MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 11, 2026 — Hay’ad gargaar oo Reer Galbeed ah ayaa la sheegay in markii ugu horreysay loo oggolaaday inay adeegyo ka bixiso qeybo ka mid ah Soomaaliya oo ay gacanta ku hayso Al-Shabaab, sida ay xaqiijiyeen ilo dhinaca amniga ah, tallaabadan oo dhalisay su’aalo ku saabsan isbeddel suurtagal ah oo ku iman kara habka Reer Galbeedku ula macaamilayo xaaladda bani’aadannimo ee deegaannada ka baxsan gacanta dowladda.

Isbeddelka Cusub

Ilaha amniga ayaa sheegay in hay’adda, oo aan hore uga shaqeyn deegaannada ay Al-Shabaab maamusho, hadda loo fasaxay inay halkaas ka fuliso gargaar bani’aadannimo oo kooban iyo adeegyo aasaasi ah.

Magaca hay’adda, dowladda Reer Galbeedka ah ee bixisay fasaxa iyo deegaannada gaarka ah ee ay ka shaqeyn doonto ayaan weli si rasmi ah loo shaacin.

Sida ay iluhu sheegayaan, mid ka mid ah safaaradaha Reer Galbeedka ee xaruntoodu tahay xerada Xalane ee Muqdisho ayaa oggolaatay in hay’ado xiriir la leh ay tagaan deegaanno ay Al-Shabaab maamusho, halkaasna ay ka fuliyaan gargaar iyo adeegyo kooban oo ay kooxda oggolaatay.

Haddii la xaqiijiyo, tallaabadan waxay noqonaysaa isbeddel aan caadi ahayn oo ku saabsan helitaanka deegaannada Al-Shabaab, maadaama hay’adaha caalamiga ah ay muddo dheer la kulmayeen khataro amni, xannibaado iyo shuruudo adag oo ka jira goobaha ay kooxdu maamusho.

Ilaha ayaa sidoo kale sheegay in Al-Shabaab ay dhawaan muujisay dabacsanaan dheeraad ah oo ku saabsan inay deegaannadeeda ka shaqeeyaan qaar ka mid ah hay’adaha gargaarka ee gudaha iyo dibadda.

Weli ma cadda waxa sababay isbeddelka, shuruudaha lagu xiray hay’adaha ama in heshiiskan ay ka horreeyeen xiriirro toos ah ama dadban oo lala sameeyay Al-Shabaab.

Safaaradda iyo hay’adda la sheegay inay arrintan ku lug leeyihiin midkoodna weli si rasmi ah ugama hadlin faahfaahinta.

Wararka Ku Saabsan Suurtagalnimada Wada-hadal

Isbeddelkan ayaa kusoo aadaya xilli ay soo baxayaan warar iyo dood ku saabsan in dowladaha Reer Galbeedku mustaqbalka tixgelin karaan nooc ka mid ah wada-hadal ama hannaan siyaasadeed oo lala yeesho Al-Shabaab haddii dagaalka muddada dheer socda uusan keenin natiijo militari oo kama dambeys ah.

Hase yeeshee, ma jiro ilaa hadda go’aan rasmi ah oo Mareykanka ama dowladaha kale ee waaweyn ee Reer Galbeedku ku shaaciyeen inay qaateen siyaasad lagu bilaabayo wada-hadal siyaasadeed oo lala yeesho Al-Shabaab.

Sidaas darteed, hadallada sheegaya in Soomaaliya loo diyaarinayo hannaan la mid ah kii Afghanistan ama xaalado kale oo colaado daba-dheeraaday lagu soo afjaray waxay weli yihiin aragtiyo iyo warar aan si rasmi ah loo xaqiijin.

Afghanistan ayaa mararka qaar tusaale ahaan loogu soo qaataa doodaha noocan ah. Mareykanka ayaa wada-hadal toos ah la yeeshay Taliban, kaas oo horseeday heshiiskii Doha ee 2020, ka hor bixitaankii ciidamada Mareykanka iyo xulafadiisa iyo dib ugu soo laabashadii Taliban ee xukunka bishii Agoosto 2021.

Xaaladda Soomaaliya, si kastaba ha ahaatee, waxay leedahay duruufo siyaasadeed, sharci iyo amni oo ka duwan Afghanistan iyo Syria, taas oo ka dhigaysa in aan si toos ah la isugu barbar dhigi karin.

Mareykanka iyo Mustaqbalka Taageerada UNSOS

Arrintan ayaa sidoo kale kusoo beegmaysa xilli Washington ay waddo isbeddel weyn oo ku saabsan taageerada caalamiga ah ee howlgalka amniga Soomaaliya.

Mareykanka ayaa Midowga Afrika ku wargeliyay bishii Luulyo inuusan taageeri doonin sii socoshada howlaha Xafiiska Qaramada Midoobay ee Taageerada Soomaaliya, UNSOS, wixii ka dambeeya dhammaadka 2026.

Washington ma aysan diidin sii wadista howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM, balse waxay kasoo horjeeddaa in taageerada saadka iyo howlgalka ee Qaramada Midoobay ee loo maro UNSOS lagu sii wado qaabkii hore.

Arrintan ayaa muhiimad gaar ah leh, maadaama UNSOS uu AUSSOM siiyo adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin sahayda, shidaalka, biyaha, gaadiidka iyo taageerada caafimaadka. Waxa uu sidoo kale taageero aan hub ahayn siiyaa qaar ka mid ah ciidamada Soomaaliya ee howlgallada wadajirka ah la sameeya AUSSOM.

Mareykanka ayaa sheegay inuu ku bixiyay taageerada UNSOS iyo qaab-dhismeedyadii ka horreeyay lacag gaareysa ku dhowaad $2 bilyan, isaga oo muujiyay walaac ku saabsan heerka horumarka laga sameeyay dagaalka Al-Shabaab iyo awoodda Soomaaliya ay kula wareegi karto masuuliyadda amnigeeda.

Midowga Afrika ayaa dhankiisa ka digay in luminta taageerada Qaramada Midoobay ay saameyn weyn ku yeelan karto awoodda dhaqaale iyo midda howlgal ee AUSSOM.

Isbeddelka la sheegay ee ka jira deegaannada Al-Shabaab ayaa sidoo kale kusoo aadaya xilli Soomaaliya ay wajahayo baahiyo bani’aadannimo oo ballaaran.

Dowladda Federaalka, Qaramada Midoobay iyo hay’adaha gargaarka ayaa 2026 dalbaday boqolaal milyan oo dollar si gargaar loo gaarsiiyo malaayiin qof oo wajahaya xaalado bani’aadannimo.

Helitaanka dadka ku nool deegaannada ka baxsan gacanta dowladda ayaa muddo dheer caqabad ku ahaa howlaha bani’aadannimo, gaar ahaan qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya oo ay Al-Shabaab saameyn ku leedahay ama maamusho.

Oggolaanshaha hay’ado dheeraad ah ayaa suuragelin kara in gargaar la gaarsiiyo bulshooyin horay ay u adkeyd in la gaaro. Hase yeeshee, waxaa weli taagan su’aalo ku saabsan ammaanka shaqaalaha, la socodka halka gargaarku ku baxayo, sharciyada la xiriira cunaqabateynta iyo shuruudaha ay Al-Shabaab ku xireyso howlaha hay’adaha.

Oggolaanshaha bani’aadannimo ee la soo wariyay kaligiis ma caddeynayo in Reer Galbeedku beddelay siyaasaddiisa siyaasadeed ama amni ee ku wajahan Al-Shabaab. In gargaar loo gudbiyo shacabka ku nool dhul ay koox hubeysan maamusho waa arrin ka duwan aqoonsi siyaasadeed ama wada-hadal rasmi ah.

Hase yeeshee, arrintan ayaa kusoo aadaysa xilli Mareykanku doonayo in taageerada UNSOS aan lagu sii socon qaabkeeda hadda wixii ka dambeeya 2026, taas oo muujineysa in dib-u-eegis lagu sameynayo qaybo ka mid ah istaraatiijiyadda caalamiga ah ee Soomaaliya.

Haddii ay soo baxaan caddeymo lagu kalsoonaan karo oo muujinaya in dowladaha Reer Galbeedku si dhab ah u sahaminayaan wada-hadal siyaasadeed oo lala yeesho Al-Shabaab, taasi waxay noqon lahayd isbeddel istaraatiiji ah oo aad uga weyn arrinta gargaarka. Ilaa hadda, wararka sheegaya wada-hadal ama qorshe la mid ah Afghanistan weli si rasmi ah looma xaqiijin.

Waxaa hadda isha lagu hayaa in dowladda Reer Galbeedka iyo hay’adda lagu sheegay arrintan ay si rasmi ah u xaqiijiyaan oggolaanshaha, iyo in hay’ado kale oo caalami ah loo fasaxo inay galaan deegaannada Al-Shabaab maamusho.

Waxaa sidoo kale si dhow loola socon doonaa mustaqbalka maalgelinta iyo taageerada AUSSOM ka hor dhammaadka 2026, gaar ahaan haddii taageerada UNSOS ay isbeddesho.

Isbiirsashada isbeddellada ku saabsan gargaarka bani’aadannimo, hubanti la’aanta maalgelinta howlgalka Midowga Afrika iyo doodaha ku saabsan waddooyin kale oo loo maro colaadda Al-Shabaab ayaa Soomaaliya gelin kara marxalad cusub oo ku saabsan sida saaxiibada caalamku ula macaamilayaan dagaalka muddada dheer socda.