MUQDISHO, Soomaaliya, Juun 27, 2026
Xiisadda siyaasadeed ee u dhexeysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Maamulka Puntland ayaa sii xoogeysatay, kadib markii Puntland ay ku eedeysay dowladda dhexe inay waddo dadaallo ay ku doonayso inay ku ballaariso saameynteeda siyaasadeed iyo tan amni gudaha deegaannada maamulkaas.
Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa sheegay in ciidamada Dowladda Federaalka aan loo oggolaan doonin inay ka howlgalaan dhulka Puntland ilaa maamulka gobolka uu bixiyo oggolaansho rasmi ah.
Arrintan ayaa muujineysa marxalad cusub oo ka mid ah khilaafka muddooyinka soo jiitamayay ee ku saabsan awoodaha dastuuriga ah, maamulka amniga, iyo xiriirka Dowladda Federaalka iyo Dowlad Goboleedyada.
Mas'uuliyiinta Puntland ayaa ku andacooday in Dowladda Federaalka ay qorsheyneyso inay dhisto awood siyaasadeed oo gudaha Puntland ah iyadoo xiriir la sameyneysa mas'uuliyiinta degmooyinka iyo qaab-dhismeedyo amni oo cusub.
Sida ay sheegeen saraakiisha Puntland, Dowladda Federaalka waxay sameysay cutub ciidan oo la qorsheynayo inuu ka howlgalo deegaannada Puntland markii ugu horreysay. Waxay sidoo kale ku eedeeyeen dowladda inay doonayso inay taageero ka hesho guddoomiyeyaasha degmooyinka si ay u xoojiso saameynteeda siyaasadeed.
Puntland ayaa sidoo kale ku eedeysay Dowladda Federaalka inay si qarsoodi ah u abaabuleyso maleeshiyaad ku saleysan beelo, iyadoo tilmaantay degmooyinka Xaafuun, Eyl, Jariiban, Goldogob, qaybo ka mid ah Nugaal, iyo Galkacyo.
Eedeymahan lama hayo caddeyn madax bannaan oo xaqiijineysa, Dowladda Federaalka ayaana weli si rasmi ah uga hadlin.
Madaxweyne Deni ayaa sheegay in Puntland ay sii wadi doonto ilaalinta mas'uuliyadda amniga ee deegaannadeeda, isaga oo ku adkeystay in aan ciidamo federaal ah laga hawlgelin karin Puntland iyada oo aan maamulka gobolka oggolaan.
Puntland ayaa sidoo kale ku eedeysay hoggaanka Dowladda Federaalka inay taageerayaan ama fududeynayaan, sida ay hadalka u dhigtay, kooxo hubeysan iyo shabakado burcad-badeed ah oo ka howlgala qaybo ka mid ah xeebaha waqooyi bari ee Soomaaliya.
Maamulka ayaa sheegay in dhaqdhaqaaqyadaas ay ka socdaan Xaafuun, Eyl, iyo Jariiban, isla markaana ay khatar ku yihiin ammaanka marin-biyoodka Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya.
Eedeymahan lama xaqiijin si madax bannaan, Dowladda Federaalka ayaana weli jawaab rasmi ah ka bixin.
Puntland waxay sidoo kale barbar dhigtay xaaladda hadda jirta iyo murannadii hore ee ka dhacay Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.
Sida ay sheegeen mas'uuliyiinta Puntland, Dowladda Federaalka ayaa hore u ballaarisay saameynteeda siyaasadeed ee Koonfur Galbeed iyadoo xiriir la sameysay hoggaanka degmooyinka Baidoa iyo deegaanno kale ka hor inta aysan sii xoojin doorkeeda siyaasadeed.
Waxay sidoo kale ku andacoodeen in degmada Buur Hakaba ay ka mid ahayd meelihii ugu horreeyay ee dowladda dhexe ay ku yeelatay saameyn siyaasadeed.
Sheegashooyinkan si madax bannaan looma xaqiijin. Dowladda Federaalka ayaana marar hore diidday eedeymo la xiriira faragelin sharci darro ah oo lagu sameeyo dowlad goboleedyada.
Xiriirka u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Federaalka ayaa muddo dheer wajahaya caqabado la xiriira wax ka beddelka dastuurka, awood qaybsiga, nidaamka doorashooyinka, iyo maamulka hay'adaha amniga qaranka.
Puntland ayaa hore u hakisay wada shaqeyntii ay la lahayd Dowladda Federaalka kadib muran ka dhashay wax ka beddelka Dastuurka Federaalka, iyadoo maamulka uu sheegay in isbeddelladaasi aan lagu gaarin is afgarad qaran.
Falanqeeyayaasha siyaasadda ayaa sheegaya in murankan cusub uu muujinayo caqabadaha weli horyaalla nidaamka federaalka Soomaaliya.
Waxay tilmaamayaan in haddii labada dhinac ay ku guuldareystaan wada hadal siyaasadeed, khilaafku uu saameyn ku yeelan karo iskaashiga dhinacyada amniga, maamulka, iyo dadaallada lagu wajahayo kooxaha hubeysan.
Khilaafkan hadda socda wuxuu sidoo kale ka tarjumayaa caqabad ballaaran oo haysata nidaamka federaalka Soomaaliya, halkaas oo dastuurka kumeelgaarka ah uu qeexayo hay’ado federaal iyo kuwa dowlad goboleed, balse qodobo muhiim ah oo la xiriira awood qeybsiga, amniga, iyo maamulka kheyraadka ay weli yihiin kuwo aan si buuxda loo heshiin.
In khilaafkani uu isu beddelo mid siyaasadeed oo sii daba dheeraada ama uu u gudbo wada hadal cusub waxay ku xirnaan doontaa rabitaanka labada dhinac ee Muqdisho iyo Garoowe inay ka shaqeeyaan dariiqyada dastuuriga ah ee jira. Wada hadal iyo heshiis siyaasadeed ayaa xoojin kara iskaashi amni iyo mid dowladnimo, halka khilaaf sii socda uu sii kala fogeyn karo dowladda federaalka iyo mid ka mid ah maamul goboleedyada ugu saameynta badan Soomaaliya.