BAYDHABO , Soomaaliya — Luulyo 18, 2026-Dowladda Turkiga ayaa la sheegay inay qorsheyneyso inay saldhig milatari oo loogu talagalay diyaaradaha dagaalka ee F-16 ka dhisto qeyb ka mid ah Garoonka Diyaaradaha Baydhabo ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, sida ay sheegeen ilo amni iyo kuwo la socda qorshahan. Mashruuca la qorsheeyay ayaa la sheegay inuu ka koobnaan doono ballaarinta dhabaha diyaaradaha iyo dhismaha hangarro loogu talagalay dayactirka iyo ilaalinta diyaaradaha, taasoo noqon karta tallaabo cusub oo lagu sii xoojinayo iskaashiga difaaca ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

Sida ay sheegeen ilo xog-ogaal ah, Turkiga ayaa Garoonka Baydhabo u doortay goobta uu ka hirgelinayo xarunta cusub halkii uu ka isticmaali lahaa Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde ee Muqdisho.

Ilo-wareedyadu waxay sheegeen in go’aankan uu salka ku hayo arrimo la xiriira amniga iyo hawlgalka ciidamada. Sida ay tilmaameen, Ankara waxay u aragtaa Garoonka Aadan Cadde inuu yahay garoon aad u mashquul badan maadaama uu isku mar martigeliyo duulimaadyada rayidka iyo kuwa milatariga.

Sidoo kale, ilahaasi waxay sheegeen in Turkigu uu ka walaacsan yahay in dhacdo kasta oo amni oo saameysa garoonka Muqdisho ay hakad gelin karto hawlgallada muhiimka ah, halka Baydhabo ay bixineyso goob ka furan ciriiriga isla markaana ku habboon kaabeyaasha milatari.

Ilaa iyo hadda, Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Dowladda Turkiga midkoodna si rasmi ah ugama hadlin qorshahan.

Mashruuc Ka Badan $5 Milyan

Sida ay sheegeen ilo ku dhow qorshahan, Dowladda Turkiga ayaa lagu wadaa inay maalgeliso lacag ka badan 5 milyan oo doollar si loo horumariyo Garoonka Diyaaradaha Baydhabo.

Lacagtaas ayaa la sheegay in lagu ballaarin doono dhabaha ay diyaaradaha ku ordaan, laguna dhisi doono hangarro iyo xarumo lagu ilaaliyo laguna dayactiro diyaaradaha dagaalka.

Sida ay xoguhu tilmaamayaan, mid ka mid ah shirkadaha dhismaha ee ka howlgala Muqdisho ayaa loo qorsheeyay inuu fuliyo mashruucan haddii heshiisyada ugu dambeeya la dhameystiro.

Haddii mashruucu hirgalo, wuxuu noqon doonaa ballaarintii ugu weynayd ee kaabeyaasha milatari ee Turkigu ka hirgeliyo Soomaaliya marka laga soo tago xarumaha uu hore uga leeyahay Muqdisho.

Muhiimadda Istaraatiijiyadeed ee Baydhabo

Baydhabo waa xarunta maamulka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, waxaana muddo dheer loo aqoonsanaa mid ka mid ah magaalooyinka ugu muhiimsan dhinaca amniga Soomaaliya.

Magaaladu waxay martigelisaa ciidamada dowladda, kuwa Koonfur Galbeed iyo hay’ado caalami ah oo ka shaqeeya amniga iyo xasilinta gobollada Bay, Bakool iyo Shabeellaha Hoose.

Goobta ay ku taallo Baydhabo ayaa sidoo kale u sahleysa in si degdeg ah loo gaaro deegaanno ay weli ka socdaan hawlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

Jawaabta Dowladda

Ilaa waqtiga la daabacayay warbixintan, Dowladda Turkiga iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya midkoodna ma soo saarin war rasmi ah oo xaqiijinaya qorshahan.

Sidoo kale lama shaacin waqtiga rasmiga ah ee la bilaabi doono dhismaha, cidda maamuli doonta xarunta, iyo tirada diyaaradaha la geyn doono haddii mashruucu hirgalo.

Asalka Iskaashiga Difaaca Soomaaliya iyo Turkiga

Turkiga ayaa sannadihii la soo dhaafay noqday mid ka mid ah saaxiibbada ugu dhow ee Soomaaliya dhinaca difaaca iyo amniga.

Ankara waxay Soomaaliya ka hirgelisay mashaariic waaweyn oo isugu jira tababarka ciidamada, dhismaha kaabeyaasha dhaqaalaha, gargaarka bani’aadannimo, waxbarashada iyo iskaashiga difaaca.

Turkiga ayaa sidoo kale Muqdisho ku leh mid ka mid ah saldhigyadiisa tababarka ciidamada ee ugu waaweyn dibadda, halkaas oo kumannaan askari oo Soomaaliyeed lagu tababaray.

Labada dal ayaa sannadihii u dambeeyay sii ballaariyay iskaashiga dhinacyada amniga badda, tababarka ciidamada iyo mashaariicda istaraatiijiga ah.

Howlgalka Midowga Afrika oo Wajahaya Caqabado Dhaqaale

Qorshahan la soo wariyay wuxuu kusoo beegmayaa xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad kala guur ah oo dhinaca amniga ah.

Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya ayaa wajahaya caqabado dhaqaale, iyadoo la qorsheynayo in wixii ka dambeeya 31-ka Diseembar 2026 ay Soomaaliya iyo dalalka ciidamada keena ay qaadaan mas’uuliyad ballaaran oo amniga ah, kadib marka la filayo inuu dhammaado taageerada dhaqaale ee Mareykanka ee howlgalka.

Haddii qorshahan la ansixiyo, waxaa la filayaa inuu galo wejiga naqshadeynta iyo dhismaha kaabeyaasha cusub ee Garoonka Baydhabo.

Faahfaahinta ku saabsan jadwalka dhismaha, qaabka maamulka saldhigga iyo waqtiga la geyn doono diyaaradaha dagaalka ayaan weli si rasmi ah loo shaacin.

Haddii mashruucan la hirgeliyo, wuxuu si weyn u ballaarin karaa joogitaanka milatari ee Turkiga gudaha Soomaaliya, isaga oo ka gudbaya xarumaha uu hadda ku leeyahay Muqdisho. Sidoo kale wuxuu xoojin karaa awoodda hawlgal ee ciidamada Soomaaliya iyo iskaashiga labada dal.

Maalgelinta lagu sameynayo Garoonka Baydhabo waxay kor u qaadi kartaa kaabeyaasha amniga ee Koonfur Galbeed, iyadoo magaalada ka dhigaysa xarun istaraatiiji ah oo muhiim u ah hawlgallada ciidamada.

Qorshahan ayaa sidoo kale kusoo aadaya xilli Soomaaliya ay isu diyaarinayso inay si tartiib tartiib ah ula wareegto mas’uuliyadda amniga dalka, iyadoo taageerada caalamiga ah ay isbeddeleyso dhammaadka sanadkan.