MUQDISHO, Soomaaliya — Agoosto 2, 2026 — Maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab ayaa habeenkii Sabtida weerar culus ku qaaday xero ciidamada Jubbaland ay ku leeyihiin duleedka degmada Doolow ee gobolka Gedo, iyagoo muddo kooban la wareegay xerada, dabna qabadsiiyey ka hor inta aysan ka bixin aroornimadii Axadda, sida ay sheegeen dadka deegaanka.
Dadka deegaanka ayaa sheegay in dagaalku billowday xilli dambe oo habeenkii Sabtida ah, kaddib markii dagaalyahanno lagu sheegay inay ka tirsan yihiin Al-Shabaab ay weerareen xerada ciidan ee ku taalla waddada weyn ee isku xirta degmooyinka Doolow iyo Beled Xaawo.
Weerarka ayaa la sheegay in loo adeegsaday hubka culus iyo kan fudud, waxaana xigay iska horimaad xooggan oo dhexmaray maleeshiyaadka iyo ciidamada Jubbaland ee ku sugnaa xerada.
Goobjoogayaal ayaa sheegay in dagaalku socday muddo aan si rasmi ah loo cayimin, ka hor inta aysan ciidamada Jubbaland ka bixin xerada markii uu cadaadiska weerarku kordhay.
Maleeshiyaadka Al-Shabaab ayaa markii dambe gudaha u galay xerada, iyagoo si buuxda ula wareegay muddo kooban, sida ay sheegeen dadka deegaanka.
Dagaalyahannadu ma aysan sii joogin xerada, waxaana la sheegay inay halkaas ka baxeen ka hor waaberigii Axadda.
Dadka deegaanka ayaa sheegay in Al-Shabaab ay dab qabadsiisay dhismayaal iyo qaybo kale oo ka mid ahaa xerada ka hor inta aysan ka bixin. Wararkaas si madax-bannaan looma xaqiijin karo.
Sidoo kale, ma cadda in maleeshiyaadku qaateen ama burburiyeen hub, gaadiid ciidan, rasaas ama qalab kale oo xerada yaallay.
Ciidamada Jubbaland ayaa aroornimadii Axadda dib ugu laabtay xerada, iyagoo dib u xaqiijiyey joogitaankooda kaddib markii dagaalyahannada Al-Shabaab ay ka baxeen, sida ay sheegeen dadka deegaanka.
Xaaladda aagga xerada ayaa lagu soo warramay inay degganeyd saacadihii dambe ee subaxnimada, inkastoo cabsi laga qabo in dagaalyahannadu ay weli ku sugan yihiin deegaannada miyiga ah ee ku dhow dhow goobta.
Khasaaraha iyo Saameynta Dadka Rayidka ah
Ma jiro tiro rasmi ah oo la xaqiijiyey oo ku saabsan khasaaraha ka dhashay dagaalka.
Ilaa hadda lama oga in dhimasho ama dhaawac uu soo gaaray ciidamada Jubbaland, dagaalyahannada Al-Shabaab ama dadka rayidka ah ee ku nool deegaannada ku dhow xerada.
Ma jiraan warar degdeg ah oo sheegaya barakac ballaaran oo ka dhacay tuulooyinka ku dhow goobta dagaalka. Hase yeeshee, amni darrada ka jirta waddada Doolow iyo Beled Xaawo waxay saameyn kartaa isu socodka dadka, gaadiidka ganacsiga iyo helitaanka adeegyada muhiimka ah.
Waddadan ayaa horey loogu beegsaday qaraxyo miinooyin ah iyo weerarro ka dhan ah ciidamada dowladda iyo dadka rayidka ah.
Bishii May 2024, ugu yaraan laba qof oo rayid ah ayaa dhintay, shan kalena way dhaawacmeen, kaddib markii miino ay haleeshay gaari marayey waddada isku xirta Beled Xaawo iyo Doolow, sida lagu sheegay qiimeyn dhinaca ammaanka ah oo ay sameysay Hay’adda Midowga Yurub u qaabilsan Magangelyada.
Doolow waxaa sidoo kale ku nool qoysas badan oo barakacayaal ah, waana mid ka mid ah degmooyinka ay hay’adaha bani’aadannimadu kala socdaan barakaca ka dhasha colaadaha iyo xaaladaha cimilada.
Maamulka Jubbaland weli ma uusan soo saarin war rasmi ah oo faahfaahsan oo ku saabsan weerarka iyo khasaaraha ka dhashay.
Dowladda Federaalka Soomaaliya sidoo kale kama aysan hadlin dhacdada ilaa waqtiga la qorayey warkan.
Ma jiro war rasmi ah oo ku saabsan howlgallo lagu baacsanayo dagaalyahannadii weerarka fuliyey ama qorshe lagu sugayo ammaanka tuulooyinka iyo waddooyinka ku dhow xerada.
Al-Shabaab weli si rasmi ah uma aysan sheegan mas’uuliyadda weerarka iyada oo loo marayo warbaahinta ay caadiyan adeegsato.
Aqoonsiga kooxda weerarka fulisay wuxuu ku saleysan yahay xogta ay bixiyeen dadka deegaanka iyo goobjoogayaasha ku sugan aagga.
Gedo ayaa weli ka mid ah gobollada ugu murugsan dhinaca ammaanka ee koonfurta Soomaaliya, sababo la xiriira muhiimadda istaraatiijiga ah ee gobolka iyo xuduudaha uu la wadaago Kenya iyo Itoobiya.
Gobolka waxaa mara waddooyin muhiim ah oo isku xira degmooyinka waaweyn, xuduudaha iyo suuqyada ganacsiga.
Qiimeyn ammaanka ah oo ay sameysay Hay’adda Midowga Yurub u qaabilsan Magangelyada ayaa sheegtay in gacan-ku-haynta deegaannada miyiga ah ee ku dhow Doolow, Luuq iyo Ceel Waaq ay weli u kala qeybsan tahay Al-Shabaab iyo ciidamada Jubbaland.
Qiimeynta ayaa diiwaangelisay in Al-Shabaab ay ku lug lahayd tobannaan weerar oo ka dhan ahaa ciidamada iyo booliska gudaha Gedo intii u dhexeysay Abriil 2025 iyo Maarso 2026.
Al-Shabaab ayaa dhowr jeer weerarro ku qaaday xeryaha ciidamada, mas’uuliyiinta dowladda iyo waddooyinka muhiimka ah ee gobolka.
Bishii Maarso 2023, gaari laga soo buuxiyey walxaha qarxa ayaa lagu weeraray guri marti ah oo ku yaalla degmada Baardheere. Ugu yaraan sagaal qof, oo ay ku jireen shan askari, ayaa ku dhintay weerarka, halka guddoomiyihii gobolka Gedo iyo saraakiil ciidan ay ku dhaawacmeen.
Al-Shabaab ayaa sheegatay mas’uuliyadda weerarkaas.
Bishii Luulyo 2023, dagaalyahannada Al-Shabaab ayaa qabsaday saldhigga Geriley ee ku dhow xadka Kenya, kaddib dagaal ay la galeen ciidamada Jubbaland.
Saldhiggaas ayaa muddo yar ka hor laga wareejiyey ciidamada Midowga Afrika, waxaana lagu wareejiyey ciidamada maamulka Jubbaland. Ciidamada Jubbaland ayaa maalintii xigtay dib ula wareegay saldhigga.
Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa Jubbaland ayaa sidoo kale bishii Agoosto 2024 sheegay inay dib ula wareegeen ku dhowaad 10 tuulo oo ku yaalla waddada isku xirta Luuq iyo Doolow.
Tuulooyinkaas ayaa la sheegay in Al-Shabaab ay u adeegsan jirtay saldhigyo ciidan iyo goobo lacago looga qaado dadka iyo gaadiidka maraya waddada.
Saraakiisha ammaanka ayaa la filayaa inay qiimeeyaan burburka gaaray xerada, isla markaana ay xaqiijiyaan in hub ama qalab ciidan lagu waayey weerarka.
Dib ugu laabashada ciidamada Jubbaland ee xerada waxay muujineysaa in Al-Shabaab aysan isku dayin inay muddo dheer sii haysato goobta.
Dhacdada ayaa keeni karta in la kordhiyo roondooyinka iyo howlgallada ammaanka ee ka socda waddada Doolow iyo Beled Xaawo iyo deegaannada miyiga ah ee ku dhow.
Maamulka Jubbaland weli ma uusan shaacin in xerada dib loo dhisi doono ama ciidamo dheeraad ah lagu xoojin doono goobta.
La wareegista kumeelgaarka ah ee xerada waxay muujineysaa in Al-Shabaab ay weli awood u leedahay inay abaabusho dagaalyahanno, weerarto saldhigyo go’doonsan, kaddibna ka baxdo ka hor inta aysan gurmad xooggan soo gaarin.
Dab qabadsiinta xerada, haddii si rasmi ah loo xaqiijiyo, waxay wiiqi kartaa awoodda ciidamada Jubbaland ay joogitaan joogto ah ugu yeelan karaan waddada muhiimka ah ee isku xirta Doolow iyo Beled Xaawo.
Waddadan waxaa isticmaala dadka rayidka ah, ganacsatada, ciidamada ammaanka iyo hay’adaha gargaarka. Weerarro soo noqnoqda waxay carqaladeyn karaan isu socodka, ganacsiga iyo howlaha bani’aadannimada.