MUQDISHO, Soomaaliya — May 23, 2026-Xiisado amni ayaa ka sii daray magaalada Muqdisho kadib markii Booliska Soomaaliya ay ku eedeeyeen kooxo dhalinyaro ah oo isugu soo baxay banaanbaxyo inay ku lug yeesheen rabshado iyo falal lagu tilmaamay kuwo khatar ku ah amniga qaranka, iyadoo xiisadaha siyaasadeed ay sii xoogeysanayaan.
Arrintan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay jiraan khilaafaad siyaasadeed oo sii kordhaya oo la xiriira xaaladda dalka, iyadoo kooxaha mucaaradka ay wadaan eedeymo ku saabsan hannaanka dowladnimada iyo sharciyadda dowladda, oo ay ku andacoodaan in uu dhammaaday muddo xileedkii dowladda.
Sida ay sheegeen saraakiil amni, hay’adaha ammaanka ayaa qaaday tallaabooyin lagu ilaalinayo xasilloonida caasimadda si looga hortago falal lagu tilmaamay kuwo halis gelin kara amniga guud. Si kastaba ha ahaatee, dad goobjoogayaal ah iyo qaar ka mid ah shacabka Muqdisho ayaa soo bandhigay warar ka duwan, iyagoo sheegay in ciidamada ammaanka ay adeegsanayeen awood xooggan si ay u kala eryaan dibadbaxayaal badankood ahaa kuwo nabadeed.
Sida ay sheegeen saraakiisha Booliska Soomaaliya, qaar ka mid ah dhalinyarada isugu soo baxay Muqdisho ayaa lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen falal rabshado iyo qalalaase amni oo halis gelin kara kala dambeynta magaalada.
Saraakiisha ammaanka ayaa sheegay in tallaabooyinka la qaaday ay qeyb ka yihiin dadaallo lagu xaqiijinayo xasilloonida iyo ka hortagga wax kasta oo carqaladeyn kara amniga qaranka. Si kastaba, faahfaahin dheeraad ah oo caddeynaya eedeymahaasi si rasmi ah looma soo bandhigin.
Sida ay sheegeen dad goobjoogayaal ah, dibadbaxayaasha ayaa markii hore isugu yimid si ay u muujiyaan cabasho la xiriirta xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo khilaafaadka socda ee maamulka. Dadka deegaanka ayaa sheegay in banaanbaxyadu ay ahaayeen kuwo inta badan nabadeed ka hor inta aysan faragelin sameyn ciidamada ammaanka.
Degmooyin badan oo Muqdisho ka tirsan ayaa sidoo kale laga soo sheegay kordhinta joogitaanka ciidamada ammaanka, isgoysyada la xiro, iyo xannibaado ku saabsan isu soo baxyada shacabka.
Jawaabta Dowladda iyo Hawlgallada Amniga
Saraakiisha ammaanka ayaa ku adkaysanaya in hawlgallada ay yihiin kuwo lagama maarmaan u ah ilaalinta nidaamka iyo amniga caasimadda, gaar ahaan xilli ay jiraan baaqyo dibadbaxyo oo ay soo jeedinayaan kooxaha mucaaradka.
Mas’uuliyiintu waxay sidoo kale ka digeen isu soo baxyada aan la fasaxin, iyagoo sheegay in tallaabo laga qaadi doono wax kasta oo lagu tilmaamo khatar amni.
Dhanka kale, qaar ka mid ah dadka dhaliila dowladda ayaa ku eedeeyay ciidamada ammaanka inay adeegsadeen awood xad-dhaaf ah si loo cabburiyo aragtida shacabka, hase yeeshee eedeymahaas si madax-bannaan looma xaqiijin.
Taageerayaasha dowladda ayaa dhankooda sheegay in joogitaanka amniga la adkeeyay uu yahay mid lagama maarmaan ah si looga hortago qalalaase siyaasadeed iyo amni-darro.
Magaalada Muqdisho ayaa marar badan soo martay banaanbaxyo siyaasadeed iyo hawlgallo amni oo adag, kuwaas oo inta badan la xiriira khilaafaad u dhexeeya mucaaradka iyo dowladda federaalka.
Xiisadaha noocan ah ayaa caadi ahaan kordha xilliyada kala guurka siyaasadeed, gaar ahaan marka ay jiraan muranno ku saabsan doorashooyinka, hannaanka dowladnimo, iyo awood-qaybsiga siyaasadda.
Hay’adaha ammaanka ayaa inta badan kordhiya feejignaanta marka ay jiraan wacyigelin siyaasadeed ama baaqyo dibadbaxyo oo waaweyn.
Kooxo siyaasadeed oo mucaarad ah ayaa la filayaa inay sii wadaan abaabulka dibadbaxyo cusub maalmaha soo socda, sida ay sheegayaan ilo siyaasadeed.
Ciidamada ammaanka ayaa sidoo kale la filayaa inay sii wadaan feejignaanta sare ee magaalada Muqdisho, gaar ahaan meelaha muhiimka ah ee dowladda.
Ilaa hadda lama xaqiijin wax khasaare ah ama xarig rasmi ah oo la xiriira dhacdooyinkan.
Xaaladdan ayaa muujinaysa isku dheelitir la’aanta u dhexeysa ilaalinta amniga iyo xorriyadda isu soo baxa ee Muqdisho, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha siyaasadeed.
Haddii xiisaddu sii kororto, waxaa suuragal ah in ay dhacaan iska horimaadyo u dhexeeya shacabka iyo ciidamada ammaanka, taas oo saameyn ku yeelan karta kalsoonida bulshada.
Arrintan ayaa sidoo kale muujinaysa kala qaybsanaanta siyaasadeed ee ka jirta caasimadda, halkaas oo mucaarad iyo dowladdu ay weli isku khilaafsan yihiin hannaanka siyaasadeed.
Sida loo maareeyo isu soo baxyada maalmaha soo socda ayaa door muhiim ah ka ciyaari doonta xasilloonida siyaasadeed iyo amniga guud ee dalka.
