GAROWE, Soomaaliya — Agoosto 14, 2026 — Puntland ayaa xoojisay dadaallada ay ku doonayso in ciidamada kala duwan ee ku sugan deegaannadeeda lagu hoos geeyo taliska maamulka, iyadoo ciidamo dheeraad ah geysay agagaarka xero ay ku sugan yihiin ciidamada Danab ee taabacsan Dowladda Federaalka oo ku dhow Garoowe, isla markaana bilowday dib u habaynta ciidamo hore uga tirsanaa PSF iyo dowladda federaalka, sida ay sheegeen ilo amni.
Maamulka Puntland ayaa habeenkii Jimcaha ciidamo dheeraad ah geeyay kaantaroolka Laacdheere oo u dhow xerada Ligle ee duleedka Garoowe, xilli uu weli taagan yahay khilaaf kala dhexeeya ciidamada Danab ee xiriirka la leh Dowladda Federaalka Soomaaliya, sida ay sheegeen ilo amni.
Ciidamada Danab ee ku sugan xerada Ligle waxaa hoggaamiya General Jimcaale Jaamac Takar, waxaana la sheegay inay amarro ka qaataan Dowladda Federaalka Soomaaliya. Tirada rasmiga ah ee ciidamada xerada ku sugan lama shaacin.
Tallaabada Puntland ayaa timid kadib markii laba gaari oo ay lahaayeen ciidamada Danab ay Jimcihii ka baxeen xerada Ligle, kuna sii jeedeen dhinaca magaalada Garoowe, sida ay sheegeen ilaha amnigu.
Puntland ayaa kadib ciidamo dheeraad ah ku daadgureysay agagaarka xerada si ay ula socdaan una xaddidaan dhaqdhaqaaqa ciidamada ku sugan Ligle.
Goobjoogayaal ku sugan Garoowe ayaa sidoo kale sheegay in General Takar uu ciidamo hubaysan geeyay hoygiisa ku yaalla caasimadda Puntland. Ma jiraan warar sheegaya dagaal, khasaare ama saameyn soo gaartay dadka rayidka ah.
Puntland iyo Dowladda Federaalka midkoodna si rasmi ah ugama hadlin dhaq-dhaqaaqyada ciidan. Sidoo kale, lama oga sababta ay labada gaari uga baxeen xerada Ligle.
Odayaasha dhaqanka gobolka Nugaal ayaa dhexdhexaadin ka dhex wada mas’uuliyiinta Puntland iyo saraakiisha ciidamada taabacsan dowladda federaalka. Wadahadallada ayaa weli socda, balse ma jiro heshiis si rasmi ah loo shaaciyay.
Ciidamadii Hore ee PSF oo La Geeyay Carmo
Xiisadda ka taagan agagaarka Garoowe ayaa ku soo beegmaysa iyadoo Puntland ay waddo qorshe ay dib ugu habaynayso ciidamada kala duwan ee ku sugan deegaannada ay maamusho.
Maamulka Puntland ayaa ciidamo hore uga tirsanaa Puntland Security Force, oo loo yaqaan PSF, u wareejiyay Kuliyadda Tababarka Booliska ee Carmo, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah.
Ciidamadan ayaa horay ugu sugnaa xerada PSF ee magaalada Boosaaso, taas oo Puntland dhowaan kula wareegtay hab nabadeed. Ma jiraan wax iska horimaadyo ah oo la soo sheegay intii ay socotay wareejinta xerada.
Maamulka ayaa qorshaynaya in ciidamadaas la siiyo tababar cusub, dibna loo habeeyo si loogu daro taliska rasmiga ah ee ciidamada Puntland, sida ay sheegeen iluhu. Lama shaacin tirada ciidamada la geeyay Carmo iyo goobaha loo qorsheeyay in mustaqbalka lagu daabulayo.
Puntland ayaa sidoo kale diyaarinaysa dib u tababar iyo dib u habayn lagu sameeyo ciidamo horay uga tirsanaa Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku sugan deegaannada maamulka.
Qaar kamid ah ciidamadaas ayaa durba la dejiyay Kuliyadda Carmo si ay uga qayb qaataan barnaamijka tababarka, sida ay sheegeen ilo amni.
Hannaankan ayaa u muuqda mid lagu doonayo in ciidamada hubaysan ee ka hawlgala Puntland lagu hoos geeyo talis mideysan. Maamulka weli ma shaacin jadwal rasmi ah oo lagu dhammaystirayo tababarka iyo isku-dhafka ciidamada.
Puntland oo La Wareegtay Ciidamo ku Sugnaa Karkaar
Puntland ayaa sidoo kale la wareegtay ciidamo horay daacad ugu ahaa siyaasiga Maxamuud Mashruuc. Ciidamada ayaa la sheegay inay mushaar ka qaadan jireen Dowladda Federaalka Soomaaliya, inkastoo mas’uuliyiinta federaalku aysan xaqiijin sheegashadaas.
Wareejinta ciidamada waxaa lagu dhawaaqay munaasabad ka dhacday deegaanka Kur Ilaalo ee gobolka Karkaar.
Mas’uuliyiintu ma shaacin tirada ciidamada, qodobbada heshiiska lagu wareejiyay iyo in loo diri doono Kuliyadda Carmo si dib loogu tababaro.
Mas’uuliyiinta Puntland iyo taageerayaashooda ayaa tallaabadan ku tilmaamay qayb ka mid ah dadaal lagu kala dirayo ama lagu dhexgelinayo taliska Puntland kooxaha hubaysan ee xiriirka la leh Dowladda Federaalka.
Sheegashooyinka ku saabsan jabinta ama kala dirista dhammaan kooxaha taabacsan dowladda federaalka si madax-bannaan looma xaqiijin. Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan bixin jawaab faahfaahsan.
Xiriirka Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe ku jiray xaalad kacsan, iyadoo ay labada dhinac isku khilaafsan yihiin wax-ka-beddelka dastuurka, awoodaha siyaasadeed, hannaanka federaalka iyo maamulka ciidamada amniga.
Puntland ayaa marar badan ka hortimid abaabulka ama geynta ciidamo ay Dowladda Federaalka maamusho gudaha deegaannadeeda, iyadoo aan wax heshiis ah lala gelin maamulka gobolka.
Dowladda Federaalka ayaa dhinaceeda leh masuuliyadda guud ee amniga qaranka, waxayna taageertaa ciidamada ku shaqeeya taliskeeda.
Jiritaanka ciidamo leh talisyo iyo amarro kala duwan ayaa dhaliyay walaac laga qabo iska horimaad, gaar ahaan Garoowe iyo magaalooyinka kale ee muhiimka ah.
Odayaasha dhaqanka ayaa marar badan door muhiim ah ka qaatay wadahadallada lagu xallinayo khilaafaadka siyaasadeed iyo kuwa amni si looga hortago inay isu beddelaan dagaal hubaysan.
Ilaa hadda, wax dagaal ah lagama soo sheegin Garoowe, Boosaaso, Carmo ama Kur Ilaalo. Xaaladda nabdoon ayaa fursad siisay odayaasha iyo mas’uuliyiinta inay sii wadaan wadahadallada, inkastoo khilaafka xerada Ligle aanu weli xal helin.
Tallaabooyinka Puntland waxay muujinayaan dadaal ay ku doonayso inay ku mideyso taliska ciidamada ka hawlgala deegaannadeeda. Ku darista ciidamada hore ee PSF, kuwa xiriirka la leh Dowladda Federaalka iyo cutubyada maxalliga ah hal talis waxay yarayn kartaa silsiladaha amar ee iska soo horjeeda, haddii qorshaha lagu fuliyo wadahadal.
Xiisadda aan weli xal loo helin ee ka taagan duleedka Garoowe ayaa dhalin karta khatar amni. Go’doomin ciidan oo sii dheeraata ama dhaqdhaqaaq ciidan oo aan la isku raacsanayn wuxuu sababi karaa iska horimaad ka dhaca meel u dhow caasimadda Puntland, taas oo saameyn karta shacabka iyo isu-socodka waddooyinka.
Khilaafku wuxuu sidoo kale muujinayaa heerka uu gaarsiisan yahay khilaafka siyaasadeed ee Puntland iyo Dowladda Federaalka. Haddii aan la samayn hannaan qeexaya joogitaanka iyo taliska ciidamada federaalka ee Puntland, waxaa dhici karta in xiisado kale ay soo noqnoqdaan, taas oo wiiqi karta iskaashiga lagula dagaallamayo Al-Shabaab iyo khataraha kale ee amni.
