MUQDISHO, Soomaaliya โ june 6, 2026 โMucaaradka Soomaaliya ayaa ku eedeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya (DFS) inay bartilmaameedsatay taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga Soomaaliyeed, ganacsiyo gaar loo leeyahay iyo guryo ku yaalla magaalada Muqdisho. Dowladda ayaa dhankeeda beenisay in howlgalkaasi uu salka ku hayo arrimo siyaasadeed, iyadoo sheegtay in uu yahay howlgal amni oo lagu raadinayo hub la sheegay in lagu qariyay degmada Cabdicasiis si looga hortago khataro amni.
Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa sheegay in howlgalka uu saameeyay shaqsiyaad hore xilal sare uga soo qabtay dowladda iyo sidoo kale dad rayid ah oo leh hanti gaar loo leeyahay oo ku taalla degmada Cabdicasiis.
Sida ay sheegeen mucaaradka, dhacdooyinkan ayaa abuuray walaac siyaasadeed iyo mid amni, iyagoo ku dooday in tallaabooyinka lagu qaaday mas'uuliyiin hore iyo hanti rayid ay sii kordhin karaan xiisadda ka jirta caasimadda.
Mucaaradku ma aysan soo bandhigin caddeyn si madax bannaan loo xaqiijiyay oo muujinaysa in howlgalka si gaar ah loogu bartilmaameedsaday taliyihii hore ee ciidamada ama hanti rayid sababo siyaasadeed awgood. Waxayse ku baaqeen in dowladda si cad u sharaxdo ujeeddada iyo habka loo fulinayo howlgalka.
Illaa iyo hadda, dowladda ma aysan shaacin cid loo xiray eedeymaha la xiriira howlgalka.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in howlgalka socda uu qayb ka yahay dadaallo lagu soo qabanayo hub si sharci darro ah loogu qariyay degmada Cabdicasiis ee Muqdisho.
Sida ay sheegeen saraakiisha dowladda, ujeeddada howlgalka ayaa ah in laga hortago khataraha amni iyo in laga saaro hubka sharci darrada ah ee lagu keydiyo xaafadaha rayidka.
Mas'uuliyiinta dowladda ayaa diiday eedeymaha sheegaya in howlgalka lagu bartilmaameedsanayo siyaasiyiin ama mas'uuliyiin hore, iyagoo ku adkeystay in tallaabooyinka amniga ay ku saleysan yihiin waajibaadka hay'adaha amniga, isla markaana aysan la xiriirin arrimo siyaasadeed.
Dowladdu ma aysan bixin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan tirada hubka la baadi goobayo ama in wax hub ah lagu soo qabtay howlgalka.
Khilaafka ayaa bilowday kadib markii mucaaradku ku eedeeyeen Dowladda Federaalka inay qaaday tallaabooyin ka dhan ah taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga Soomaaliyeed, isla markaana ay saameeyeen ganacsiyo iyo guryo ay leeyihiin dad rayid ah.
Sida ay sheegeen mucaaradka, howlgalka ayaa taabtay hanti ay leeyihiin shaqsiyaad hore xilal uga soo qabtay dowladda iyo sidoo kale muwaadiniin caadi ah, taas oo dhalisay dood ku saabsan dhexdhexaadnimada howlgalka.
Dowladda ayaa ku celcelisay in howlgalka uu ku kooban yahay raadinta hub sharci darro ah oo la rumeysan yahay in lagu qariyay degmada.
Howlgallada amniga ayaa weli ka socda qaybo ka mid ah degmada Cabdicasiis, sida ay sheegeen saraakiisha dowladda.
Mas'uuliyiintu ma aysan shaacin waqtiga la soo gabagabeynayo howlgalka, halka mucaaradkuna ay sii wadaan dalabkooda ku aaddan in dowladda bixiso faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan howlgalka iyo saameynta uu yeeshay.
Sida ay sheegeen dadka deegaanka, ciidamada ammaanka ayaa weli ku sugan goobaha howlgalka, mana jiraan warar rasmi ah oo sheegaya in dadka deegaanka laga daadgureeyay.
Muqdisho ayaa sanadihii la soo dhaafay martigelisay howlgallo amni oo isdaba joog ah, iyadoo dowladda ay waddo dadaallo lagu xoojinayo amniga caasimadda iyo la dagaallanka hubka sharci darrada ah.
Dowladda Federaalka ayaa marar badan fulisay ololeyaal lagu ururinayo hubka sharci darrada ah, gaar ahaan degmooyinka loo arko inay ka jiraan khataro amni ama falal dambiyeed.
Dhanka kale, xiriirka u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka ayaa marar badan soo maray xiisado la xiriira arrimaha amniga, maamulka dalka iyo habka ay u shaqeeyaan hay'adaha dowladda.
Kooxo bulshada rayidka ah iyo hoggaamiyeyaal bulshada ka tirsan ayaa hore ugu baaqay in howlgallada amniga loo fuliyo si waafaqsan sharciga, iyadoo la ilaalinayo xuquuqda muwaadiniinta iyo hantidooda gaarka ah.
Soomaaliya ayaa weli wajahaysa caqabado amni oo ay ka mid yihiin weerarrada Al-Shabaab, taas oo dowladda ku riixaysa inay sii waddo howlgallada lagu adkeynayo amniga Muqdisho iyo gobollada kale ee dalka.
Dowladda Federaalka ayaa la filayaa inay sii waddo howlgalka ka socda degmada Cabdicasiis iyadoo qayb ka ah qorshaheeda lagu xoojinayo amniga iyo soo qabashada hubka sharci darrada ah.
Dhanka kale, mucaaradka ayaa la filayaa inay sii wadaan baaqyadooda ku aaddan in dowladda bixiso faahfaahin dheeraad ah iyo in howlgalka loo maro hannaan daahfuran.
Ilaa hadda ma cadda in dowladda ay soo saari doonto warbixin rasmi ah oo ku saabsan natiijada howlgalka ama in baaritaan madax bannaan lagu sameyn doono eedeymaha ay soo jeediyeen mucaaradka.
Khilaafkan ayaa muujinaya isku dheelitirka adag ee u dhexeeya xaqiijinta amniga iyo ilaalinta kalsoonida shacabka ee hay'adaha dowladda. Inkasta oo howlgallada amniga ay muhiim u yihiin la dagaallanka khataraha jira, eedeymo la xiriira bartilmaameed siyaasadeed waxay kordhin karaan xiisadda siyaasadeed haddii aan si hufan wax looga qaban.
Dhacdadan ayaa sidoo kale ku soo beegantay xilli Soomaaliya ay sii waddo dadaallada lagula dagaallamayo Al-Shabaab iyo dib u dhiska hay'adaha amniga. Isfaham la'aanta ka dhex dhalata dowladda iyo mucaaradka ee ku saabsan fulinta howlgallada amniga waxay saameyn ku yeelan kartaa wadashaqeynta siyaasadeed iyo dadaallada lagu xoojinayo amniga qaranka.
Dadka rayidka ah ee ku nool Muqdisho, ilaalinta hantida gaarka ah iyo in howlgallada amniga loo fuliyo si waafaqsan sharciga ayaa sii ahaanaya arrimo muhiim ah iyadoo la sugayo natiijada howlgalka socda.
