MUQDISHO, Soomaaliya — Luulyo 26, 2026 —Dal ka mid ah dalalka reer galbeedka ee si dhow ula socda arrimaha Soomaaliya ayaa la sheegay inuu dowladda federaalka u gudbiyay fariin diblumaasiyadeed oo adag, taas oo lagu sheegay in la joojin karo taageerada horumarinta, iskaashiga siyaasadeed iyo mashaariicda ay maalgeliso haddii hoggaamiyeyaasha Soomaalida aysan gaarin heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay kahor dhammaadka bisha Agoosto.
Sida ay sheegayaan ilo diblumaasiyadeed, fariinta ayaa si toos ah loogu gudbiyay mid ka mid ah saraakiisha ugu sarreeya Madaxtooyada Soomaaliya, waxaana la sheegay in markii dambe loo gudbiyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.
Ilo diblumaasiyadeed ayaa sheegay in fariinta lagu caddeeyay in dib loo eegi karo taageerada lagu bixiyo mashaariicda horumarinta, dib-u-dhiska hay’adaha dowladda iyo iskaashiga siyaasadeed haddii aan dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ku guuleysan inay gaaraan heshiis loo dhan yahay toddobaadyada soo socda.
Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in dowladda reer galbeedka ah ay ka digtay inay dib u qiimeyn karto joogitaanka safaaraddeeda ee Muqdisho haddii ismari-waaga siyaasadeed uu sii socdo. Ilaa hadda ma jiro war rasmi ah oo ay soo saareen dowladda Soomaaliya ama safaaradda lagu sheegay inay fariintan dirtay.
Madaxtooyada Soomaaliya iyo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaan weli si rasmi ah uga hadlin wararka la xiriira fariintan diblumaasiyadeed.
Arrintan ayaa kusoo beegmaysa xilli ay Soomaaliya ka jiraan muranno siyaasadeed oo la xiriira wax ka beddelka dastuurka, hannaanka doorashooyinka, awood qaybsiga iyo xiriirka dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada.
Sida ay sheegayaan ilo diblumaasiyadeed, qaar ka mid ah saaxiibbada caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa si isa soo taraysa u adkeynaya muhiimadda ay leedahay in madaxda Soomaalida ay ku laabtaan wada-hadal iyo is-afgarad siyaasadeed.
Jawaabta Dowladda
Ilaa galinkii dambe ee Axadda, Madaxtooyada Soomaaliya iyo Wasaaradda Arrimaha Dibadda midkoodna ma aysan soo saarin war rasmi ah oo ku saabsan fariinta la sheegay.
Sidoo kale, dowladda reer galbeedka ah ee lagu sheegay inay dirtay digniinta ayaan si rasmi ah u xaqiijin ama u beenin wararka.
Diblumaasiyiinta ayaa inta badan arrimaha xasaasiga ah ku gudbiya wada-hadallo gaar ah ka hor inta aysan si rasmi ah uga hadlin warbaahinta.
Soomaaliya waxay muddo dheer ku tiirsaneyd taageerada beesha caalamka si loo horumariyo hay’adaha dowladda, dib-u-dhiska dalka, sugidda amniga iyo kobcinta dhaqaalaha.
Dalalka reer galbeedka, Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Midowga Yurub, Bangiga Adduunka iyo Sanduuqa Lacagta Adduunka ayaa door muhiim ah ka qaatay taageerada Soomaaliya tan iyo dib-u-dhiska dowladnimada.
Muddooyinkii u dambeeyay waxaa soo noqnoqday khilaafyo siyaasadeed oo u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, kuwaas oo la xiriira dib-u-eegista dastuurka, awoodaha dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedyada, hannaanka doorashooyinka iyo jihada siyaasadeed ee dalka.
Beesha caalamka ayaa marar badan ku baaqday in khilaafaadka lagu xalliyo wada-hadal iyo is-afgarad, iyadoo ka digtay in khilaafyada daba dheeraada ay saameyn ku yeelan karaan dib-u-habaynta hay’adaha dowladda iyo kalsoonida deeq-bixiyeyaasha.
Indhaha ayaa hadda ku wajahan in hoggaamiyeyaasha Soomaalida ay gaaraan heshiis siyaasadeed kahor dhammaadka bisha Agoosto, xilliga lagu sheegay fariinta diblumaasiyadeed.
Haddii wada-hadallo rasmi ah ay qabsoomaan, waxaa la filayaa inay ka qeyb galaan Dowladda Federaalka, dowlad-goboleedyada iyo dhinacyada kale ee siyaasadda, kuwaas oo door muhiim ah ku yeelan kara jihada siyaasadeed ee dalka.
Ilaa hadda ma jiro go’aan rasmi ah oo lagu hakiyay taageerada ama lagu xirayo safaaradda, waxaana la sugayaa haddii dowladda Soomaaliya iyo saaxiibbadeeda caalamiga ah ay gaaraan is-afgarad siyaasadeed toddobaadyada soo socda.
Haddii wararkan la xaqiijiyo, waxay muujinayaan walaac sii kordhaya oo ay qaar ka mid ah saaxiibbada caalamiga ah ka qabaan khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya. Taageerada dibadda ayaa laf-dhabar u ahayd dib-u-dhiska hay’adaha dowladda, amniga iyo mashaariicda horumarinta muddo ka badan labaatan sano.
Hoos u dhac ku yimaada taageerada caalamiga ah wuxuu saameyn ku yeelan karaa adeegyada dowladda, mashaariicda horumarinta iyo iskaashiga Soomaaliya la leedahay beesha caalamka. Si kastaba ha ahaatee, ilaa hadda ma jiro go’aan rasmi ah oo lagu joojinayo taageerada.
Wararka la xiriira baaqa lagu doonayo heshiis siyaasadeed waxay sidoo kale muujinayaan sida ay beesha caalamku weli muhiim ugu aragto in hoggaamiyeyaasha Soomaalida ay ku xalliyaan khilaafaadkooda wada-hadal iyo is-afgarad.