MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 28, 2026 -Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay filayso inay lumiso gargaar maaliyadeed oo u dhexeeya $450 milyan iyo $600 milyan oo ay ka heli jirtay dowlado shisheeye iyo hay’adaha caalamiga ah ee taageera Soomaaliya, arrin dowladda ku tilmaantay mid cadaadis weyn ku abuureysa xaaladda dhaqaale ee dalka.
Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in yaraanshaha la filayo ee dhaqaalaha dibadda uu sare u qaaday walaaca laga qabo awoodda dowladda ee bixinta kharashaadka, sii wadista adeegyada muhiimka ah iyo hirgelinta mashaariicda horumarineed ee ku tiirsan maalgelinta dibadda.
Saraakiisha dowladda ayaa sheegay in Soomaaliya aysan heli doonin dhaqaale lagu qiyaasay $450 milyan ilaa $600 milyan, kaas oo laga filayay deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah iyo dowladaha saaxiibka la ah Soomaaliya.
Sida ay sheegeen mas’uuliyiin dowladda ka tirsan, khasaarahan dhaqaale wuxuu abuuri karaa farqi weyn oo miisaaniyadda dowladda ah, isla markaana adkeyn kara daboolidda kharashaadka dowladda haddii aan la helin ilo kale oo dhaqaale.
Wararka ayaa tilmaamaya in qaar ka mid ah dowladaha reer galbeedka iyo hay’adaha maaliyadeed ee saamaynta ku leh taageerada Soomaaliya ay doonayaan inay kordhiyaan cadaadiska lagu saarayo Dowladda Federaalka iyadoo la dhimayo ama la hakinayo taageerada maaliyadeed. Sida laga soo xigtay ilo siyaasadeed, arrintan ayaa lala xiriirinayaa is-afgaranwaaga la’aanta siyaasadeed ee weli taagan.
Ilaa hadda ma jiro bayaan rasmi ah oo dhammaan deeq-bixiyeyaashu si wadajir ah uga soo saareen qorshaha lagu dhimayo taageerada, hase yeeshee wada-hadallada u dhexeeya dowladda iyo saaxiibbada caalamiga ah ayaa weli socda.
Jawaabta Dowladda
Mas’uuliyiinta Dowladda Federaalka ayaa sheegay inay si dhow ula socdaan xaaladda isla markaana ay sii wadaan wada-hadallada ay la leeyihiin saaxiibbada caalamiga ah si xal looga gaaro arrimaha saameynaya taageerada maaliyadeed.
Dowladdu weli ma shaacin qorshe rasmi ah oo lagu daboolayo farqiga dhaqaale ee la filayo haddii taageeradaasi yaraato.
Khubarada dhaqaalaha ayaa sheegay in haddii hoos u dhaca deeqaha uu sii socdo, ay saameyn ku yeelan karto miisaaniyadda dowladda, mushaharka shaqaalaha, adeegyada bulshada iyo mashaariicda horumarinta.
Ku Tiirsanaanta Soomaaliya ee Taageerada Dibadda
Soomaaliya waxay weli ka mid tahay dalalka sida weyn ugu tiirsan deeqaha caalamiga ah, iyadoo qayb muhiim ah oo ka mid ah miisaaniyadda dowladda ay ka timaaddo gargaar ay bixiyaan dowladaha saaxiibka ah, hay’adaha maaliyadeed iyo ururrada caalamiga ah.
Taageeradan ayaa maalgelisa adeegyo ay ka mid yihiin amniga, caafimaadka, waxbarashada, gargaarka bani’aadannimo, horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhismaha hay’adaha dowladda.
Khubarada ayaa sheegaya in deeqaha dibadda ay laf-dhabar u ahaayeen dib u dhiska hay’adaha dowladda tan iyo markii Soomaaliya ay billowday dib u soo kabashada ka dib burburkii dowladdii dhexe.
Xaaladdan cusub ayaa dib u xusuusinaysa dhacdo la mid ahayd oo dhacday sanadkii 2021.
Xilligaas, Wasiirkii hore ee Maaliyadda Soomaaliya Cabdiraxmaan Ducaale Beyle ayaa sheegay in dowladdu gaartay heerkii ugu hooseeyay ee awooddeeda dhaqaale intii lagu jiray marxaladdii kala guurka siyaasadeed ee daba dheeraatay.
Mudadaas waxaa hakad galay ama dib u dhacay mashaariic badan oo ay maalgelinayeen deeq-bixiyeyaasha, iyadoo hubanti la’aanta siyaasadeed ay saameysay sii socoshada taageerada caalamiga ah.
Deeq-bixiyeyaasha ayaa marar badan ku celceliyay in taageeradoodu ay ku xiran tahay horumarka laga sameeyo dib u habeynta dowladnimada, hannaanka dimuqraadiyadda iyo is-afgaradka siyaasadeed.
Saameynta Dhaqaale ee La Filayo
Khubarada dhaqaalaha ayaa sheegay in haddii Soomaaliya ay dhab ahaan waydo gargaar gaaraya $600 milyan, ay taasi culays weyn saari karto dhaqaalaha dalka.
Waxaa dhici karta in dib u dhac ku yimaado mashaariicda horumarinta, adeegyada bulshada, dib u habeynta hay’adaha dowladda iyo qorshayaasha dib u habeynta dhaqaalaha ee ay taageeraan hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah.
Waxay sidoo kale dowladda ku khasbi kartaa inay kordhiso dadaallada lagu xoojinayo dakhliga gudaha si loo yareeyo ku tiirsanaanta deeqaha dibadda.
Dowladda Federaalka ayaa sheegtay inay sii wadi doonto wada-hadallada ay la leedahay deeq-bixiyeyaasha iyo saaxiibbada caalamiga ah si loo helo xal waara oo lagu sii wado taageerada maaliyadeed.
Weli ma cadda in hoos u dhaca la sheegay uu saamayn doono dhammaan mashaariicda ay deeq-bixiyeyaashu maalgelinayaan iyo in uu ku koobnaan doono qaybo gaar ah.
Faahfaahin dheeraad ah ayaa la filayaa marka ay soo dhammaadaan wada-xaajoodyada u dhexeeya dowladda iyo saaxiibbada caalamiga ah.
Haddii Soomaaliya ay lumiso gargaar u dhexeeya $450 milyan iyo $600 milyan, waxay noqon doontaa caqabad weyn oo soo wajahda dhaqaalaha dowladda, maadaama qayb muhiim ah oo miisaaniyadda qaranka ay ku tiirsan tahay taageerada dibadda.
Dhacdadan ayaa sidoo kale muujinaysa xiriirka dhow ee ka dhexeeya xasilloonida siyaasadeed iyo taageerada caalamiga ah. Dalalka iyo hay’adaha deeq-bixiyeyaasha ayaa muddo dheer ku xirayay taageeradooda horumarka dhinaca dowlad-dhiska, dib u habeynta hay’adaha iyo is-afgaradka siyaasadeed.