GAROOWE, Soomaaliya — Agoosto 21, 2026 — Dowladda Puntland ayaa jawaab degdeg ah ka dalbatay dowladaha leh maraakiibta dagaalka ee lagu eedeeyay inay duqaymo ka geysteen agagaarka deegaanka Garmaal ee gobolka Nugaal 18-kii iyo 20-kii Agoosto, iyadoo sheegtay in hawlgallada lagu bartilmaameedsaday kalluumeysato iyo hantidooda.

Puntland oo dalbatay jawaab degdeg ah

Wasaaradda Amniga iyo DDR-ta Dowladda Puntland ayaa bayaan ay soo saartay Jimcihii ku sheegtay in dowladaha maamula maraakiibtaasi ay si degdeg ah u caddeeyaan ujeeddada iyo duruufaha ku xeernaa hawlgallada.

Wasaaraddu ma magacaabin dalalka ama maraakiibta dagaalka ee ay ku eedeysay duqaymaha. Sidoo kale, ma aysan soo bandhigin faahfaahin ku saabsan khasaaraha ama caddeymo si madax-bannaan loogu xaqiijin karo cidda fulisay weerarrada.

Ma jirto dowlad shisheeye ama ciidan badeed oo caalami ah oo si rasmi ah u sheegtay mas’uuliyadda duqaymaha markii bayaanka Puntland la soo saaray.

Puntland waxay sheegtay inay ka soo horjeedo weerarro ay maraakiibta dagaalka ee caalamiga ahi ka geystaan deegaannada xeebaha iyo doonyaha rayidka ee ku dhow maraakiibta ay haystaan kooxaha looga shakisan yahay burcad-badeednimada.

Waxay ka digtay in hawlgallada noocaas ahi khatar gelin karaan kalluumeysatada iyo dadka kale ee deegaanka ee aan wax xiriir ah la lahayn burcad-badeedda.

Puntland ayaa sidoo kale sheegtay in hawlgallada milatari ee aan si wanaagsan loola xiriirin hay’adaha amniga ay dhaawici karaan iskaashiga kala dhexeeya saaxiibada caalamiga ah ee ka shaqeeya sugidda ammaanka xeebaha Soomaaliya.

Khasaaraha la sheegay oo aan weli la xaqiijin

Bayaanka Puntland laguma sheegin tirada dadka ku dhintay ama ku dhaawacmay labada dhacdo.

Hase yeeshee, sarkaal Soomaali ah ayaa wakaaladda wararka Associated Press u sheegay in duqayn dhacday 18-kii Agoosto ay dishay afar nin, halka laba kalena ay ku dhaawacmeen, kaddib markii doon yar ay ka soo laabatay markab ganacsi oo lagu haystay meel u dhow Garmaal.

Sarkaalka ayaa sheegay in doonta ay qaad ugu geysay rag looga shakisan yahay inay afduub ahaan u haystaan markabka M/V LUTUF. Lama xaqiijin duruufaha duqaynta, cidda fulisay iyo in dadka la beegsaday ay ku lug lahaayeen afduubka markabka.

Faahfaahinta duqaynta labaad ee la sheegay inay dhacday 20-kii Agoosto ayaa weli kooban. Puntland waxay sheegtay in kalluumeysato iyo hantidooda la bartilmaameedsaday, balse sheegashadaas si madax-bannaan looma xaqiijin.

Afduubka markabka M/V LUTUF

Xiisaddan ayaa ka dambeysay afduubka markabka M/V LUTUF oo ka dhacay xeebaha Puntland 17-kii Agoosto.

Sida uu sheegay sarkaal Soomaali ah oo la hadlay Associated Press, siddeed nin oo hubeysan ayaa markabka ku qabsaday meel qiyaastii 3.5 mayl-badeed u jirta Marraya ee degmada Eyl, iyagoo markabka u jiheeyay xeebta Garmaal ee degmada Dangorayo.

Markabka ayaa la sheegay inuu siday hub, qalabka isgaarsiinta iyo qalabka dayax-gacmeedka oo ku wajahnaa xarunta tababarka ciidamada Turkiga ee Muqdisho.

Tobanka shaqaalaha ah ee saarnaa markabka ayaa la sheegay inay kala ahaayeen lix Hindi ah, hal Turki ah, hal Georgian ah iyo laba waardiye oo Serbian ah.

Wararka ayaa sidoo kale sheegay in maraakiib ay leeyihiin shirkado Turki ah, diyaarado helikobtar ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn lagu arkay agagaarka markabka la afduubtay. Dowladda Turkiga si rasmi ah uma aysan xaqiijin inay wax lug ah ku lahayd duqaymaha Garmaal.

Xaaladda shaqaalaha, shixnadda iyo markabka M/V LUTUF weli si buuxda uma cadda.

Puntland oo ka digtay dano shisheeye

Puntland waxay si adag u cambaareysay dib u soo cusboonaanshaha falalka burcad-badeednimada ee xeebaha maamulkeeda, iyadoo xaqiijisay inay ka go’an tahay la dagaallanka dambiyada ka dhaca badda.

Maamulka ayaa sheegay inuu diyaar u yahay inuu la shaqeeyo dowladaha iyo hay’adaha caalamiga ah ee doonaya in la sii daayo maraakiibta la afduubtay, isla markaana dib loo soo celiyo xorriyadda isu socodka badda.

Hase yeeshee, wasaaraddu waxay ku eedeysay awoodo shisheeye inay hawlgallada la dagaallanka burcad-badeedda u adeegsan karaan dano siyaasadeed ama dhaqaale oo aan la shaacin. Ma aysan magacaabin dhinacyada ay eedeyntaasi khuseyso, mana aysan soo bandhigin caddeymo taageeraya.

Puntland waxay ku baaqday in dhammaan hawlgallada ammaanka badda lala xiriiriyo hay’adaheeda amniga, lana hubiyo badbaadada dadka ku nool deegaannada xeebaha.

Taariikhda burcad-badeednimada Soomaaliya

Falalka burcad-badeednimada ee xeebaha Soomaaliya ayaa si weyn hoos ugu dhacay kaddib markii ay meeshii ugu sarreysay gaareen in ka badan toban sano ka hor.

Hoos u dhacaas waxaa qeyb ka qaatay hawlgallada ciidamada badda ee caalamiga ah, xoojinta ammaanka maraakiibta ganacsiga iyo dadaallada hay’adaha amniga ee Soomaaliya iyo maamullada deegaannada.

Afduubyo dhowaan dhacay ayaa soo celiyay walaaca laga qabo dib u soo xoogeysiga burcad-badeedda. Bishii Abriil, rag looga shakisan yahay burcad-badeednimo ayaa markabka Sward ku afduubtay meel u dhow Garacad, maalmo kaddib markii markab kale lagu qabsaday xeebaha Soomaaliya.

Hawlgalka Atalanta ee Midowga Yurub ayaa weli ka shaqeeya ka hortagga burcad-badeednimada iyo dhaca hubeysan ee badda, ilaalinta maraakiibta nugul iyo iskaashiga hay’adaha ammaanka ee gobolka.

Dalabka Puntland wuxuu muujinayaa khatarta ka dhalan karta marka ciidamo shisheeye ay hawlgallo milatari ka fuliyaan meelo u dhow deegaanno rayid ah, iyagoo aan si cad u shaacin cidda ay yihiin ama saldhigga sharci ee hawlgalkooda.

Xiriir la’aanta hay’adaha deegaanka waxay sidoo kale adkeyn kartaa in la kala saaro kalluumeysatada iyo burcad-badeedda, maadaama labada dhinacba ay isticmaali karaan doonyo yaryar oo isku muuqaal ah. Waxyeello gaarta rayidka ama qalabka kalluumeysiga waxay kordhin kartaa kalsooni darrada loo qabo hawlgallada ciidamada badda ee caalamiga ah.

Puntland waxay muujisay inay taageersan tahay la dagaallanka burcad-badeednimada, balse waxay dooneysaa in hawlgallada lagu fuliyo wada-shaqeyn, isla xisaabtan iyo ilaalinta dadka rayidka ah.