BAIDOA, Somalia — Agoosto 29, 2026 — Kaaliyaha Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka ee Arrimaha Afrika, Frank Garcia, ayaa booqanaya Zambia, Kenya iyo Itoobiya si loo xoojiyo iskaashiga amniga iyo dhaqaalaha, iyadoo arrimaha Soomaaliya iyo mustaqbalka howlgalka Midowga Afrika ay ka mid noqon karaan mowduucyada gobolka ee safarkiisa hareynaya.
Xafiiska Arrimaha Afrika ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa Sabtidii ku dhawaaqay safarka, isagoo sheegay in dalal kale lagu dari karo haddii heshiisyo ganacsi la gaaro.
Wasaaraddu ma shaacin taariikhaha shirarka Garcia ama mas’uuliyiinta dowladaha uu la kulmi doono.
Soomaaliya laguma darin dalalka la xaqiijiyey inuu booqanayo. Hase yeeshee, shirarkiisa Nairobi iyo Addis Ababa ayaa dhacaya xilli Washington ay dib u eegayso siyaasaddeeda taageerada amniga Afrika, isla markaana ay dowladaha gobolka ku cadaadinayso inay qaadaan mas’uuliyad dheeraad ah oo ku saabsan la dagaallanka kooxaha hubeysan.
Kenya iyo Itoobiya waxay xuduud la wadaagaan Soomaaliya, waxayna ciidamo ku leeyihiin Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo soo gaabiyo AUSSOM. Labada dal waxay sidoo kale ka qeybqaataan howlgallada amni ee lagu xakameynayo khatarta Al-Shabaab.
Iskaashiga amniga gobolka
Sida uu sheegay Xafiiska Arrimaha Afrika ee Mareykanka, safarka Garcia waxaa loogu talagalay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah iyo horumarinta iskaashiga amniga iyo dhaqaalaha.
Safarkan wuxuu qeyb ka yahay siyaasadda maamulka Madaxweyne Donald Trump ee xiriirka Mareykanka iyo Afrika ku xiraysa danaha amniga qaranka, maalgashiga iyo fursadaha ganacsi.
Garcia ayaa la filayaa inuu Nairobi iyo Addis Ababa kula kulmo mas’uuliyiin kala duwan. Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ma xaqiijin in Soomaaliya, Al-Shabaab ama AUSSOM si rasmi ah loogu dari doono ajandaha shirarka.
Doorka Kenya iyo Itoobiya ee Soomaaliya ayaa arrimaha amniga gobolka ka dhigaya kuwo aan laga sooci karin xiriirka ay labada dal la leeyihiin Washington.
Ciidamada Kenya waxay ka howlgalaan koonfurta Soomaaliya iyo deegaannada u dhow xuduudda labada dal, halkaas oo Al-Shabaab ay weerarro ka fulisay. Itoobiya waxay ciidamo ku leedahay koonfur-galbeed Soomaaliya, iyadoo dano amni ka leh deegaannada u dhow xuduuddeeda.
Labada dowladood waxay Soomaaliya iyo saaxiibada caalamiga ah la wadaagaan xogaha ku saabsan dhaqdhaqaaqyada kooxaha hubeysan, weerarrada xuduudaha ka gudba iyo maalgelinta argagixisada.
Arrimaha laga yaabo in laga wada hadlo waxaa ka mid ah wadaagga sirdoonka, sugidda xuduudaha, howlgallada ka dhanka ah argagixisada iyo waajibaadka mustaqbalka ee ciidamada gobolka ka jooga Soomaaliya.
Amniga badaha iyo ilaalinta marinnada ganacsiga ee Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya ayaa iyaguna ka mid noqon kara arrimaha lagu soo qaado wadahadallada gobolka.
AUSSOM oo wajahaysa hubanti la’aan dhaqaale
Safarka Garcia ayaa ku soo aadaya xilli ay sii kordhayso hubanti la’aanta ku saabsan maalgelinta iyo mustaqbalka fog ee AUSSOM. Howlgalka ayaa taageera ciidamada Soomaaliya ee la dagaallamaya Al-Shabaab, wuxuuna ilaaliyaa magaalooyin iyo goobo muhiim ah.
Wakaaladda wararka Reuters ayaa bishii Luulyo sheegtay in Mareykanku qorsheynayo inuu laga bilaabo 2027 joojiyo taageerada uu siiyo maalgelinta Qaramada Midoobay ee adeegyada saadka AUSSOM.
Go’aankaas la soo tebiyey ayaa abuuray walaac ku saabsan awoodda howlgalka uu ku heli karo cunto, shidaal, gaadiid, adeegyo caafimaad iyo sahay kale oo muhiim ah.
AUSSOM waxaa ka tirsan ku dhowaad 12,000 oo askari iyo saraakiil kale, wuxuuna si weyn ugu tiirsan yahay taageerada Xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS.
Mas’uuliyiinta Midowga Afrika iyo saaxiibada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa dhowr jeer ka digay in dhaqaale yari ay wiiqi karto howlgalka, xilli Al-Shabaab ay weli fuliso weerarro isla markaana ay ku sugan tahay qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.
Washington ma sheegin in safarka Garcia loogu talagalay raadinta maalgelin beddel u noqota taageerada AUSSOM. Kenya iyo Itoobiya ayaa ka mid ah dalalka sida tooska ah u saameyn kara hoos u dhac ku yimaada awoodda howlgalka.
Dhaqaale yari weyn waxay dalalka ciidamada ku biiriyey howlgalka ku qasbi kartaa inay yareeyaan ciidamadooda, xaddidaan howlgallada ama Soomaaliya la galaan heshiisyo amni oo laba geesood ah.
Garcia oo leh khibrad ciidan iyo sirdoon
Garcia ayaa xilka Kaaliyaha Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka ee Arrimaha Afrika la wareegay 1-dii Juun, kaddib markii Golaha Senate-ka uu ansixiyey bishii May.
Wuxuu 28 sano ka tirsanaa ciidamada badda Mareykanka, wuxuuna ku dhowaad 15 sano la shaqeynayey Guddiga Joogtada ah ee Sirdoonka Aqalka Wakiillada, halkaas oo shaqadiisa ay qeyb ka ahayd arrimaha Afrika.
Wuxuu sidoo kale soo noqday madaxa shaqaalaha Xafiiska Sahanka Qaranka Mareykanka, oo ah hay’adda maamusha dayax-gacmeedyada sirdoonka.
Intii lagu guda jiray dhageysigii ansixintiisa ee Senate-ka bishii Maarso, Garcia wuxuu sheegay in howlgallada Mareykanka ee la dagaallanka argagixisada lagu saleyn doono ka hortagga weerarrada ka dhanka ah Mareykanka iyo danihiisa.
Wuxuu ballanqaaday in Mareykanku xiriir iskaashi oo laba geesood ah la yeelan doono dowladaha Afrika ee muhiimka u ah la dagaallanka Daacish iyo ururrada xiriirka la leh Al-Qaacida.
Al-Shabaab waxay xiriir la leedahay Al-Qaacida, halka Daacish ay Soomaaliya ku leedahay farac ka howlgala deegaanno ka tirsan gobolka Bari ee Puntland.
Garcia wuxuu sidoo kale dhaliilay taageerada aan waqti cayiman lahayn, isagoo sheegay in kharashaadka Mareykanka ee Afrika lagu qiimeyn doono sida ay uga qeybqaataan amniga iyo danaha dhaqaale ee dalkiisa.
Soomaaliya oo wajihi karta cadaadis dheeraad ah
Siyaasadda uu Garcia soo bandhigay waxay Dowladda Federaalka Soomaaliya saari kartaa cadaadis dheeraad ah oo ku saabsan inay muujiso natiijooyin la cabbiri karo oo ka dhashay taageerada amni ee caalamiga ah.
Washington waxay dalban kartaa isla xisaabtan dheeraad ah oo ku saabsan hubka, qalabka iyo dhaqaalaha, iskaashi dhow oo dhex mara hay’adaha amniga Soomaaliya iyo horumar cad oo laga sameeyo wareejinta mas’uuliyadda ciidamada shisheeye.
Mareykanku wuxuu weli Soomaaliya ka sii wadaa taageerada gaarka ah ee la dagaallanka argagixisada. Taliska Mareykanka ee Afrika, AFRICOM, ayaa fuliyey duqeymo ka dhan ah bartilmaameedyo lala xiriiriyey Al-Shabaab iyo Daacish, isagoo la shaqeynaya Dowladda Federaalka Soomaaliya.
Howlgalladaas waxay muujinayaan in Washington ay sii wadi karto weerarrada ka dhanka ah kooxaha loo arko inay khatar ku yihiin danaha Mareykanka, xitaa haddii ay yareyso taageerada ballaaran ee howlgalada caalamiga ah.
Kulamada Garcia ee Kenya iyo Itoobiya ayaa si dhow loola socon doonaa si loo ogaado haddii laga soo saaro go’aanno ku saabsan la dagaallanka argagixisada, wadaagga sirdoonka, difaaca ama heshiisyo ganacsi.
Weli ma cadda in Soomaaliya lagu dari doono safarkiisa ama inuu la kulmi doono mas’uuliyiin Soomaaliyeed.
Ballanqaad kasta oo laga sameeyo AUSSOM ama amniga gobolka wuxuu bixin karaa sawir cad oo ku saabsan sida Washington u dheellitiri doonto dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo dalabkeeda ah in Soomaaliya iyo dalalka deriska ahi qaadaan qeyb weyn oo ka mid ah kharashaadka iyo mas’uuliyadda howlgalka.
Kenya iyo Itoobiya waxay udub-dhexaad u yihiin amniga Soomaaliya sababo la xiriira ciidamadooda, xuduudaha ay wadaagaan iyo xogaha sirdoon ee ay hayaan. Isbeddel kasta oo ku yimaada iskaashiga ay Washington la leeyihiin wuxuu saameyn karaa howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee Soomaaliya iyo gobolka.
Walaaca ugu weyn wuxuu ku saabsan yahay mustaqbalka dhaqaale ee AUSSOM. Haddii taageerada saadka ee Qaramada Midoobay la dhimo iyadoo aan la helin beddel, howlgalka wuxuu wajihi karaa xannibaado culus. Taasi waxay cadaadis dheeraad ah saari kartaa ciidamada Soomaaliya oo laga doonayo inay la wareegaan amniga deegaanno hor leh.
Siyaasadda Garcia waxay sidoo kale muujinaysaa in taageerada Mareykanka mustaqbalka laga yaabo in shuruudo adag lagu xiro. Soomaaliya waxay sii heli kartaa taageerada la dagaallanka argagixisada, balse waxaa laga yaabaa inay lumiso barnaamijyo kale haddii aysan muujin isla xisaabtan, isku-duwid siyaasadeed iyo horumar laga sameeyo dhismaha hay’ado amni oo shaqeynaya.