MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 29, 2026 — Taliyaha guud ee ciidamada Uganda, Jeneraal Muhoozi Kainerugaba, ayaa ku celiyey in dhammaan ciidamada dalkiisa laga saarayo Soomaaliya ugu dambeyn 1-da Agoosto 2027, taas oo soo afjari karta ku dhowaad labaatan sano oo Uganda ay ciidamo ka joogeen Soomaaliya.

“Waxaan si buuxda uga baxaynaa Soomaaliya 1-da Agoosto 2027,” ayuu Kainerugaba ku sheegay qoraal uu ku daabacay barta X. Wuxuu intaas ku daray in maalintaas kaddib aysan Soomaaliya ku hari doonin ciidamo ka tirsan UPDF. Barta rasmiga ah ee Kainerugaba⁠

Jeneraalku ma uusan faahfaahin qaabka bixitaanka loo fulinayo iyo in waqtiga uu cayimay ay si rasmi ah u ansixisay dowladda Madaxweyne Yoweri Museveni, oo ah taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida ee Uganda.

Hadalka Kainerugaba wuxuu su’aalo ka keenayaa mustaqbalka amniga garoonka diyaaradaha Aadan Cadde iyo xerada Xalane ee ku dhow garoonka, halkaas oo ay ku yaallaan safaarado, xafiisyo Qaramada Midoobay, xarumo Midowga Afrika iyo hay’ado kale oo caalami ah.

Dowladda Soomaaliya oo dooneysa inay Uganda sii joogto

Mas’uuliyiin la socda wada-hadallo ka dhacay madaxtooyada Soomaaliya ayaa sheegay in dowladda federaalku ay Uganda ka codsatay inay sii waddo sugidda amniga garoonka Aadan Cadde iyo xerada Xalane, iyadoo la sameynayo heshiis gaar ah oo Muqdisho ay maalgelinayso.

Sida ay sheegeen mas’uuliyiintu, xubno ka tirsan madaxtooyada ayaa laba maalmood ka hor hadalkii ugu dambeeyay ee Kainerugaba u sheegay saraakiisha Uganda ee howlgalka Midowga Afrika in Soomaaliya ay diyaar u tahay raadinta dhaqaalaha lagu sii joogteynayo ciidamadooda.

Mas’uuliyiinta ayaa sidoo kale sheegay in Villa Somalia ay qaar ka mid ah dalalka Carabta ka codsatay dhaqaale lagu taageero ciidamada Uganda ee loo xilsaari karo ilaalinta goobaha muhiimka ah ee Muqdisho.

Wada-hadalladan si rasmi ah looma shaacin. Madaxtooyada Soomaaliya, dowladda Uganda iyo Midowga Afrika midkoodna ma xaqiijin in heshiis la gaaray ama uu jiro dal oggolaaday bixinta dhaqaalaha la raadinayo.

Lama shaacin lacagta loo baahan yahay, tirada ciidamada sii joogi kara iyo qaabka sharci ee ciidamadu ugu sii sugnaan doonaan Soomaaliya haddii ay ka baxaan howlgalka Midowga Afrika.

Doorka ciidamada Uganda ee Soomaaliya

Uganda ayaa ah dalka ciidamada ugu badan ku biiriya Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, AUSSOM.

Qorshaha howlgalka wuxuu Uganda u oggolaanayaa ku dhowaad 4,500 oo askari. Ciidamadan kuma wada sugna xerada Xalane oo keliya, balse waxay ka howlgalaan Muqdisho iyo qeybo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose.

Ciidamada Uganda ayaa hoggaamiya qeybta koowaad ee AUSSOM, waxayna muddo dheer door muhiim ah ka qaadanayeen ilaalinta kaabayaasha muhiimka ah iyo taageeridda ciidamada Soomaaliya ee la dagaallamaya Al-Shabaab.

Uganda waxay noqotay dalkii ugu horreeyay ee ciidamo geeya Soomaaliya markii howlgalka Midowga Afrika ee AMISOM la bilaabay bishii Maarso 2007. Ciidamadeedu waxay markii dambe ka mid noqdeen howlgalka ATMIS, ka hor inta aysan ku biirin AUSSOM oo shaqada billaabay Janaayo 2025.

Cutubyada Uganda waxay ilaaliyeen waddooyin muhiim ah iyo goobo ku yaalla Muqdisho iyo Shabeellaha Hoose, oo ay ka mid yihiin deegaannada Baraawe iyo Buulo Mareer.

Bixitaanka dhammaan ciidamada Uganda wuxuu ka dhigan yahay in ciidamada Soomaaliya ama dalal kale ay la wareegaan mas’uuliyadda ilaalinta dhowr goobood oo amni ahaan muhiim ah.

Dhaqaale yari halis gelisay AUSSOM

Hadalka Kainerugaba ayaa kusoo beegmaya xilli AUSSOM uu wajahayo dhaqaale yari iyo hubanti la’aan ku saabsan mustaqbalkiisa.

Howlgalka waxaa loo oggolaaday ku dhowaad 12,000 oo askari iyo shaqaale kale ah. Wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS, kaas oo bixiya cunnada, shidaalka, adeegyada caafimaadka, gaadiidka iyo taageerada kale ee muhiimka ah.

Mareykanka ayaa Midowga Afrika ku wargeliyay inuu kasoo horjeesan doono sii socoshada taageerada saadka iyo howlgalka ee Qaramada Midoobay wixii ka dambeeya 31-ka Diseembar 2026, haddii aan la helin hannaan kale oo maalgelin ah.

Khubarada amniga ayaa ka digay in AUSSOM aysan sii wadi karin howlgalladeeda haddii aan la helin dhaqaale beddela taageerada hadda jirta. Howlgalka ayaa horey ula kulmay lacago aan la bixin iyo hubanti la’aan ku saabsan gunnooyinka ciidamada.

Mas’uuliyiinta Uganda ayaa horey u bixiyay hadallo is khilaafsan. Kainerugaba wuxuu bishii Janaayo sheegay in Uganda ay qorsheyneyso inay Soomaaliya ka baxdo, halka mas’uuliyiin kale oo dowladda Uganda ka tirsan ay markii dambe sheegeen in waajibaadkooda Soomaaliya uusan isbeddelin.

Hadalka cusub ayaa ka duwan kuwii hore, maadaama taliyuhu uu 1-da Agoosto 2027 u cayimay waqtiga ugu dambeeya ee bixitaanka.