MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 8, 2026 — Turkiga ayaa la sheegay inuu taageero ka raadinayo dhinacyada siyaasadda Soomaaliya si uu u xoojiyo doorkiisa dhexdhexaadinta wada-hadallada siyaasadeed ee socda, iyadoo qoraallo kala duwan oo ay soo saareen dowladda federaalka, kooxaha mucaaradka iyo taageerayaasha madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo ay u muuqdeen kuwo isku dhow dhanka erayada iyo qaabka loo qoray.
Qoraalladaasi oo lagu baahiyay Muqdisho ayaa lagu bogaadiyay dadaallada Turkiga ee ku aaddan fududeynta wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya. Hase yeeshee, isku ekaanshaha qoraallada ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan in si madax-bannaan loo diyaariyay ama ay jirto isku-duwid hore.
Sida ay sheegayaan ilo xog-ogaal ah, Ankara ayaa dadaal ugu jirta inay door weyn ka qaadato fududeynta wada-hadallada u dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya iyo kooxaha mucaaradka ka hor kulamada siyaasadeed ee la qorsheeyay.
Dadaalkan ayaa kusoo beegmaya xilli dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay isku diyaarinayaan wada-hadallo toos ah oo looga arrinsanayo khilaafaadka la xiriira hannaanka siyaasadeed ee dalka iyo arrimaha doorashooyinka.
Saddex qoraal oo kala duwan oo ay soo saareen kooxaha mucaaradka ee Muqdisho, Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyo taageerayaasha madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo ayaa soo jiitay indhaha dad badan kadib markii la arkay inay aad isugu egyihiin dhinaca erayada iyo qaabka loo dhisay.
Qoraallada ayaa lagu muujiyay mahadcelin iyo taageero loo jeediyay doorka Turkiga ee arrimaha siyaasadda Soomaaliya. Ilaa hadda dhinacyada soo saaray qoraallada ma aysan bixin faahfaahin rasmi ah oo ku saabsan sababta ay fariimahoodu isku mid ugu egyihiin.
Ilo ku dhow arrimaha wada-hadallada ayaa sheegay in Ankara ay dooneyso inay muujiso xiriir wanaagsan oo ay la leedahay dhinacyada siyaasadda Soomaaliya, isla markaana ay hesho muuqaal ah inay tahay dhinac lagu kalsoonaan karo oo gacan ka geysan kara wada-hadallada.
Walaaca Laga Muujiyay Doorka Turkiga
Ku lug lahaanshaha sii kordhaya ee Turkiga ee arrimaha siyaasadda Soomaaliya ayaa walaac ka dhex abuuray qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada dalka, gaar ahaan Puntland iyo Jubbaland.
Wakiillo ka socda Puntland iyo Jubbaland ayaa la sheegay inay walaac ka muujiyeen kulamo ka dhacay Madasha Mustaqbalka, iyagoo sheegay in doorka Ankara ee arrimaha siyaasadda gudaha Soomaaliya uu ka gudbi karo xadka la aqbali karo ee diblomaasiyadda.
Wakiillada ayaa ku dooday in Turkigu uusan noqon karin dhexdhexaadiye ka shaqeynaya arrimaha doorashooyinka Soomaaliya ee u dhexeeya dhinacyada siyaasadda, sida ay sheegeen ilo xog ogaal u ah doodahaas.
Mowqifkan ayaa la sheegay inuu Ankara ku keentay walaac, iyadoo Turkigu sii waday dadaallada uu ku doonayo inuu kaga mid noqdo dhinacyada taageeraya wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya.
Taariikhda Doorka Turkiga ee Soomaaliya
Turkiga ayaa si weyn u kordhiyay joogitaankiisa Soomaaliya kadib xaaladdii bani’aadantinimo ee dalka ka dhacday sanadkii 2011, xilligaas oo Ankara ay ballaarisay taageerada dhinacyada gargaarka iyo horumarinta.
Tan iyo markaas, Turkiga wuxuu noqday mid ka mid ah saaxiibada caalamiga ah ee ugu dhow Soomaaliya, isagoo taageero ka geystay mashaariic horumarineed, dhaqaalaha, iyo iskaashiga amniga.
Turkiga ayaa sidoo kale door diblomaasiyadeed ka qaatay arrimo siyaasadeed oo Soomaaliya la xiriira, isaga oo marar badan ku baaqay in dhinacyada Soomaalidu ay wada-hadal ku xalliyaan khilaafaadka.
Si kastaba, xiriirka dhow ee Ankara iyo dowladda federaalka Soomaaliya ayaa sababay in qaar ka mid ah kooxaha siyaasadeed iyo dowlad-goboleedyadu ay su’aal geliyaan dhexdhexaadnimada Turkiga marka uu dhex-dhexaadinayo khilaafaadka gudaha.
Maalinta koowaad ee wada-hadallada tooska ah ee u dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya iyo mucaaradka ayaa lagu wadaa inuu ka furmo Muqdisho.
Wakiillo ka socda beesha caalamka, oo ay ku jiraan Mareykanka iyo Boqortooyada Midowday (UK), ayaa la filayaa inay ka qeyb qaataan ama si dhow ula socdaan wada-hadallada.
Wadahadallada ayaa diiradda lagu saari doonaa mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan arrimaha doorashooyinka, dastuurka, iyo xiriirka dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
Doodda ka taagan doorka Turkiga waxay muujineysaa caqabadaha waaweyn ee horyaalla wada-hadallada siyaasadeed ee Soomaaliya, gaar ahaan arrimaha la xiriira kalsoonida, dhexdhexaadnimada, iyo saameynta dibadda.
Haddii Turkigu sii wado dadaallada dhexdhexaadinta, awooddiisa inuu kalsooni ka helo dhammaan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ayaa saameyn ku yeelan karta sida loo arko doorkiisa mustaqbalka.
Ka qeybgalka beesha caalamka ee wada-hadallada ayaa muujinaya muhiimadda ay leedahay in la gaaro heshiis siyaasadeed oo ay taageeraan dhinacyada waaweyn ee Soomaaliya.
