabiiciga ah.
Turkiga ayaa sannadihii u dambeeyay noqday mid ka mid ah saaxiibbada ugu waaweyn ee Soomaaliya, isagoo maalgashi iyo taageero ka geystay dhinacyada amniga, kaabeyaasha dhaqaalaha, waxbarashada, caafimaadka, iyo mashaariic kale oo horumarineed.
Khilaafkan ayaa mar kale muujinaya caqabadaha weli ka jira xiriirka Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada ee ku saabsan maamulka khayraadka dalka.
Haddii aan xal siyaasadeed laga gaarin arrimaha la xiriira awoodaha dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada, waxaa suuragal ah in murannada noocan oo kale ah ay sii socdaan, taasoo saameyn karta hirgelinta heshiisyada maalgashi iyo horumarinta dhaqaalaha.
Waaxda kalluumeysigu waxay ka mid tahay ilaha dhaqaale ee ugu muhiimsan Soomaaliya, waxaana kumannaan qoys oo Soomaaliyeed ay noloshooda ku tiirsan tahay khayraadka badda.
Indhaha ayaa hadda ku sii jeeda sida Dowladda Federaalka, Puntland, iyo Jubaland ay u maareyn doonaan khilaafkan, iyo in wadahadal laga bilaabo ka hor inta aysan maraakiibta kalluumeysiga ee Turkigu bilaabin howlahooda.