MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 17, 2026 — Soomaaliya iyo Turkiga ayaa dalal Carbeed oo dhaqaale haysta ka raadinaya maalgelin lagu sii joogteeyo ciidamada Midowga Afrika ee Muqdisho muddo laba sano oo dheeraad ah, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah, xilli la soo sheegayo in Mareykanku ku hanjabay inuu diidi doono qorshe kasta oo maalgelin ah oo loo marayo Qaramada Midoobay.
Dhaqaalaha la raadinayo ayaa inta badan lagu taageeri doonaa ciidamada Midowga Afrika ee ku sugan xerada sida weyn loo ilaaliyo ee Xalane, gaar ahaan ciidamada Uganda ee sugaya goobo muhiim ah iyo waddooyinka halbowlaha u ah ammaanka caasimadda.
Laba wakiil oo ka socda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dhowaan tegay Qatar, iyagoo sii maray magaalada Ankara, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal u ah dadaallada diblomaasiyadeed.
Wakiillada ayaa sidoo kale la filayaa inay booqdaan Masar, halkaas oo ay Qaahira ka codsan doonaan inay Soomaaliya ka caawiso wada-hadallo lala furo Sacuudi Carabiya si loo helo taageero dhaqaale.
Weli lama oga cadadka dhaqaalaha la raadinayo iyo habka loo maamuli doono haddii heshiis laga gaaro.
Soomaaliya, Turkiga, Qatar, Masar iyo Sacuudi Carabiya ayaan si rasmi ah u xaqiijin wada-hadalladan, mana jirto dowlad ilaa hadda shaacisay ballanqaad dhaqaale.
Dadaalkan ayaa ku soo beegmaya iyadoo howlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, AUSSOM, uu wajahayo hubanti la’aan ku saabsan helitaanka maalgelin joogto ah oo la saadaalin karo.
Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in Washington ay ka digtay inay codka diidmada qayaxan ku hor istaagi karto qorshe kasta oo ay Dowladda Federaalka Soomaaliya dhaqaale ugu raadiso howlgalka haddii maalgelintaas loo marayo Qaramada Midoobay ama ay fulinteeda ku lug yeelanayso Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS.
Ma jiro war rasmi ah oo si cad u xaqiijinaya in Mareykanku soo saaray hanjabaaddaas. Sidoo kale, lama xaqiijin karo mowqifka la sheegay in Washington ay ka qaadatay dadaallada Soomaaliya iyo Turkigu kaga raadinayaan dalalka Carabta maalgelinta ciidamada Midowga Afrika.
Codka diidmada qayaxan ee Golaha Ammaanka wuxuu saameyn karaa oo keliya qorshe u baahan oggolaanshaha golaha. Taageero toos ah oo ay dowlado kale bixiyaan, kana baxsan nidaamka Qaramada Midoobay, waxay u baahan kartaa heshiisyo gaar ah oo dhexmara dowladaha deeqda bixinaya, Soomaaliya iyo Midowga Afrika.
Culayska dhaqaale ee AUSSOM
AUSSOM ayaa bilowgii 2025 beddelay Howlgalkii Ku-meel-gaarka ahaa ee Midowga Afrika ee Soomaaliya, ATMIS.
Waajibaadka AUSSOM waxaa ka mid ah taageeridda ciidamada ammaanka Soomaaliya, wiiqidda awoodda Al-Shabaab iyo fududeynta in mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo hay’adaha Soomaaliya.
UNSOS ayaa taageero saadka ah siiya ciidamada Midowga Afrika iyo qaybo ka mid ah ciidamada ammaanka Soomaaliya, iyadoo lagu saleynayo qaraarrada Golaha Ammaanka. Taageeradaas waxaa ka mid ah gaadiidka, sahayda howlgalka, daadgureynta caafimaadka iyo adeegyo kale oo muhiim u ah ciidamada.
Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ayaa marar badan ka digay in maalgelin la’aantu wiiqi karto awoodda howlgalka. War-murtiyeed ay labada dhinac soo saareen bishii Nofeembar 2025 ayaa xaaladda dhaqaale ee AUSSOM ku tilmaamay mid aad u adag, waxaana lagu baaqay maalgelin joogto ah iyo ilaalinta awoodda UNSOS ee taageerada saadka.
Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika ayaa qiimeynaya in qayb ka mid ah dhaqaalaha maqan laga dabooli karo ilaha maalgelinta ee ururka, sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah. Weli lama shaacin go’aan kama dambeys ah ama qorshe dhaqaale oo faahfaahsan.
Miisaaniyadda Midowga Afrika ee 2026 ayaa lagu daray kordhin la xiriirta howlgallada nabad-ilaalinta, taas oo qayb ka ah u gudbidda ATMIS ilaa AUSSOM. Saraakiisha Midowga Afrika ayaa sidoo kale sii wada dadaallada lagu raadinayo taageerada dalalka xubnaha ka ah ururka iyo saaxiibada caalamiga ah.
Doorka ciidamada Uganda
Uganda ayaa ka mid ah dalalka muddada ugu dheer iyo ciidamada ugu badan ku biiriyay howlgallada Midowga Afrika ee Soomaaliya.
Ciidamada Uganda ayaa door muhiim ah ka ciyaara ammaanka Muqdisho, iyagoo ilaaliya xarumaha dowladda, waddooyinka muhiimka ah iyo deegaannada ku dhow garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Aadan Cadde.
Midowga Afrika ayaa bishii Abriil 2026 Uganda uga mahadceliyay naf-hurnimada ciidamadeeda ka howlgala Soomaaliya, wuxuuna xaqiijiyay inuu sii wadayo dadaallada dhaqaale loogu ururinayo AUSSOM.
Dhaqaale-yaraan muddo dheer socota waxay saameyn kartaa mushaaraadka iyo gunnooyinka ciidamada, gaadiidka, adeegyada caafimaadka iyo awoodda howlgalka ee ilaalinta goobaha muhiimka ah. Waxay sidoo kale culays dheeraad ah saari kartaa ciidamada Soomaaliya xilli Al-Shabaab ay weli fuliso weerarro, islamarkaana ay ku dagaallanto maamulidda deegaanno ka tirsan dalka.
Ma jiro war rasmi ah oo sheegaya in ciidamada Uganda ay qorsheynayaan inay ka baxaan Muqdisho. Qorshaha maalgelinta labada sano ah ayaa u muuqda mid looga hortagayo hakad ku yimaada howlgalka inta Soomaaliya ay xoojinayso ciidamadeeda iyo hay’adaha ammaanka.
Maxaa xiga?
Soomaaliya iyo Turkiga ayaa la filayaa inay sii wadaan wada-hadallada ay kula jiraan dowladaha Carabta, sida ay sheegeen ilaha xog-ogaalka ah.
Haddii dowladuhu oggolaadaan taageerada, waxaa loo baahan doonaa in heshiis laga gaaro habka dhaqaalaha loo wareejinayo, cidda maamulaysa iyo sida loola soconayo isticmaalkiisa.
Haddii qorshuhu ku xirnaado UNSOS ama hannaan kale oo u baahan oggolaanshaha Golaha Ammaanka, wuxuu wajihi karaa wada-xaajoodyo u dhexeeya dalalka joogtada ah ee golaha.
Maalgelin toos ah oo la siiyo Midowga Afrika ama loo maro heshiisyo dowladeed ayaa qaadi karta waddo ka duwan, hase yeeshee isla-xisaabtanka, hufnaanta iyo joogteynta dhaqaalaha ayaa weli noqon doona arrimo muhiim ah.
Dowladaha lagu xusay warbixintan ayaan jawaabo rasmi ah ka bixin arrintan waqtiga la daabacayay.
Dhaqaale-yaraanta AUSSOM waxay saameyn toos ah ku yeelan kartaa ammaanka Muqdisho iyo deegaannada kale ee ciidamada Midowga Afrika ay ka taageeraan ciidamada Soomaaliya. Maalgelin dib u dhacda ama aan ku filneyn waxay xaddidi kartaa howlgallada, wiiqi kartaa taageerada saadka, waxayna adkeyn kartaa qorshaha mas’uuliyadda amniga loogu wareejinayo Soomaaliya.
Raadinta dhaqaalaha Carabta waxay Soomaaliya u ballaarin kartaa dalalka taageera ammaankeeda, iyadoo yareyn karta ku-tiirsanaanta deeq-bixiyeyaasha dhaqanka. Hase yeeshee, waxay sidoo kale keeni kartaa in dano diblomaasiyadeed oo kala duwan ay saameeyaan wada-hadallada ku saabsan mustaqbalka howlgalka Midowga Afrika.