MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 31, 2026 — Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in Cabdullaahi Xaashi Labajir, oo loo yaqaanay “Ikhlaas,” ahaana madaxa guud ee sirdoonka kooxda Al-Shabaab, lagu dilay howlgal qorsheysan oo ka dhacay degmada Jilib ee gobolka Jubbada Dhexe.

Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka, NISA, ayaa Axaddii ku dhawaaqday in howlgalka ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamadeeda iyo saaxiibbo caalami ah 23-kii Agoosto.

NISA waxay sheegtay in Ikhlaas uu madax ka ahaa howlaha sirdoonka Al-Shabaab tan iyo 2013-kii, isla markaana uu ka mid ahaa xubnaha ugu awoodda badan hoggaanka sare ee kooxda.

Al-Shabaab weli kama aysan hadlin dilka la sheegay ee Ikhlaas. Sidoo kale, sheegashada dowladda si madax-bannaan looma xaqiijin karo, maadaama Jilib ay weli gacanta ugu jirto kooxda, gelitaanka deegaankana uu aad u xaddidan yahay.

Dowladda oo xaqiijisay howlgalka Jilib

Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya, Cabdifitaax Qaasim Maxamuud, ayaa xaqiijiyay ku dhawaaqista dowladda, isagoo faahfaahin ka bixiyay howlgalka intii lagu jiray warbaahinta uu la hadlay Axaddii.

Dowladdu ma aysan magacaabin saaxiibbada caalamiga ah ee howlgalka ka qeyb qaatay, mana aysan shaacin qaabka saxda ah ee loo beegsaday Ikhlaas.

Warbaahinta qaar ayaa howlgalka ku tilmaamay duqeyn cirka ah, halka bayaankii ugu horreeyay ee NISA uu sheegay oo keliya in uu ahaa howlgal si taxaddar leh loo qorsheeyay.

Mas’uuliyiintu ma aysan sheegin in xubno kale oo Al-Shabaab ka tirsan ama dad rayid ah ay ku dhinteen ama ku dhaawacmeen howlgalka.

Jilib waxaa loo arkaa mid ka mid ah xarumaha ugu muhiimsan ee maamulka iyo howlgallada Al-Shabaab ee koonfurta Soomaaliya. Magaalada iyo deegaannada ku dhow dhow ayaa marar badan bartilmaameed u noqday duqeymo iyo howlgallo ay fuliyeen ciidamada Soomaaliya iyo saaxiibbadooda caalamiga ah.

NISA waxay sheegtay in howlgalka uu qeyb ka yahay olole lagu beegsanayo saraakiisha sare, khubarada qaraxyada iyo xubnaha qorsheeya weerarrada Al-Shabaab.

Shabakadda sirdoonka Al-Shabaab

Sida ay sheegeen hay’adaha ammaanka Soomaaliya, Ikhlaas wuxuu hoggaaminayay garabka sirdoonka Al-Shabaab ee sida weyn loogu yaqaanno Amniyaadka.

Qeybtan ayaa lagu eedeeyaa ururinta xogaha sirdoonka, dabagalka dadka looga shakiyo inay xog gudbiyaan iyo taageeridda qorsheynta dilalka iyo weerarrada ka dhanka ah mas’uuliyiinta dowladda, ciidamada ammaanka iyo dadka rayidka ah.

Amniyaadka ayaa sidoo kale ilaaliya ammaanka gudaha ee kooxda, dabagala xubnaha looga shakiyo basaasnimada, isla markaana xakameeya deegaannada ay Al-Shabaab maamusho.

NISA waxay sheegtay in Ikhlaas uu xilkan hayay muddo ku dhow 13 sano, taasoo ka dhigeysay mid ka mid ah saraakiisha ugu muddada dheeraa hoggaanka sare ee Al-Shabaab.

Hay’adaha ammaanku ma aysan shaacin qofka laga yaabo inuu xilkaas beddelo ama in saraakiil kale oo ka tirsan Amniyaadka lagu beegsaday howlgalka 23-kii Agoosto.

Haddii si madax-bannaan loo xaqiijiyo dhimashadiisa, waxay noqon kartaa khasaare ku dhacay sarkaal sare oo aqoon ballaaran u lahaa shabakadaha sirdoonka, ammaanka gudaha iyo qorsheynta weerarrada kooxda.

Si kastaba, Al-Shabaab ayaa hore u muujisay inay awood u leedahay inay beddesho saraakiisha looga dilo howlgallada milatari, iyadoo sii waday fulinta weerarrada gudaha Soomaaliya.

Howlgalladii ugu dambeeyay

Ku dhawaaqistan ayaa timid kaddib howlgallo dhowr ah oo ay dowladdu sheegtay in lagu beegsaday hoggaanka iyo kaabayaasha militari ee Al-Shabaab.

15-kii Agoosto, NISA waxay sheegtay in saddex sarkaal oo sare oo lagu kala magacaabo Cabdi Xaafid, Daalibaan iyo Cumar Xuseen lagu dilay howlgal ka dhacay gobolka Hiiraan.

Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in Mustaf Caato, oo lagu tilmaamay taliyaha dagaalyahannada Al-Shabaab ee furimaha Hiiraan, uu dhaawac culus soo gaaray.

NISA waxay Mustaf Caato ku eedeysay inuu hore u maamulayay qeybta qaraxyada, kana qeyb qaatay abaabulka weerarro ka dhacay bartamaha Soomaaliya. Sheegashooyinkaas si madax-bannaan looma xaqiijin.

Bishii Juun, NISA waxay sheegtay in 29 xubnood oo Al-Shabaab ah lagu dilay howlgallo laga fuliyay gobollada Shabeellaha Dhexe iyo Hiiraan. Hay’addu waxay sheegtay in dadka la dilay uu ku jiray sarkaalkii kooxda u qaabilsanaa qaraxyada ee gobolka Hiiraan.

Bishii Abriil, Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya waxay sheegtay in ciidamada dowladda iyo saaxiibbo caalami ah ay 27 dagaalyahan oo Al-Shabaab ah ku dileen howlgallo laga fuliyay gobollada Jubbada Hoose iyo Jubbada Dhexe.

Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in saraakiil sare ay ku jireen dadka la dilay, balse faahfaahin kooban ayay ka bixiyeen magacyadooda.

Howlgalladan ayaa qeyb ka ah ololaha ay Soomaaliya ku dooneyso inay ku wiiqdo Al-Shabaab, gaar ahaan gobollada bartamaha iyo koonfurta dalka oo ay kooxdu weli ka maamusho ama saameyn ku leedahay dhul miyi ah.

Saraakiishii hore ee la dilay

Ciidamada Soomaaliya iyo kuwa caalamiga ah ayaa howlgallo hore ku dilay dhowr hoggaamiye oo sare oo ka tirsanaa Al-Shabaab.

Bishii Oktoobar 2022, dowladda Soomaaliya waxay ku dhawaaqday dilka Cabdullaahi Naadir, oo ka mid ahaa aasaasayaashii Al-Shabaab, laguna tilmaamay inuu noqon karay beddelka hoggaamiyaha hadda ee kooxda, Axmed Diiriye.

Cabdullaahi Naadir ayaa la sheegay in lagu dilay howlgal ay Soomaaliya iyo saaxiibbo caalami ah ka fuliyeen gobolka Jubbada Dhexe.

Macallin Ayman, oo ahaa sarkaal kale oo sare, ayaa lagu dilay howlgal ay si wadajir ah u fuliyeen ciidamada Soomaaliya iyo Mareykanka bishii Diseembar 2023.

Ayman waxaa lagu eedeeyay inuu qorsheeyay weerarro ka dhacay Soomaaliya iyo Kenya, oo uu ku jiro weerarkii Janaayo 2020 lagu qaaday saldhig militari oo ku yaalla Manda Bay, kaas oo lagu dilay saddex muwaadin oo Mareykan ah.

Hoggaamiyihii hore ee Al-Shabaab, Axmed Cabdi Godane, ayaa lagu dilay duqeyn uu Mareykanku fuliyay bishii Sebteembar 2014. Axmed Diiriye, oo sidoo kale loo yaqaan Abu Cubeyda, ayaa markii dambe la wareegay hoggaanka kooxda.

Inkastoo ay lumisay hoggaamiyeyaal badan, Al-Shabaab ayaa weli ah kooxda hubeysan ee ugu awoodda badan ee ka dagaallanta Soomaaliya. Waxay canshuuro ka ururisaa deegaannada ay saameynta ku leedahay, iyadoo fulisa qaraxyo, dilal qorsheysan iyo weerarro hubeysan.