MUQDISHO, Soomaaliya | 14-ka Oktoobar 2026

MUQDISHO, Soomaaliya โ€” Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa lagu wadaa inay Khamiista, 15-ka Oktoobar, shaaciso jadwal cusub oo doorashooyinka federaalka ah, kaas oo socon doona muddo 180 maalmood ah, iyadoo Villa Somalia ay qorsheyneyso inay hirgeliso hannaan doorasho oo aan weli heshiis siyaasadeed lagala gaarin mucaaradka, Puntland iyo Jubbaland.

Sida ay sheegayaan xogaha laga helayo kulamo siyaasadeed oo ka dhacay Muqdisho, jadwalka cusub ayaa dhigaya in howlaha doorashooyinka federaalka ay billowdaan 15-ka Oktoobar 2026, kuna soo dhammaadaan 12-ka Abriil 2027.

Qorshahan ayaa la sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo xubno ka tirsan guddiga doorashooyinka ee hore uga soo shaqeeyay hannaannada doorashooyinka Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle ay isku afgarteen kulan dhacay Talaadadii, 13-ka Oktoobar.

Hase yeeshee, weli si madax-bannaan looma xaqiijin faahfaahinta jadwalkan, mana jiro dukumenti rasmi ah oo si guud loo soo bandhigay oo qeexaya dhammaan habraacyada iyo marxaladaha doorashada.

Villa Somalia oo Qorsheyneysa Doorasho Aan Heshiis Laga Gaarin

Qodobka ugu weyn ee muranka dhalinaya ayaa ah in dowladda federaalka ay u muuqato inay dooneyso inay doorashada ku qabato qorshe ay iyadu dejisay, iyadoo aan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay lagala gaarin dhinacyada muhiimka ah ee siyaasadda Soomaaliya.

Dhinacyada aan weli heshiiska lala gaarin waxaa ka mid ah Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Sheekh Shariif Sheekh Axmed, maamulka Puntland ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni iyo Jubbaland oo uu hoggaamiyo Madaxweyne Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe).

Mas'uuliyiintan ayaa hore uga soo horjeestay qeybo ka mid ah wax-ka-beddellada dastuurka iyo qorshayaasha doorashooyinka ee dowladda federaalka, iyagoo ku baaqay in doorashooyinka lagu saleeyo heshiis siyaasadeed oo ay wada oggol yihiin dhinacyada ay khuseyso.

Dadka dhaliila qorshaha Villa Somalia ayaa ku doodaya in doorasho lagu qabto iyadoo ay ka maqan yihiin mucaaradka waaweyn iyo laba dowlad-goboleed oo muhiim ah ay keeni karto natiijo siyaasadeed oo lagu muransan yahay.

Waxay sidoo kale walaac ka muujinayaan in hay'adaha doorashada iyo habraacyada la adeegsanayo ay noqdaan kuwo ay dowladda federaalka iyo xulafadeeda siyaasadeed saameyn weyn ku leeyihiin.

Si kastaba ha ahaatee, weli lama xaqiijin in dhammaan dhinacyadan ay si rasmi ah u go'aansadeen inay qaadacaan doorashada la qorsheynayo.

Ururrada Siyaasadda oo La Siinayo Muddo Bil ah

Sida xogaha la helayo tilmaamayaan, jadwalka cusub ayaa dhigaya in ururrada siyaasadeed ee doonaya inay ka qeyb galaan doorashooyinka federaalka la siiyo muddo ku dhow hal bil oo ay isku diiwaangeliyaan.

Diiwaangelinta ururrada ayaa la filayaa inay noqoto marxaladda koowaad ee hannaanka doorashada, ka hor inta aan loo gudbin diyaarinta codbixinta iyo habraacyada kale ee doorashada.

Villa Somalia ayaa dooneysa in doorashada federaalka lagu qabto hannaan la mid ah kii ay dowladda taageertay ee laga hirgeliyay Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle.

Dowladda federaalka ayaa muddooyinkii dambe ku adkeysaneysay hirgelinta doorasho qof iyo cod ah, iyadoo ku doodaysa in nidaamkani dalka ka saari karo doorashooyinkii dadbanaa ee ku dhisnaa awood-qeybsiga beelaha.

Hase yeeshee, su'aalo muhiim ah ayaa weli ka taagan diiwaangelinta codbixiyeyaasha, amniga goobaha doorashada, xuduudaha deegaan-doorashooyinka, shuruudaha ururrada siyaasadda iyo awoodda guddiga doorashooyinka ee qabashada codbixin dalka oo dhan ka dhacda.

Waxaa sidoo kale socda wada-hadallo iyo gorgortan siyaasadeed oo la sheegay inay Villa Somalia la leedahay dhinacyo kala duwan iyo qaar ka mid ah saaxiibada caalamiga ah, si taageero loogu helo hannaanka doorashada.

Faahfaahinta wada-hadalladan iyo heerka heshiisyada laga gaaray ayaan weli si rasmi ah loo shaacin.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo Ku Adkeysanaya Hirgelinta Doorashada

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa la sheegay inuu kulan Talaadadii la yeeshay xubno ka tirsan guddiyada doorashooyinka ee ka soo shaqeeyay doorashooyinka dowlad-goboleedyada.

Sida ay tilmaamayaan wararka kulanka laga helayo, Madaxweynaha ayaa ammaanay qaabkii loo qabtay doorashooyinka Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle, isagoo muujiyay rabitaankiisa ah in hannaan la mid ah laga hirgeliyo heer federaal.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale lagu warramay inuu xubnaha guddiga u sheegay in aan la hor istaagi karin qabashada doorashooyinka uu qorsheynayo.

Si kastaba, hadalladaas weli laguma xaqiijin qoraal rasmi ah ama cod si madax-bannaan loo hubiyay oo laga helay kulanka.

Mowqifka Madaxweynaha ee la soo weriyay ayaa muujinaya sida Villa Somalia ay uga go'an tahay inay horumariso qorshaheeda doorasho, xitaa iyadoo khilaaf siyaasadeed uu kala dhexeeyo mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada.

Khilaafkii Dastuurka ee 2024 iyo Puntland

Khilaafka doorashooyinka Soomaaliya ma ahan mid cusub, balse wuxuu sii xoogeysanayay tan iyo markii Baarlamaanka Federaalka uu bishii Maarso 2024 ansixiyay wax-ka-beddello lagu sameeyay Dastuurka KMG ah.

Wax-ka-beddelladaas ayaa taabanayay nidaamka doorashooyinka, xisbiyada siyaasadda iyo muddada xilhaynta hay'adaha dowladda.

Puntland ayaa si adag uga hortimid wax-ka-beddelladaas, iyadoo ku doodday in aan laga gaarin heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.

Maamulka Puntland ayaa xilligaas sheegay inuu kalsoonidii kala noqday hay'adaha federaalka, isla markaana uu si madax-bannaan u maamuli doono arrimihiisa inta laga gaarayo heshiis dastuuriga ah.

Madaxweynayaashii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, ayaa sidoo kale ka mid ahaa siyaasiyiintii dhaliilay habka loo maray wax-ka-beddelka dastuurka.

Mucaaradka ayaa ku doodayay in isbeddello waaweyn oo lagu sameynayo nidaamka siyaasadeed ee dalka aan lagu meelmarin karin iyadoo aysan jirin wada-tashi iyo heshiis qaran.

Khilaafkii Jubbaland iyo Dowladda Federaalka ee 2024

Bishii Nofeembar 2024, khilaaf siyaasadeed oo xooggan ayaa ka dhex qarxay dowladda federaalka iyo Jubbaland, kaddib markii maamulka Axmed Madoobe uu qabtay doorasho madaxweyne oo dadban.

Axmed Madoobe ayaa doorashadaas ku helay muddo-xileed kale, balse dowladda federaalka ayaa diidday natiijada iyo hannaankii loo maray.

Xiisadda siyaasadeed ayaa markii dambe isu beddeshay iska horimaadyo hubeysan oo dhexmaray ciidamada dowladda federaalka iyo kuwa Jubbaland, taas oo muujisay khatarta ka dhalan karta khilaafaadka doorashooyinka marka aan xal siyaasadeed laga gaarin.

Khilaafkaas ayaa sii adkeeyay xiriirka Muqdisho iyo Kismaayo, iyadoo Jubbaland ay ku adkeysatay mowqifkeeda ku saabsan awoodaha dastuuriga ah ee dowlad-goboleedyada.

Wax-ka-beddelladii Dastuurka ee Maarso 2026

Khilaafka siyaasadeed ayaa galay marxalad kale bishii Maarso 2026, markii Baarlamaanka Soomaaliya uu ansixiyay wax-ka-beddello dheeraad ah oo dastuurka lagu sameeyay.

Wax-ka-beddelladaas ayaa dhaliyay muran ku saabsan muddo-xileedka hay'adaha federaalka iyo waqtiga ay tahay in doorashooyinka la qabto.

Mucaaradka iyo qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha dowlad-goboleedyada ayaa ka horyimid isbeddelladaas, iyagoo ka digay in muddo-kordhin ama dib-u-dhac doorasho oo aan heshiis lagu ahayn uu abuuri karo qalalaase siyaasadeed.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliya, oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah iyo hoggaamiyeyaal ka socda Puntland iyo Jubbaland, ayaa ka mid ahaa dhinacyadii ka soo horjeestay wax-ka-beddellada lagu muransanaa.

Khilaafka ayaa sidoo kale sababay xiisado amni oo ka dhacay Muqdisho bishii Juun 2026, markaas oo ay iska horimaadyo dhexmareen ciidamo dowladda ka tirsan iyo kooxo hubeysan oo lala xiriiriyay siyaasiyiin mucaarad ah.

Dhacdooyinkaas ayaa muujiyay sida muranka dastuurka iyo doorashooyinku u saameyn karo xasilloonida siyaasadeed iyo amni ee dalka.

Amniga iyo Caqabadaha Doorashada

Marka laga soo tago khilaafka siyaasadeed, Soomaaliya ayaa weli wajahaysa caqabado amni iyo kuwo farsamo oo saameyn kara qabashada doorashooyin guud.

Al-Shabaab ayaa weli ka howlgasha qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, taas oo adkeyn karta diiwaangelinta codbixiyeyaasha, ololaha musharraxiinta iyo furitaanka goobaha codbixinta.

Waxaa sidoo kale aan caddayn sida dowladda federaalka ay doorasho uga qaban karto deegaannada ay maamulaan Puntland iyo Jubbaland haddii aan heshiis siyaasadeed lala gaarin.

Dadka taageersan doorashooyinka qof iyo cod ayaa ku doodaya in Soomaaliya ay u baahan tahay inay ka gudubto nidaamkii doorashooyinka dadban, si shacabka loogu oggolaado inay si toos ah u doortaan wakiilladooda.

Dhanka kale, mucaaradka ayaa ku doodaya in doorasho aan heshiis lagu ahayn aysan xal u noqon karin dhibaatooyinka siyaasadeed ee dalka, balse ay abuuri karto khilaaf cusub oo ku saabsan sharciyadda hay'adaha la soo doorto.

Maxaa Laga Filan Karaa 15-ka Oktoobar?

Shaacinta jadwalka doorashada ee la filayo Khamiista ayaa noqon karta tallaabo muhiim ah oo muujinaysa jihada ay Villa Somalia dooneyso inay u qaaddo doorashooyinka federaalka.

Haddii jadwalkan la meel mariyo iyadoo aan heshiis lala gaarin Sheekh Shariif, Puntland, Jubbaland iyo qeybaha kale ee mucaaradka, waxaa suuragal ah inuu sii xoogaysto khilaafka siyaasadeed ee ku saabsan sharciyadda doorashada.

Villa Somalia ayaa qorshahan u arki karta fursad ay ku hirgelin karto barnaamijkeeda doorashooyinka qof iyo cod, halka mucaaradku uu weli dalbanayo heshiis qaran oo lagu qeexo hannaanka, jadwalka iyo cidda maamuleysa doorashada.

Su'aasha ugu weyn ayaa ah in Soomaaliya ay geli doonto doorasho federaal oo lagu heshiiyay, mise ay Villa Somalia ku dhaqaaqi doonto doorasho hal dhinac ah oo natiijadeeda ay diidi karaan qaar ka mid ah siyaasiyiinta ugu saameynta badan dalka.

Jawaabta su'aashaas ayaa si weyn u saameyn karta mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya, xiriirka dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada, iyo xasilloonida dalka marka la gaaro Abriil 2027.