MUQDISHO, Soomaaliya —Juun 29, 2026-Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sii wada safarro diblomaasiyadeed oo heer gobol ah, xilli uu dalka gudihiisa ka jiro khilaaf siyaasadeed oo sii xoogeysanaya, kaas oo u dhexeeya dowladda federaalka, mucaaradka, iyo maamullada Puntland iyo Jubbaland oo ka soo horjeeda qorshaha doorashooyinka iyo sharciyadda dowladdu ku wado isbeddellada dastuurka.

Safarrada madaxweynaha ayaa isugu jiray booqasho uu ku tagay Kenya, ka qaybgalka munaasabadda maalinta xorriyadda Jabuuti, iyo kulamo uu la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed. Safarradan ayaa kusoo beegmay xilli Soomaaliya ay wajahaysa xiisad siyaasadeed oo ku saleysan doorashooyin, wax-ka-beddel dastuur, iyo muran ka taagan dhammaadka muddo-xileedka madaxweynaha oo ku ekaa 15-ka May 2026.

Dowladda federaalka ayaa ku tilmaantay safarradan kuwo lagu xoojinayo xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga amniga gobolka Geeska Afrika, halka mucaaradku ku adkaysanayaan in mudnaanta la siiyo xallinta khilaafaadka gudaha.

Safarrada Gobolka

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa safarkiisa ka bilaabay Kenya, halkaas oo uu kula kulmay mas’uuliyiin sare oo ay ka wada hadleen iskaashi laba geesood ah, amniga, iyo xiriirka dhaqaale.

Kadib wuxuu u safray Jabuuti si uu uga qayb galo xuska maalinta xorriyadda dalkaas, ka hor inta uusan u gudbin Itoobiya halkaas oo uu kula kulmay Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed.

Sida ay sheegeen saraakiisha Villa Soomaaliya, kulamadan ayaa diiradda lagu saaray amniga gobolka, la dagaallanka kooxaha hubeysan, isdhexgalka dhaqaalaha iyo xaaladda guud ee Geeska Afrika.

Si kastaba ha ahaatee, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa dowladda ku eedeeyay in ay horumarineyso qorshayaal siyaasadeed oo waaweyn iyada oo aan la helin wadatashi qaran oo loo dhan yahay.

Puntland iyo Jubbaland ayaa sidoo kale muujiyay diidmo ku aaddan qaybo ka mid ah dib-u-habaynta siyaasadeed, iyagoo sheegay in go’aamada saameynaya nidaamka federaalka ay u baahan yihiin heshiis ballaaran.

Qaar ka mid ah mucaaradka ayaa sidoo kale sheegay in muddo-xileedka madaxweynaha uu dhammaaday 15-ka May 2026, iyagoo ku tilmaamay “madaxweyne hore”. Dowladda Federaalka ayaa si adag u diidday aragtidaas, waxayna sheegtay in hay’adaha dastuuriga ah ay weli shaqeynayaan.

Dagaalladii Muqdisho

Xiisadda siyaasadeed ayaa si weyn u korortay 3-dii iyo 4-tii Juun, markaas oo dagaallo culus ay ka dhaceen qaybo ka mid ah Muqdisho.

Dagaalladaas ayaa dhex maray ciidamada dowladda iyo kooxo la sheegay inay taageersan yihiin siyaasiyiin mucaarad ah, iyadoo la soo sheegay rasaas culus, qaraxyo, iyo barakac degdeg ah oo ay sameeyeen qaar ka mid ah dadka rayidka ah.

Xiisaddaasi waxay dib u soo celisay xusuustii qalalaasihii doorashooyinka ee 2021, markaas oo muran ku saabsan doorashooyin dib u dhacay iyo isku day muddo-kordhin ah uu sababay iska horimaad hubeysan oo ka dhacay Muqdisho.

Jawaabta Dowladda

Dowladda Federaalka ayaa difaacday safarrada madaxweynaha iyo qorshaha dib-u-habaynta siyaasadeed.

Saraakiisha dowladda ayaa sheegay in Soomaaliya aysan joojin karin xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga amniga xilli ay weli la dagaallamayso Al-Shabaab isla markaana ay wado horumarinta dhaqaalaha.

Waxay sidoo kale ku doodeen in isbeddellada dastuurka iyo doorashooyinka ay ujeedkoodu yahay in lagu ballaariyo ka qaybgalka siyaasadeed lana xoojiyo hay’adaha dowladda.

Dowladdu waxay sidoo kale ugu baaqday mucaaradka in ay ku soo laabtaan wadahadal siyaasadeed oo ku saleysan dastuurka halkii ay ka adeegsan lahaayeen awood ciidan.

Asalka Khilaafka Siyaasadeed

Khilaafka hadda taagan wuxuu salka ku hayaa muran dheer oo ku saabsan hannaanka doorashada, qaab-dhismeedka federaalka, iyo awood-qaybsiga u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada.

Xiriirka Muqdisho iyo Puntland ayaa sii xumaaday kadib markii Puntland ay diidday qaar ka mid ah wax-ka-beddellada dastuurka, iyadoo ku dooday in aan lagu gaarin heshiis qaran oo ballaaran.

Jubbaland ayaa sidoo kale muujisay walaac la xiriira nidaamka doorashooyinka iyo awood-qaybsiga siyaasadeed ee dalka.

Mucaaradka Muqdisho ayaa iyaguna ku baaqaya wadatashi qaran oo loo dhan yahay ka hor hirgelinta isbeddello waaweyn oo siyaasadeed.

Murannada doorashooyinka ayaa horey u sababay qalalaase siyaasadeed. Bishii Abriil 2021, dagaallo ayaa ka dhacay Muqdisho kadib khilaaf ku saabsan doorashooyin dib u dhacay iyo isku day muddo-kordhin madaxweyne, taasoo keentay barakac iyo cabsi amni oo ballaaran.

Xaaladda Hadda iyo Mustaqbalka

Wadahadalka u dhexeeya dowladda, mucaaradka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada ayaa weli xaddidan. Mucaaradku waxay sii wadaan dalabkooda ku saabsan heshiis siyaasadeed oo lagu xallinayo doorashooyinka iyo dastuurka, halka Puntland iyo Jubbaland ay weli diidan yihiin qorshaha dowladda federaalka.

Beesha caalamka, oo ay ku jiraan Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Mareykanka iyo Midowga Yurub, ayaa ku baaqaya in khilaafaadka lagu xalliyo wadahadal si looga hortago in xaaladdu sii xumaato.

Falanqeeyayaal siyaasadeed ayaa sheegaya in Soomaaliya ay wajahdo marxalad muhiim ah oo go’aamin karta mustaqbalka nidaamka siyaasadeed, iyadoo la filayo in wadahadal dhab ah uu noqdo furaha xasilloonida.

Xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya waxay muujineysaa baahida degdegga ah ee loo qabo wadatashi qaran iyo heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay. Haddii aan xal waara laga gaarin muranka doorashooyinka iyo dastuurka, waxaa suuragal ah in xiisado iyo iska horimaadyo cusub ay dib u soo noqdaan.

Xasiloonida dalka waxay ku xirnaan doontaa tanaasul siyaasadeed, kalsooni-dhisid hay’adaha dowladda, iyo in dhammaan dhinacyadu u hoggaansamaan nidaamka dastuuriga ah. Bilaha soo socda ayaa loo arkaa kuwo go’aamin doona jihada siyaasadeed ee Soomaaliya.