MOGADISHU, Soomaaliya — Agoosto 4, 2026 — Xildhibaanno Puntland iyo Jubaland ku metela labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ayaa si adag u cambaareeyay hub iyo ciidan la sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay geyneyso magaalada Gaalkacyo, iyaga oo ka digay in arrintaasi ay horseedi karto iska-horimaad hubeysan iyo xasillooni darro ka dhalata magaalada istaraatiijiga ah.

Xildhibaannada ayaa Talaadadii soo saaray bayaan ay ku eedeeyeen Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre inay mas’uul ka yihiin dhaq-dhaqaaqyada ciidan iyo hubka la sheegay in lagu daabulayo Gaalkacyo.

Waxay ku andacoodeen in ujeeddada dhaq-dhaqaaqyadaasi ay tahay in lagu wiiqo amniga Puntland laguna abuuro cadaadis siyaasadeed iyo mid milatari oo ka dhan ah maamulkaas.

Eedeymahaas si madax-bannaan looma xaqiijin. Bayaanka xildhibaannada laguma caddeyn tirada ciidamada, nooca iyo cadadka hubka, cutubyada ku lug leh ama amarrada rasmiga ah ee la siiyay.

Bayaanka ayaa soo baxay kadib warar sheegayay in maleeshiyaad deegaanka ahi ay koonfurta Gaalkacyo ku qabsadeen hub ay lahayd Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Sida ay sheegeen ilo deegaanka ah, hubka ayaa la doonayay in laga gudbiyo dhinaca Galmudug ay maamusho ee magaalada, loona gudbiyo dhanka Puntland. Ilaha ayaa ku dooday in hubka loo adeegsan karay hawlgallo ka dhan ah Puntland, balse sheegashadaas lama xaqiijin.

Ciidamo ka tirsan Dowladda Federaalka ayaa la sheegay inay daba galeen hubka la qabsaday, kadibna isku dayeen inay xoog ku soo ceshadaan. Arrintaas ayaa sida la sheegay dhalisay rasaas iyo iska-horimaad dhexmaray ciidamada dowladda iyo maleeshiyaadka deegaanka.

Ma jirin tiro rasmi ah oo laga bixiyay khasaaraha ka dhashay iska-horimaadka, mana cadda cidda sida tooska ah u hoggaamineysay kooxaha deegaanka ee hubka qabsaday.

Dowladda Federaalka Soomaaliya, maamulka Puntland iyo Galmudug ayaan weli soo saarin warbixin faahfaahsan oo ku saabsan dhacdada iyo ujeeddada hubka la sheegay in la waday.

Xildhibaannada oo Ka Digay Colaado Cusub

Xildhibaannada Puntland iyo Jubaland ayaa sheegay in Gaalkacyo ay sannadihii dambe horumar ka sameysay dhinacyada amniga, wada noolaanshaha bulshada iyo isu socodka ganacsiga.

Waxay ka digeen in dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo aan lala socodsiin dhinacyada deegaanka ay dib u soo celin karaan colaado hore uga dhacay magaalada, isla markaana ay halis gelin karaan dadka rayidka ah.

Bayaanka ayaa lagu sheegay in hub, saanad iyo ciidan si joogto ah looga dejinayo garoonka diyaaradaha ee koonfurta Gaalkacyo, oo hoos taga maamulka Galmudug.

Xildhibaannada ayaa dhaq-dhaqaaqyadaas ku tilmaamay kuwo dano siyaasadeed laga leeyahay, waxayna ku baaqeen in si degdeg ah loo joojiyo wax kasta oo keeni kara isku dhac u dhexeeya ciidamada dowladda iyo kuwa Puntland.

Warar soo baxay bishii Luulyo ayaa sidoo kale sheegayay in ciidamo federaal ah iyo saanad milatari laga soo qaaday Muqdisho, laguna geeyay Gaalkacyo xilli ay sii kordhayeen khilaafaadka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Puntland.

Ilo amni ayaa sheegay in diyaaradaha sida ciidamada iyo qalabka ay ka degeen dhinaca magaalada ee Galmudug maamusho. Dowladda Federaalka si rasmi ah ugama aysan hadlin wararkaas.

Mas’uuliyiin Puntland ah ayaa hore Dowladda Federaalka ugu eedeeyay inay hub iyo ciidan ku uruurineyso Gaalkacyo, iyaga oo sheegay in dhaq-dhaqaaqyadaasi ay halis ku yihiin amniga maamulka.

Eedeymaha Puntland iyo kuwa xildhibaannada si madax-bannaan looma xaqiijin.

Dowladda oo Lagu Eedeeyay Inay Ka Mashquushay Al-Shabaab

Xildhibaannada ayaa Dowladda Federaalka ku dhaliilay inay ciidamo iyo hub ku uruurineyso Gaalkacyo xilli ciidamada Soomaaliya iyo kuwa maamul-goboleedyada ay dagaallo kula jiraan Al-Shabaab.

Bayaankooda waxay ku xuseen weerarro iyo dhaq-dhaqaaqyo Al-Shabaab laga soo sheegay deegaanno ay ka mid tahay Teedaan, iyo dagaallo ka socda gobolka Shabeellaha Dhexe.

Waxay sheegeen in ciidamada iyo qalabka milatari ay tahay in loo adeegsado la dagaallanka Al-Shabaab, halkii lagu mashquuli lahaa khilaafaadka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo maamul-goboleedyada.

Xildhibaannada ayaa ugu baaqay madaxda Dowladda Federaalka inay ka fogaadaan tallaabo kasta oo dhalin karta dagaal sokeeye, hubeynta dhinacyo siyaasadeed ama isku dhac dhex mara ciidamada Soomaaliyeed.

Waxay sidoo kale ka dalbadeen dowladda inay mudnaanta siiso sugidda amniga, la dagaallanka kooxaha hubeysan iyo xallinta khilaafaadka siyaasadeed iyadoo la adeegsanayo wada-hadal.

Asalka Khilaafka Dowladda Federaalka iyo Puntland

Xiriirka Dowladda Federaalka iyo Puntland ayaa bilihii dambe sii xumaanayay, iyadoo labada dhinac ay isku hayaan arrimo ay ka mid yihiin dastuurka, awood-qaybsiga siyaasadeed, maamulka ciidamada iyo awoodda dowladda dhexe ku leedahay maamul-goboleedyada.

Puntland ayaa hore u sheegtay inay xiriirka kala laabatay hay’adaha federaalka ilaa laga gaarayo heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, iyadoo ka soo horjeedda wax-ka-beddellada dastuurka ee ay ansixiyeen hay’adaha Dowladda Federaalka.

Maamulka Puntland ayaa sidoo kale ku eedeeyay Muqdisho inay isku dayeyso inay taageerto ciidamo ama kooxo ka soo horjeeda madaxda Puntland. Dowladda Federaalka si joogto ah uma aysan bixin jawaab faahfaahsan oo ku saabsan eedeymahaas.

Gaalkacyo waa magaalo si gaar ah u nugul, maadaama dhinaceeda waqooyi ay maamusho Puntland, halka dhinaca koonfureed uu hoos tago Galmudug.

Magaalada iyo guud ahaan gobolka Mudug waxaa ku sugan ciidamo kala amar qaata maamullada Puntland, Galmudug iyo Dowladda Federaalka. Dhaq-dhaqaaq kasta oo ciidan oo aan la isku raacsaneyn ayaa si degdeg ah u dhalin kara xiisad ama iska-horimaad.

Gaalkacyo waxaa hore uga dhacay dagaallo beeleed iyo kuwo u dhexeeyay ciidamada Puntland iyo Galmudug. Heshiisyo nabadeed oo la gaaray sannadihii dambe ayaa gacan ka geystay yareynta colaadaha iyo soo celinta isu socodka bulshada iyo ganacsiga.

Indhaha ayaa hadda ku jeeda Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo laga sugayo inay caddeyso ujeeddada hubka iyo ciidamada la sheegay in la geeyay Gaalkacyo.

Waxaa sidoo kale la filayaa in Puntland ay sii xoojiso ammaanka waddooyinka, garoomada diyaaradaha iyo goobaha laga soo galo deegaannada ay maamusho.

Wada-hadal dhex mara Dowladda Federaalka, Puntland iyo Galmudug ayaa loo arkaa waddada ugu dhow ee lagu yareyn karo xiisadda laguna xaqiijin karo in dhaqdhaqaaqyada ciidamada lagu saleeyo iskaashi iyo xog-wadaag.

Dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo kale oo aan la isku raacsaneyn waxay kordhin karaan halista isku dhacyo cusub oo ka dhaca Gaalkacyo iyo deegaannada kale ee gobolka Mudug.

Gaalkacyo waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu xasaasisan Soomaaliya marka laga eego dhinacyada siyaasadda, amniga iyo maamulka. Kala qeybsanaanta magaalada waxay ka dhigan tahay in ciidan ama hub la geeyo hal dhinac si fudud loogu fasiri karo hanjabaad ka dhan ah dhinaca kale.