BOOSAASO, Soomaaliya, Agoosto 2, 2026: Masāuuliyiin ka kala socda Puntland iyo Mareykanka ayaa la filayaa inay magaalada Boosaaso ka bilaabaan wadahadallo heer sare ah oo ku saabsan ballaarinta iskaashiga la-dagaallanka argagixisada, xoojinta ciidamada ammaanka Puntland iyo qorsheynta wajiga xiga ee howlgallada ka dhanka ah Daacish iyo Al-Shabaab, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal u ah diyaarinta kulanka.
Wadahadallada ayaa la filayaa inay diiradda saaraan sidii Puntland iyo Mareykanku u ballaarin lahaayeen dadaallada wadajirka ah ee ka dhanka ah kooxaha hubeysan ee ka howlgala deegaannada buuraleyda ah ee waqooyi-bari Soomaaliya.
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in ajandaha la qorsheeyay uu ka mid yahay taageeridda howlgallada ka socda buuraha Cal Miskaad iyo Cal Madow, halkaas oo dagaalyahanno ka tirsan Daacish iyo Al-Shabaab ay ku leeyihiin saldhigyo qarsoon iyo marinno sahayda lagu kala gudbiyo.
Kulanka ayaa sidoo kale la filayaa in looga hadlo tababarka ciidamada, qorsheynta howlgallada, xog-wadaagga sirdoonka, qalabka iyo taageerada saadka ee ciidamada Puntland ka caawin karta fulinta howlgallada dhulka.
Maamulka Puntland iyo dowladda Mareykanka midkoodna weli si rasmi ah uma xaqiijin kulanka ama faahfaahinta buuxda ee ajandihiisa.
Sidoo kale, ma jiro heshiis kama dambeys ah oo la shaaciyay.
Sida ay sheegeen ilaha la socda diyaarinta kulanka, masāuuliyiinta Puntland ayaa raadinaya taageero lagu horumarinayo awoodda, diyaargarowga iyo qalabka ciidamada maamulka, xilli ay qorsheynayaan wajiga xiga ee dagaalka ka dhanka ah kooxaha argagixisada.
Wadahadallada ayaa sidoo kale laga yaabaa inay taabtaan sameynta xiriir amni oo toos ah oo dhex mara Puntland iyo saraakiisha Mareykanka.
Iskaashigaas la soo jeediyay ayaa la sheegay inuu yareyn karo ku-tiirsanaanta dhinac saddexaad, isla markaana fududeyn karo xiriirka iyo isku-duwidda degdegga ah inta ay socdaan howlgallada amniga.
Heshiis kasta oo rasmi ah oo la xiriira joogitaanka ciidan shisheeye, adeegsiga xarumo ama iskaashi amni oo caalami ah wuxuu yeelan karaa saameyn siyaasadeed iyo mid sharci, maadaama dowladda federaalka Soomaaliya ay tahay dowladda dhexe ee caalamku aqoonsan yahay.
Taliska Mareykanka ee Afrika, AFRICOM, ayaa hore u sheegay in howlgallada militari ee Mareykanku ka fuliyo Soomaaliya lala xiriiriyo dowladda federaalka, oo ay ku jiraan duqeymaha lagu bartilmaameedsado Daacish ee ka dhaca agagaarka Boosaaso iyo buuraha Golis.
Ajandaha la sheegay in lagu falanqeyn doono Boosaaso ayaa sidoo kale laga yaabaa inuu ku jiro adeegsiga Mareykanka ee marinno gaadiid iyo xarumo istaraatiiji ah oo ku yaalla Puntland.
Hase yeeshee, nooca iyo baaxadda qorshahaas weli ma cadda, mana jiro war rasmi ah oo ay labada dhinac ka soo saareen.
Boosaaso waa dekedda ganacsi ee ugu weyn Puntland, waxayna ku taallaa goob istaraatiiji ah oo u dhow Gacanka Cadmeed iyo marinnada maraakiibta ee isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya.
Bishii Maarso 2025, Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Mareykanka u soo bandhigay inuu isticmaalo dhowr xarumood oo istaraatiiji ah, oo ay ku jirto dekedda Boosaaso, sida lagu sheegay warqad loo diray Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump oo ay heshay wakaaladda Reuters.
Kulamadii Hore ee Puntland iyo Mareykanka
Kulanka la filayo ayaa daba socda wadahadallo diblomaasiyadeed iyo kuwo militari oo hore u dhex maray Puntland iyo masāuuliyiin Mareykan ah.
Bishii May 2026, Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa magaalada Garoowe ku qaabilay wafdi sare oo Mareykan ah, kaas oo ay ka wada hadleen iskaashiga amniga, xaaladda siyaasadeed iyo fursadaha maalgashi.
Wafdiga waxaa hoggaaminayay Justin Davis, oo ahaa sii-hayaha madaxa howlgalka diblomaasiyadeed ee Mareykanka ee Soomaaliya, waxaana la socday saraakiil militari oo Mareykan ah, sida ay baahiyeen warbaahinta gobolka.
Taliyaha AFRICOM ayaa sidoo kale booqday Boosaaso bishii Nofeembar 2025, isagoo la kulmay masāuuliyiin sare oo Puntland ah iyo taliyeyaasha ciidamada.
AFRICOM ayaa sheegtay in taliyuhu uu Puntland ku ammaanay howlgallada ay ciidamada maamulku ka wadaan buuraha Golis ee ka dhanka ah Daacish.
Warbixinta istaraatiijiyadda AFRICOM ee 2026 ayaa sheegtay in taageerada dhinaca duqeymaha, xogta sirdoonka, kormeerka iyo sahanka ay gacan ka geysatay cadaadiska lagu hayo hoggaamiyeyaasha Daacish ee Puntland.
Taariikhda Howlgallada La-dagaallanka Argagixisada
Puntland ayaa dhammaadkii 2024 billowday howlgal ballaaran oo ka dhan ah fariisimaha Daacish ee buuraha Cal Miskaad ee gobolka Bari.
Kooxda ayaa dhulka buuraleyda ah, godadka iyo dooxooyinka fogfog u adeegsan jirtay saldhigyo, bakhaarro hub iyo goobo ay ka abaabusho weerarro.
Juqraafi ahaan adkaanta deegaanka ayaa caqabad ku noqotay dhaq-dhaqaaqa ciidamada iyo gaarsiinta sahayda militari.
Ciidamada Puntland ayaa marxaladihii hore ee howlgalka la wareegay dhul iyo fariisimo dhowr ah.
Masāuuliyiin Puntland ah ayaa Reuters u sheegay bishii Febraayo 2025 in ciidamada maamulku ay dib ula wareegeen dhul gaaraya qiyaastii 250 kiiloomitir oo laba jibbaaran iyo tobannaan fariisimo oo ay dagaalyahannadu lahaayeen.
Masāuuliyiinta Puntland ayaa sidoo kale dalbaday taageero caalami ah oo ay ku jiraan qalab ciidan, khubaro miinooyinka ka shaqeysa, qalabka ka hortagga diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo taageerada saadka.
Mareykanka ayaa dhowr jeer duqeymo ka dhan ah Daacish ka fuliyay Puntland.
AFRICOM ayaa xaqiijisay duqeymo bishii Abriil 2026 laga fuliyay buuraha Golis, meel qiyaastii 90 kiiloomitir koonfur-bari ka xigta Boosaaso.
Daacish-ta Soomaaliya way ka tiro yar tahay Al-Shabaab, balse waxay heshay dareen caalami ah sababo la xiriira dagaalyahannada ajaanibta ah, shabakadaha maalgelinta iyo xiriirka ay la leedahay ururka caalamiga ah ee Daacish.
Al-Shabaab, oo xiriir la leh Al-Qaacida, ayaa weli ah kooxda hubeysan ee ugu awoodda badan Soomaaliya, waxayna maamushaa ama ku loollantaa deegaanno ku yaalla koonfurta iyo bartamaha dalka.
Kooxdu waxay sidoo kale muddo dheer dhaqdhaqaaq ka waday qaybo ka mid ah buuraha waqooyiga Soomaaliya.
Taageero dheeraad ah oo Mareykanku siiyo Puntland waxay sare u qaadi kartaa awoodda ciidamada maamulka ee ay ku sii wadi karaan howlgallada ka socda deegaannada fogfog, halkaas oo kooxaha hubeysan ay ka faaāiideystaan dhulka adag, miinooyinka iyo kooxo yaryar oo si joogto ah isu beddela.
Tababar, qalab isgaarsiin, xog sirdoon, kormeer iyo taageero saadka ah ayaa sidoo kale ciidamada Puntland ka caawin kara inay sii hayaan deegaannada ay qabsadaan, kana hortagaan in dagaalyahannadu dib ugu soo laabtaan marka howlgalladu yaraadaan.
Iskaashi amni oo toos ah oo dhex mara Puntland iyo Mareykanka wuxuu dhalin karaa khilaaf siyaasadeed oo kala dhexeeya dowladda federaalka, haddii Muqdisho ay u aragto in laga reebayo goāaannada la xiriira joogitaanka iyo iskaashiga militari ee shisheeye.
Sidaas darteed, natiijada wadahadalladu waxay saameyn kartaa dagaalka ka dhanka ah Daacish iyo Al-Shabaab, xiriirka Puntland iyo dowladda federaalka, iyo habka ay saaxiibada caalamku ula shaqeeyaan Soomaaliya.
Masāuuliyiinta ayaa la filayaa inay caddeeyaan heerka ka qeybgalka, ajandaha rasmiga ah iyo in kulanku uu dhalin doono heshiis amni oo qoraal ah.
Arrimaha muhiimka ah waxaa ka mid noqon kara nooca taageerada la siinayo ciidamada Puntland, qaabka sharci ee iskaashiga tooska ah iyo in dowladda federaalka Soomaaliya ay qeyb ka noqon doonto ama oggolaan doonto heshiis kasta oo ka soo baxa kulanka.
Ilaa war rasmi ah laga soo saarayo, sheegashooyinka ku saabsan joogitaan joogto ah oo Mareykan ah, saldhig militari ama la wareegidda xarumo ku yaalla Puntland waa in loo arkaa warar aan weli si madax-bannaan loo xaqiijin.