MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 7, 2026 — Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Golaha Mustaqbalka ayaa maanta magaalada Muqdisho ku yeeshay wada-hadallo heer sare ah oo lagu doonayo in lagu xalliyo khilaafaadka ka taagan doorashooyinka dalka iyo hannaanka kala-guurka siyaasadeed, iyadoo Turkiga iyo wakiillo ka socda beesha caalamka ay qeyb ka yihiin dadaallada socda.
Kulankan oo albaabadu u xiran yihiin ayaa daba socda dadaallo diblomaasiyadeed oo muddo bilooyin ah socday, kuwaas oo lagu doonayay in lagu soo dhoweeyo aragtiyada kala duwan ee u dhexeeya Dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada qaar iyo siyaasiyiinta mucaaradka.
Sida ay sheegeen ilo ku dhow wada-hadallada, ajandaha ugu weyn ee kulanka waxaa ka mid ah arrimaha doorashooyinka, maamulka marxaladda kala-guurka iyo sidii loo heli lahaa hannaan lagu fulin karo heshiis kasta oo ay dhinacyadu gaaraan.
Kulanka ayaa sidoo kale la filayaa inuu diiradda saaro kaalinta ay dowladaha saaxiibka la ah Soomaaliya ka qaadan karaan taageeridda iyo dammaanad-qaadka heshiisyada ka soo baxa wada-hadallada.
Cidda Ka Qeyb Galeysa
Wafdiga Dowladda Federaalka Soomaaliya waxaa hoggaaminaya Raysal Wasaare Ku Xigeenka 1-aad Saalax Axmed Jaamac, waxaana ku wehliya wasiirrada Caddaaladda, Arrimaha Gudaha iyo Waxbarashada.
Dhanka Golaha Mustaqbalka waxaa kulanka uga qeyb galaya Maxamed Dhabancad, Cabdirashiid Jire, Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame, Cabdiraxmaan Caynte iyo Taliyihii hore ee Hay’adda Nabad Sugidda Cabdullaahi Maxamed Cali Sambalooshe.
Ka qeybgalka siyaasiyiin miisaan culus leh ayaa muujinaya muhiimadda wada-hadalladan iyo rajada laga qabo in laga gaaro horumar siyaasadeed.
Diiradda Wadahadallada
Arrinta ugu weyn ee miiska saaran ayaa ah sidii loo yareyn lahaa kala aragti duwanaanta dhinacyada ee ku saabsan hannaanka doorashooyinka iyo maamulka kala-guurka siyaasadeed.
Khilaafaadka la xiriira doorashooyinka ayaa muddooyinkii dambe ahaa mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan is-afgaradka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Ilo siyaasadeed ayaa sheegaya in dhinacyadu ay isku dayayaan inay gaaraan heshiis ku saabsan qaabka loo wajahayo doorashooyinka soo socda iyo sida loo xaqiijin karo ka-qeybgal siyaasadeed oo ballaaran.
Doorka Turkiga iyo Beesha Caalamka
Dowladda Turkiga ayaa sanadihii la soo dhaafay kordhisay doorkeeda diblomaasiyadeed iyo taageerada ay siiso Soomaaliya, waxaana ay noqotay mid ka mid ah saaxiibada ugu dhow ee dowladda Soomaaliya.
Mas’uuliyiinta Turkiga ayaa kulankan ka qeyb galaya iyagoo taageeraya dadaallada lagu doonayo in lagu gaaro is-afgarad siyaasadeed.
Danjireyaasha reer Galbeedka ee goob-joogga ka ah wada-hadallada ayaa la filayaa inay dhiirrigeliyaan tanaasul iyo wadashaqeyn dhexmarta dhinacyada isku haya arrimaha siyaasadda.
Muddooyinkii la soo dhaafay waxaa jiray khilaafyo siyaasadeed oo soo noqnoqday oo u dhexeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, kuwaas oo salka ku hayay arrimo la xiriira dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qeybsiga.
Puntland iyo Jubaland ayaa hore u muujiyay walaac ku saabsan jihada siyaasadeed ee dowladda dhexe, halka siyaasiyiin mucaarad ah ay ku baaqeen wada-tashi qaran oo ballaaran.
Golaha Mustaqbalka ayaa dhawaan loo sameeyay sidii loo mideyn lahaa mowqifyada siyaasadeed ee dhinacyada mucaaradka ah iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada ee ku aaddan mustaqbalka siyaasadeed ee dalka.
Ilaa hadda lama shaacin wax heshiis ah oo ka soo baxay kulanka, waxaana la filayaa in dhinacyadu qiimeeyaan meelaha ay isku afgaran karaan iyo qodobbada weli lagu kala aragti duwan yahay.
Natiijada wada-hadalladan ayaa saameyn ku yeelan karta jihada siyaasadeed ee Soomaaliya iyo qorshaha doorashooyinka ee bilaha soo socda.
Kulankan ayaa ah mid muhiim ah maadaama uu hal miis isugu keenay Dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyo muhiim ah, siyaasiyiin mucaarad ah iyo wakiillo ka socda beesha caalamka.
Wadahadallada maanta ka socda Muqdisho ayaa loo arkaa tijaabo muhiim ah oo lagu cabbirayo awoodda dhinacyada siyaasadeed ee Soomaaliya ay ugu diyaar yihiin tanaasul iyo wada-xaajood ku saleysan is-afgarad. Inkastoo aan weli la ogeyn natiijada kama dambaysta ah ee kulanka, haddana isu imaatinka Dowladda Federaalka, Golaha Mustaqbalka, Turkiga iyo wakiillada beesha caalamka ayaa muujinaya dadaal cusub oo lagu doonayo in lagu yareeyo khilaafaadka siyaasadeed ee muddooyinkii dambe saameeyay geeddi-socodka doorashooyinka iyo maamulka dalka.
Indhaha siyaasiyiinta, shacabka Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamka ayaa hadda ku wajahan Muqdisho, halkaas oo natiijada ka soo baxda wada-hadalladan ay saameyn ku yeelan karto jihada siyaasadeed ee Soomaaliya iyo sida loo wajahayo doorashooyinka iyo kala-guurka siyaasadeed ee soo socda. Sida ay qabaan falanqeeyayaal badan, maalmaha iyo toddobaadyada soo socda ayaa muujin doona in kulankani noqdo bilowga is-afgarad siyaasadeed oo cusub ama uu noqdo wareeg kale oo wada-hadallo dheeraad ah loo baahdo.