CARMO, Soomaaliya — Agoosto 8, 2026 — Ciidamada Puntland ayaa Sabtidii si rasmi ah ula wareegay talis ciidan oo ku yaalla degmada Carmo ee gobolka Bari, kadib markii ciidamadii halkaas ku sugnaa ee xiriirka la lahaa Dowladda Federaalka Soomaaliya ay habeenkii ka baxeen xerada una guureen deegaanno kale oo ka tirsan gobollada Bari iyo Karkaar, sida ay sheegeen Booliska Puntland.
La wareegista ayaa dhacday iyadoo aan wax dagaal ah ka dhicin xerada, maadaama ciidamadii halkaas ku sugnaa ay goobta ka baxeen ka hor inta aysan ciidamada Puntland gudaha u gelin.
Arrintan ayaa kusoo beegmeysa kadib markii ay dhammaatay muddo 48 saacadood ah oo Puntland u qabatay ciidamadii iska diiwaangeliyay ama xiriirka la sameeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya inay dib ugu soo laabtaan hay’adaha amniga Puntland.
Booliska Puntland oo Xaqiijiyay La Wareegista Carmo
Booliska Puntland ayaa war-saxaafadeed ay Sabtidii soo saareen ku sheegay in ciidamada dowladdu ay si buuxda ula wareegeen taliska ciidanka ee Carmo, isla markaana la xaqiijiyay amniga iyo maamulka xarunta.
Puntland ayaa ciidamadii hore ugu sugnaa xerada ku tilmaantay maleeshiyaad hubeysan oo ka baxsan taliska hay’adaha amniga ee maamulka.
Maamulka ayaa ku eedeeyay ciidamadaas inay deegaannada Puntland ka wadeen falal lagu khal-khalgelinayo amniga iyo xasilloonida bulshada. Eedeyntaas si madax-bannaan looma xaqiijin, Dowladda Federaalka Soomaaliya-na weli jawaab faahfaahsan kama aysan bixin eedeymaha ku jira war-saxaafadeedka Puntland.
“La wareegista taliska ayaa qayb ka ah tallaabooyinka ay Dowladda Puntland ku xaqiijineyso amniga, kala dambeynta iyo awoodda hay’adaha dowliga ah ee deegaannada Puntland,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Booliska.
Puntland ayaa sidoo kale sheegtay in dhammaan dhinacyada hubeysan looga baahan yahay inay u hoggaansamaan hay’adaha rasmiga ah ee maamulka.
Maamulka ayaa sheegay inuu sii wadi doono tallaabooyinka lagu xoojinayo amniga iyo ilaalinta shacabka, isagoo intaas ku daray in howlgallada lagu fulinayo si waafaqsan sharciga iyo Dastuurka Puntland.
Ciidamadii Carmo oo U Guuray Deegaanno Kale
Ciidamadii ku sugnaa Carmo ayaa habeenkii ka baxay xerada ka hor inta aysan Puntland la wareegin, sida ay sheegayaan wararka laga helayo gobolka.
Ciidamada ayaa la sheegay inay u kala dhaqaaqeen deegaanno ka tirsan gobollada Bari iyo Karkaar.
Qaar ka mid ah ciidamada ayaa lagu soo warramayaa inay u guureen dhinaca deegaanka Xumbabays ee gobolka Bari, inkastoo aan si madax-bannaan loo xaqiijin tirada ciidamada halkaas gaaray iyo goobaha saxda ah ee ay fariisimaha ka sameysteen.
Warar hordhac ah ayaa sidoo kale sheegaya in Puntland ay ciidamo u dirtay dhinaca deegaannada ay u guureen ciidamada ka baxay Carmo.
Ilaa hadda ma jiraan warar sheegaya dagaal cusub oo dhex maray labada dhinac.
Ciidamadii Carmo ayaa hore wadahadal ula galay Puntland si xal looga gaaro khilaafka ku saabsan cidda ay ka amar qaadanayaan iyo mustaqbalkooda, balse wadahadalladaas ayaan ugu dambeyn lagu gaarin heshiis.
48-kii Saacadood ee Puntland oo Dhammaaday
La wareegista xerada Carmo ayaa timid kadib markii ay dhammaatay muddo 48 saacadood ah oo Puntland siisay ciidamadii horay uga tirsanaa hay’adaha ammaanka Puntland balse iska diiwaangeliyay Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Puntland ayaa ugu baaqday ciidamadaas inay dib ugu soo laabtaan hay’adaha amniga ee maamulka, isla markaana hoos yimaadaan taliskeeda.
Maamulka ayaa sheegay inuu dammaanad qaadayo xuquuqda ciidamada aqbala inay dib ugu soo laabtaan taliska Puntland.
Dhammaadka muddadaas ayaa sare u qaaday su’aalaha ku saabsan tallaabada Puntland ka qaadi doonto ciidamada aan weli aqbalin dalabka maamulka.
Howlgalladii Gaalkacyo iyo Boosaaso
Dhacdada Carmo ayaa qayb ka ah tallaabooyin amni oo xiriir ah oo Puntland ka qaaday xarumo iyo ciidamo aan hoos imaan taliskeeda tooska ah.
Maalmo ka hor, ciidamada Puntland ayaa dagaal kadib la wareegay saldhig ku yaalla waqooyiga Gaalkacyo oo ay ku sugnaayeen ciidamo lala xiriirinayay Puntland Security Force, PSF, iyo kuwo xiriir la sameeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Puntland ayaa sidoo kale la wareegtay xarumo PSF ay ku lahayd Boosaaso.
Maamulka Puntland ayaa sheegay in tallaabooyinkan looga gol leeyahay in dhammaan ciidamada iyo xarumaha ciidan ee deegaannada uu maamulo lagu soo celiyo hal talis.
Dhacdooyinkan ayaa sare u qaaday xiisadda u dhexeysa Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo khilaafkooda siyaasadeed uu hadda si weyn ugu sii gudbayo arrimaha ciidamada iyo cidda leh awoodda taliskooda.
Xiriirka Puntland iyo Dowladda Federaalka ayaa muddooyinkii dambe ahaa mid aad u hooseeya, iyadoo labada dhinac isku khilaafsan yihiin arrimo ay ka mid yihiin dastuurka, doorashooyinka, awood-qaybsiga iyo hannaanka federaalka Soomaaliya.
Puntland ayaa Dowladda Federaalka ku eedeysay inay xiriir la sameyneyso oo ay diiwaangelinayso ciidamo horay uga tirsanaa hay’adaha amniga Puntland.
Maamulka Garowe ayaa arrintaas ku tilmaamay faragelin lagu sameynayo amniga iyo arrimaha gudaha ee Puntland.
Dhanka kale, Dowladda Federaalka waxay leedahay hay’ado amni oo heer qaran ah, taasoo qayb ka ah muranka ballaaran ee ku saabsan sida awoodaha amniga loogu kala qeybsanayo dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada.
Khilaafka hadda jira wuxuu sidoo kale xiriir la leeyahay taariikhda PSF, oo markii hore loo aas-aasay ciidan khaas ah oo ka shaqeeya la-dagaallanka argagixisada.
PSF ayaa muddo dheer ka qayb qaadanayay howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Daacish ee ka howlgala waqooyi-bari Soomaaliya.
Khilaaf weyn ayaa horay uga dhex qarxay Puntland iyo hoggaanka PSF dabayaaqadii 2021, kaas oo sababay dagaal ka dhacay Boosaaso kadib muran ka dhashay hoggaanka ciidanka.
Khasaare Lagama Soo Sheegin Carmo
Ma jiraan warar sheegaya khasaare ka dhashay la wareegista xerada Carmo, maadaama ciidamadii halkaas ku sugnaa ay ka baxeen kahor imaanshaha ciidamada Puntland.
Ka bixitaanka ciidamada iyadoo aan dagaal dhicin ayaa meesha ka saaray halista degdegga ah ee iska horimaad ka dhaca gudaha Carmo.
Si kastaba, u guuritaanka ciidamadan deegaanno kale oo Bari iyo Karkaar ah ayaa keenaya in xaaladda amni si dhow isha loogu hayo.
Indhaha ayaa hadda ku wajahan deegaannada ay u guureen ciidamadii ka baxay Carmo, gaar ahaan Xumbabays oo la sheegay in qayb ka mid ah ciidamadu gaareen.
Haddii Puntland ay ciidamadeeda kusii dhaqaajiso goobaha ay ciidamadaasi ku sugan yihiin iyadoo aan heshiis laga gaarin mustaqbalkooda, waxaa kordhi karta suurtagalnimada xiisad cusub.
Wadahadal cusub ayaa sidoo kale suuragal noqon kara iyadoo Puntland isku dayeyso inay ciidamada ku qanciso inay dib ugu soo laabtaan taliskeeda.
Jawaabta Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa iyaduna si dhow loo sugayaa, gaar ahaan kadib dhammaadka muddadii 48-ka saacadood ahayd iyo la wareegista Puntland ee xarumo ay hore ugu sugnaayeen ciidamo xiriir la leh DFS.
La wareegista xerada Carmo waxay Puntland siinaysaa gacan-ku-haynta xarun kale oo ciidan, kadib howlgalladii dhowaan ka dhacay Gaalkacyo iyo Boosaaso. Tallaabooyinka xiriirka ah waxay muujinayaan in maamulka uu xoogga saarayo sidii dhammaan ciidamada ka howlgala deegaannadiisa loogu soo celin lahaa hal talis.
Ka bixitaanka ciidamadii Carmo iyadoo aan dagaal dhicin ayaa ilaa hadda ka hortagay iska horimaad kale. Hase yeeshee, xiisadda ayaa u wareegi karta deegaannada Bari iyo Karkaar ee ay ciidamadu tageen haddii labada dhinac aysan heshiis ka gaarin xaaladdooda.
Khilaafku wuxuu sidoo kale saameyn ku leeyahay xiriirka Puntland iyo Dowladda Federaalka. Muranka ku saabsan ciidamada iyo taliskooda wuxuu sii adkeyn karaa khilaafka siyaasadeed ee Garowe iyo Muqdisho haddii aan xal wadahadal lagu gaarin.
