MUQDISHO, Soomaaliya — 29 Sebtembar 2026 — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa la filayaa inuu Jimcaha u safro dalka Masar, halkaas oo uu kulan afar geesood ah kula yeelan doono madaxda Masar, Suudaan iyo Eritrea, sida lagu sheegay xogta ku saabsan safarkiisa qorshaysan.
Xasan Sheekh ayaa hadda ku sugan Addis Ababa, halkaas oo uu Talaadadii kula kulmay Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed. Waxaa la filayaa inuu safarka Masar ka hor sii maro Jabuuti, halkaas oo uu wadatashi kula yeelan doono Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle.
Ajandaha kulanka Masar weli si rasmi ah looma shaacin. Sidoo kale lama shaacin heshiisyo ama ballanqaadyo gaar ah oo laga filayo wadahadallada.
Safarka la qorsheeyay ayaa Xasan Sheekh ka qaadi doona Itoobiya, una sii gudbin doona Jabuuti iyo Masar, isaga oo kulamo la yeelanaya madax ka kala socda dalal ku yaalla Geeska Afrika iyo gobolka Badda Cas. Safarku wuxuu ku soo beegmayaa xilli Soomaaliya ay sii waddo xiriirka diblomaasiyadeed ee dalalka deriska la ah iyo saaxiibbada gobolka.
Warbaahinta dowladda Itoobiya ayaa sheegtay in Abiy uu Talaadadii ku soo dhaweeyay Xasan Sheekh garoonka diyaaradaha Bole ee Addis Ababa. Madaxweynaha Soomaaliya ayaa sidoo kale baraha bulshada ku sheegay inuu magaalada kula yeeshay wadahadal Abiy.
Xogta ku saabsan safarka Xasan Sheekh ayaa sheegaysa inuu Masar u sii gudbi doono ka dib kulanka uu la yeelanayo Geelle ee Jabuuti. Faahfaahin lagama bixin goorta kulanka Jabuuti dhici doono ama in labada madaxweyne ay ka soo saari doonaan war-murtiyeed.
Sida ku cad xogta safarka, Xasan Sheekh ayaa ka hor intii uusan u ambabixin Addis Ababa telefoon wadajir ah ka helay Geelle iyo Abiy. Wicitaanka ayaa dhacay xilli ay madaxdu ka qaybgalayeen munaasabad lagu daahfurayay mashruuc kaabayaal shidaal oo ay ku lug leeyihiin Itoobiya, Jabuuti iyo Kooxda Dangote.
Mashruuca, oo lagu dhawaaqay 24-kii Sebtembar, waa dhuun shidaal oo qorshuhu yahay in shidaalka la sifeeyay looga qaado Jabuuti loona gudbiyo Itoobiya. Abiy iyo Geelle ayaa munaasabadda ka qaybgalay, iyadoo uu sidoo kale goob joog ahaa madaxa fulinta Kooxda Dangote, Aliko Dangote.
Wicitaanka la sheegay inuu dhacay ayaa Xasan Sheekh ku xiray labada hoggaamiye ka hor booqashadiisa Addis Ababa. Faahfaahin ku saabsan waxyaabihii looga hadlay telefoonka lama shaacin.
Xiriirka diblomaasiyadeed ee gobolka
Safarka la filayo ee Xasan Sheekh ayaa daba socda wadahadallo heer madaxweyne ah oo ay hore u yeesheen isaga, Madaxweynaha Masar Cabdifataax al-Sisi iyo Madaxweynaha Eritrea Isaias Afwerki. Saddexda hoggaamiye ayaa Oktoobar 2024 kulan ku yeeshay Asmara, kaas oo ay kaga hadleen amniga Soomaaliya, xaaladda Suudaan iyo iskaashiga gobolka.
Kulankaas waxaa laga soo saaray war-murtiyeed wadajir ah oo qeexayay arrimo ay saddexda dal ka sii wada shaqayn karaan. War-murtiyeedka waxaa ka mid ahaa amniga gobolka iyo xaaladda Suudaan. Kulankaasi wuxuu tusaale u yahay xiriirka Soomaaliya la leedahay Masar iyo Eritrea, balse ma caddaynayo ajandaha kulanka hadda la qorsheeyay.
Xasan Sheekh ayaa sidoo kale bishii Febraayo 2026 booqday Qaahira, halkaas oo uu kula kulmay al-Sisi. Madaxtooyada Masar ayaa sheegtay in labada madaxweyne ay ka wada hadleen xiriirka labada dal, ayna Masar mar kale muujisay taageeradeeda midnimada, amniga iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Kulamadaas hore waxay muujinayaan in Soomaaliya iyo Masar ay yeesheen xiriir joogto ah oo heer madaxweyne ah. Safarka hadda la qorsheeyay wuxuu noqon karaa wareeg kale oo xiriirkaas ah, markan waxaa kulanka la filayo ka qaybgalaya Masar, Suudaan iyo Eritrea.
Kulanka Xasan Sheekh iyo Abiy ee Addis Ababa ayaa isna daba socda wadahadallo diblomaasiyadeed oo labada dal yeesheen sannadihii u dambeeyay. Soomaaliya iyo Itoobiya waxay 2024 ka qaybqaateen wadahadallo uu Turkigu martigeliyay oo ujeeddadoodu ahayd in lagu dejiyo xiisadda labada dal. Kulanka Talaadada ayaa ah xiriirkii ugu dambeeyay ee la shaaciyo ee dhex mara hoggaamiyeyaasha.
Safarrada la qorsheeyay iyo kulanka ka dhacay Addis Ababa waxay Xasan Sheekh siinayaan fursad uu si toos ah ula kulmo hoggaamiyeyaasha gobolka. Hase yeeshee, xogta laga hayo kulanka Masar ma sheegin arrimaha ay afarta hoggaamiye doonayaan inay ka wada hadlaan.
Faahfaahinta kulanka la qorsheeyay
Xogta safarka ayaa sheegaysa in Xasan Sheekh uu Jimcaha u safrayo Masar. Kulanka la filayo waxaa lagu tilmaamay kulan afar geesood ah oo ay ka qaybgalayaan hoggaamiyeyaasha Soomaaliya, Masar, Suudaan iyo Eritrea.
Magacyada hoggaamiyeyaasha kale ee ka qaybgalaya, goobta kulanka iyo qaabka loo qabanayo faahfaahin lagama bixin xogta safarka. Sidoo kale lama oga in kulanka laga soo saari doono war-murtiyeed wadajir ah ama in hoggaamiyeyaashu warbaahinta la hadli doonaan.
Ajandaha rasmiga ah weli lama shaacin. Ilaa hadda ma jiro ogeysiis dadweyne oo ku saabsan heshiis ama go’aan la filayo in booqashadu keento.
Booqashada Xasan Sheekh ee Jabuuti waxaa lagu sheegay inuu wadatashi la yeelan doono Geelle. Xogtu ma tilmaamayso in wadahadallada Jabuuti ay noqon doonaan kuwo laba geesood ah oo keliya ama ay qayb ka yihiin kulanka ballaaran ee gobolka.
Xasan Sheekh ayaa Talaadadii kulankiisa Abiy kaga bilaabay booqashadiisa Addis Ababa. Faahfaahinta wadahadalkooda laguma darin xogta safarka Masar. Warbaahinta dowladda Itoobiya ayaa xaqiijisay imaanshaha madaxweynaha Soomaaliya iyo soo dhoweynta Abiy, halka Xasan Sheekh uu baraha bulshada ku sheegay in labada hoggaamiye ay wadahadleen.
Sidaas darteed, safarka madaxweynaha wuxuu ka kooban yahay kulan Addis Ababa ka dhacay iyo kulamo kale oo la qorsheeyay inuu ku yeesho Jabuuti iyo Masar. Kulamada dambe weli waa qorshe ilaa ay dhacaan.
Kulanka la qorsheeyay wuxuu isu keenayaa hoggaamiyeyaal ka socda dalal xiriir diblomaasiyadeed oo hore u lahaa, isla markaana dano ka wadaaga xasilloonida gobolka. Kulamadii hore ee Soomaaliya, Masar iyo Eritrea waxaa lagaga hadlay amniga iyo xaaladda Suudaan, balse ajandaha kulanka Jimcaha la filayo weli lama shaacin.
Dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale raadineysay taageero ku saabsan arrimo gudaha ah, gaar ahaan Baidoa iyo Beledweyne, sida ku cad xogta ku saabsan safarka madaxweynaha. Xogtu ma sheegin in arrimahaas lagu soo qaadi doono kulamada, ama in Xasan Sheekh codsan doono taageero gaar ah.